เบื้องหลัง "ขีดนูนเส้นเล็กๆ ที่อยู่บนปุ่มตัวเลข 5" ของแป้นพิมพ์คอมพิวเตอร์และรีโมท!

เบื้องหลัง "ขีดนูนเส้นเล็กๆ ที่อยู่บนปุ่มตัวเลข 5" ของแป้นพิมพ์คอมพิวเตอร์และรีโมท!

เวลาที่เรานั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ พิมพ์งานเอกสารยาวๆ หรือแม้แต่ตอนกดรีโมทคอนโทรลทีวีในห้องมืดๆ สิ่งหนึ่งที่เราแทบจะไม่เคยต้องก้มหน้าลงไปมองเลยคือแผงปุ่มตัวเลขหรือแป้นพิมพ์ตัวอักษร เราสามารถวางนิ้วและพิมพ์ข้อความได้อย่างรวดเร็วราวกับมีตาทิพย์ แต่เคยสังเกตไหมว่า บนแป้นพิมพ์ตัวเลข (NumPad) ด้านขวาของคีย์บอร์ด หรือแม้แต่บนปุ่มตรงกลางของรีโมทเครื่องใช้ไฟฟ้าเกือบทุกชนิด ปุ่มหมายเลข "5" จะต้องมี "ขีดเส้นนูนขนาดเล็ก หรือตุ่มนูนผิวสัมผัส" ทำสัญลักษณ์ไว้เสมอ หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นรหัสรุ่นสินค้า ตำหนิจากการผลิต หรือทำไว้เพื่อให้ปุ่มดูมีมิติสวยงาม แต่ความจริงแล้ว เบื้องหลังขีดนูนจิ๋วบนปุ่มเลข 5 นี้ คืองานวิศวกรรมการยศาสตร์ระดับโลก (Ergonomics) และศาสตร์แห่งการสัมผัส (Tactile Design) ที่ช่วยให้มนุษย์เราใช้งานอุปกรณ์ดิจิทัลได้อย่างแม่นยำโดยไม่ต้องละสายตามามอง

ย้อนกลับไปในยุคที่เทคโนโลยีเครื่องพิมพ์ดีดและคอมพิวเตอร์ยุคแรกเริ่มกำลังพัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว การพิมพ์สัมผัส (Touch Typing) กลายเป็นทักษะสำคัญสูงสุดที่จะช่วยเพิ่มความเร็วในการทำงาน หากผู้ใช้งานต้องคอยก้มมองแป้นพิมพ์สลับกับมองหน้าจอคอมพิวเตอร์อยู่ตลอดเวลา สมองจะเกิดอาการล้า กล้ามเนื้อคอและตาจะทำงานหนักจนเกิดความผิดพลาดในการพิมพ์ได้ง่าย วิศวกรและนักออกแบบการยศาสตร์จึงได้คิดค้นระบบ "จุดอ้างอิงสัมผัส" (Tactile Home Row & Anchors) ขึ้นมา เพื่อให้ปลายนิ้วมือของเราสามารถรับรู้ตำแหน่งบนแป้นพิมพ์ได้ทันทีโดยอาศัยแค่ประสาทสัมผัสทางผิวหนัง

เหตุผลที่ต้องเลือกปุ่ม "หมายเลข 5" ให้มีขีดนูนเป็นสัญลักษณ์ เนื่องจากในทางคณิตศาสตร์และโครงสร้างแป้นพิมพ์ตัวเลข ปุ่มเลข 5 ตั้งอยู่ตรง "จุดกึ่งกลางสมบูรณ์แบบ" (Exact Center) ของตารางตัวเลข 9 ช่อง (1 ถึง 9) เมื่อนิ้วชี้หรือนิ้วมือข้างขวาของเราสัมผัสโดนขีดนูนบนปุ่มเลข 5 สมองจะประมวลผลทันทีว่าตำแหน่งนี้คือศูนย์กลาง จากนั้นนิ้วมือจะสามารถขยับขึ้นไปกดเลข 2 ขยับลงมาเลข 8 เอื้อมไปซ้ายเลข 4 หรือขวาเลข 6 ได้อย่างแม่นยำในชั่วพริบตาโดยไม่ต้องละสายตาออกจากหน้าจอเลยแม้แต่น้อย

นอกจากบนคีย์บอร์ดคอมพิวเตอร์แล้ว หลักการเดียวกันนี้ยังถูกนำไปใช้กับ "ปุ่มตัวเลขบนรีโมททีวี แอร์ หรือโทรศัพท์บ้าน" โดยปุ่มเลข 5 (หรือปุ่มตรงกลางที่มีฟังก์ชันหลัก) จะต้องมีตุ่มนูนหรือขีดสัมผัส เพื่อช่วยให้ผู้มีปัญหาทางสายตา ผู้สูงอายุ หรือผู้ใช้งานในยามค่ำคืนที่ปิดไฟมืด สามารถคลำหาตำแหน่งปุ่มควบคุมต่างๆ ได้อย่างถูกต้องแม่นยำ ขีดนูนเส้นเล็กๆ บนปุ่มเลข 5 จึงเป็นรายละเอียดทางวิศวกรรมการออกแบบที่เรียบง่ายแต่มหาศาล ซึ่งคอยอำนวยความสะดวกและยกระดับคุณภาพชีวิตให้เราในทุกๆ วันครับ