เปิดที่มา 20.00 น. ทำไมข่าวในพระราชสำนักจึงกลายเป็นเวลาประจำของทีวีไทย

• ข่าวในพระราชสำนักกลายเป็นรายการที่ผู้ชมโทรทัศน์ไทยคุ้นเคยกับเวลา 20.00 น. มาเป็นเวลานาน

• ในช่วงทศวรรษ 2520 สถานีโทรทัศน์ทุกสถานีมีการนำเสนอข่าวในพระราชสำนักเป็นรายการแรกของช่วงข่าว และมีเนื้อหาภาพข่าวเหมือนกัน

• กฎ กสทช. กำหนดกรอบเวลาออกอากาศข่าวในพระราชสำนักระหว่าง 19.00–20.30 น. ไม่ได้บังคับว่าต้องเป็นเวลา 20.00 น. ตรงทุกกรณี

ทำไมพอถึง 2 ทุ่ม ทีวีไทยจึงเปลี่ยนมาเป็นข่าวในพระราชสำนัก

คนที่เติบโตมากับโทรทัศน์ไทยน่าจะคุ้นเคยกับภาพนี้เป็นอย่างดี เมื่อเข็มนาฬิกาเดินเข้าสู่เวลา 20.00 น. รายการที่กำลังรับชมอยู่ในหลายสถานีก็เปลี่ยนเข้าสู่การนำเสนอข่าวในพระราชสำนัก

สิ่งที่น่าสังเกตคือ ไม่ว่าจะเปลี่ยนไปดูสถานีโทรทัศน์ช่องใด ผู้ชมก็มักพบกับรายการข่าวประเภทเดียวกันในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน

ธรรมเนียมนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการจัดผังรายการตามความสะดวกของสถานี แต่มีความเกี่ยวข้องกับพัฒนาการของระบบข่าวโทรทัศน์ไทย รวมถึงหลักเกณฑ์การออกอากาศที่กำหนดขึ้นในเวลาต่อมา

จุดเริ่มต้นของข่าวในพระราชสำนักกับประวัติศาสตร์โทรทัศน์ไทย

เมื่อย้อนกลับไปดูข้อมูลทางประวัติศาสตร์ พบว่าในช่วงทศวรรษ 2520 สถานีโทรทัศน์ไทยทุกสถานีมีการนำเสนอข่าวในพระราชสำนักเป็นรายการแรกของช่วงข่าว

ข้อมูลจากบทความประวัติศาสตร์ของสำนักพิมพ์สมมติ ระบุว่า การรายงานข่าวในช่วงเวลานั้นอยู่ภายใต้การควบคุมของกองข่าว สำนักราชเลขาธิการ โดยสถานีโทรทัศน์แต่ละแห่งมีผู้ประกาศข่าวของตนเอง แต่ได้รับภาพพระราชกรณียกิจตามที่กำหนดไว้ ทำให้เนื้อหาที่เผยแพร่มีลักษณะเหมือนกัน

ประเด็นนี้ช่วยอธิบายได้ว่า เหตุใดผู้ชมในอดีตจึงพบเห็นข่าวในพระราชสำนักที่มีเนื้อหาเดียวกันจากสถานีโทรทัศน์หลายช่อง

กล่าวอีกอย่างคือ แม้แต่ละสถานีจะมีผู้ประกาศและรูปแบบการนำเสนอของตัวเอง แต่เนื้อหาข่าวส่วนนี้มีระบบการจัดเตรียมและเผยแพร่ที่เป็นแนวทางเดียวกัน

แล้วทำไมต้องเป็นเวลา 20.00 น.

คำตอบที่สำคัญอยู่ที่การจัดระบบข่าวภาคค่ำและการกำหนดผังรายการโทรทัศน์

เวลา 20.00 น. กลายเป็นช่วงเวลาที่ผู้ชมจดจำได้ เพราะเป็นเวลาที่สถานีโทรทัศน์จำนวนมากจัดรายการข่าวในพระราชสำนักไว้ในผังรายการอย่างต่อเนื่อง

เมื่อพิจารณาจากผังรายการของสถานีโทรทัศน์ในปัจจุบัน ก็ยังพบรูปแบบนี้อยู่ เช่น สถานีโทรทัศน์ NBT กำหนดช่วงข่าวในพระราชสำนักไว้เวลา 20.00–20.20 น. ขณะที่สถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 กำหนดเวลา 20.00–20.30 น.

จึงเห็นได้ว่าเวลา 20.00 น. เป็นช่วงเวลาที่กลายเป็นธรรมเนียมและจุดนัดหมายของผู้ชมโทรทัศน์ไทยมานาน

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าเวลา 20.00 น. เป็นเวลาที่ถูกกำหนดขึ้นตั้งแต่เริ่มต้นออกอากาศข่าว เพราะหลักฐานที่ตรวจสอบได้ยังไม่สามารถระบุวันหรือเหตุการณ์ต้นกำเนิดของเวลานี้ได้อย่างชัดเจน

ความเข้าใจผิดที่สำคัญ ทุกช่องต้องออกข่าวสองทุ่มตรงจริงหรือไม่

คำตอบคือ ไม่ได้มีข้อกำหนดว่าทุกสถานีจะต้องออกอากาศเวลา 20.00 น. ตรงทุกกรณี

หลักเกณฑ์การจัดทำผังรายการสำหรับการให้บริการกระจายเสียงหรือโทรทัศน์ พ.ศ. 2556 ของสำนักงาน กสทช. ระบุในข้อ 9 ว่า ผู้รับใบอนุญาตที่ใช้คลื่นความถี่และให้บริการเป็นการทั่วไป ต้องจัดให้มีการออกอากาศข่าวในพระราชสำนักทุกวัน

สำหรับกิจการโทรทัศน์ กำหนดช่วงเวลาไว้ระหว่าง 19.00–20.30 น.

หากมีเหตุจำเป็นจนไม่สามารถออกอากาศในช่วงเวลาปกติได้ สามารถเลื่อนไปออกอากาศระหว่าง 19.00–22.00 น. ได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

นี่จึงเป็นข้อมูลสำคัญที่ทำให้เห็นว่า กฎหมายกำหนดกรอบเวลา ไม่ได้ล็อกให้ทุกสถานีต้องออกอากาศในนาทีเดียวกันเสมอไป

นอกจากนี้ ข้อกำหนดดังกล่าวก็ไม่ได้หมายความว่าสถานีโทรทัศน์ทุกประเภทบนทุกแพลตฟอร์มจะอยู่ภายใต้เงื่อนไขเดียวกันทั้งหมด เพราะต้องพิจารณาประเภทใบอนุญาตและลักษณะการให้บริการด้วย

จากโทรทัศน์ระบบเดิมสู่ยุคดิจิทัล ธรรมเนียมสองทุ่มยังอยู่

แม้โทรทัศน์ไทยจะเปลี่ยนผ่านจากระบบแอนะล็อกมาสู่ระบบดิจิทัล และมีช่องรายการเพิ่มขึ้นจำนวนมาก แต่เวลา 20.00 น. ก็ยังคงเป็นช่วงเวลาที่สถานีโทรทัศน์หลายแห่งใช้สำหรับนำเสนอข่าวในพระราชสำนัก

ตัวอย่างจากผังรายการ NBT และ TV5HD แสดงให้เห็นว่าธรรมเนียมดังกล่าวยังปรากฏอยู่ในผังรายการจริง

สิ่งที่เปลี่ยนไปคือเทคโนโลยีการส่งสัญญาณ รูปแบบการรับชม และจำนวนช่องทางที่ประชาชนสามารถเข้าถึงข่าวสารได้ แต่หลักเกณฑ์เรื่องช่วงเวลาการออกอากาศยังคงมีบทบาทในการจัดระเบียบผังรายการโทรทัศน์

สรุป ทำไมข่าวในพระราชสำนักจึงอยู่ที่เวลา 20.00 น.

เหตุผลสำคัญไม่ได้มีเพียงข้อเดียว แต่เป็นผลจากพัฒนาการของการนำเสนอข่าวโทรทัศน์ไทย การจัดระบบข่าวภาคค่ำ และหลักเกณฑ์การออกอากาศที่กำหนดช่วงเวลาไว้

เวลา 20.00 น. จึงกลายเป็นเวลาที่ผู้ชมคุ้นเคยและสถานีโทรทัศน์หลายแห่งยังคงใช้มาจนถึงปัจจุบัน

ส่วนข้อเท็จจริงทางกฎหมายที่ควรจำไว้คือ กสทช. กำหนดช่วงเวลาออกอากาศข่าวในพระราชสำนักสำหรับกิจการโทรทัศน์ที่อยู่ในข่ายระหว่าง 19.00–20.30 น. ไม่ใช่ข้อบังคับว่าทุกช่องต้องออกอากาศตรงเวลา 20.00 น. เท่านั้น

แล้วคุณคิดว่าในยุคที่คนไทยสามารถรับชมข่าวผ่านโทรศัพท์มือถือและแพลตฟอร์มออนไลน์ได้ตลอดเวลา การกำหนดช่วงเวลาออกอากาศข่าวในพระราชสำนักแบบเดียวกันยังมีความจำเป็นมากน้อยแค่ไหน