ไม้กลายเป็นหินเมืองตาก ยาว 69.70 เมตร เปิดตำนานฟอสซิลยักษ์ที่ทำสถิติโลก

• จังหวัดตากเป็นที่ค้นพบไม้กลายเป็นหินที่ได้รับการรับรองจาก Guinness World Records ว่ายาวที่สุดในโลก 69.70 เมตร

• ไม้กลายเป็นหินต้นดังกล่าวมีอายุประมาณ 120,000 ปี ไม่ใช่หลายล้านปีตามที่บางคนเข้าใจ

• พื้นที่แห่งนี้พบไม้กลายเป็นหินขนาดใหญ่อีกหลายต้น เป็นหลักฐานสำคัญในการศึกษาสภาพแวดล้อมของโลกในอดีต

กลางป่าจังหวัดตาก มีต้นไม้ที่กลายเป็นหินซ่อนอยู่

หากพูดถึงฟอสซิล หลายคนอาจนึกถึงกระดูกไดโนเสาร์ เปลือกหอยโบราณ หรือร่องรอยสิ่งมีชีวิตที่ถูกเก็บรักษาไว้ในชั้นหิน แต่ที่จังหวัดตากมีหลักฐานทางธรรมชาติอีกชนิดหนึ่งที่น่าทึ่งไม่แพ้กัน นั่นคือไม้กลายเป็นหินขนาดมหึมา ซึ่งมีความยาวถึง 69.70 เมตร

สถานที่แห่งนี้อยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยสอยมาลัย–ไม้กลายเป็นหิน (เตรียมการ) ตำบลตากออก อำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก และกลายเป็นแหล่งสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยได้รับการบันทึกสถิติโลกด้านซากดึกดำบรรพ์

69.70 เมตร ความยาวที่ทำให้ไทยมีสถิติโลก

ไม้กลายเป็นหินต้นที่โดดเด่นที่สุดถูกค้นพบในปี พ.ศ. 2546 มีความยาวที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ 69.70 เมตร หรือใกล้เคียงความสูงของอาคารประมาณ 20 ชั้น

เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2565 มีการรับรองสถิติ Guinness World Records ในประเภทไม้กลายเป็นหินที่ยาวที่สุดในโลก โดยก่อนหน้านี้ประเทศไทยยังไม่ได้ครองสถิติประเภทนี้

ข้อมูลจากหน่วยงานรัฐระบุว่า ไม้ต้นดังกล่าวเป็นไม้ทองบึ้ง มีอายุประมาณ 120,000 ปี และยังมีไม้กลายเป็นหินขนาดใหญ่อีก 6 ต้นในพื้นที่ ซึ่งมีความยาวประมาณ 30–45 เมตร

ต้นไม้กลายเป็นหินได้อย่างไร

กระบวนการนี้เรียกว่า Petrification หรือการกลายเป็นหิน เกิดขึ้นเมื่อซากต้นไม้ถูกฝังอยู่ในตะกอนและอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม น้ำใต้ดินที่มีแร่ธาตุละลายอยู่จะไหลผ่านเนื้อไม้ แล้วแร่บางส่วนค่อย ๆ เข้าไปเติมเต็มหรือแทนที่โครงสร้างเดิมของเนื้อไม้

แร่ซิลิกาเป็นหนึ่งในแร่สำคัญที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการนี้ เมื่อเกิดการสะสมและเปลี่ยนแปลงต่อเนื่องเป็นเวลานาน ซากไม้จึงมีสภาพแข็งคล้ายหิน แต่ยังคงรูปร่างและรายละเอียดบางส่วนของต้นไม้เดิมเอาไว้

ข้อสังเกตที่น่าสนใจคือ ไม้กลายเป็นหินไม่ได้หมายความว่าต้นไม้ถูกเปลี่ยนเป็นหินในทันที แต่เป็นกระบวนการทางธรณีวิทยาที่ต้องอาศัยเงื่อนไขเฉพาะ

ไม่ได้มีแค่ต้นเดียว แต่เป็นแหล่งฟอสซิลขนาดใหญ่

การค้นพบไม้กลายเป็นหินในพื้นที่แห่งนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงต้นที่ได้รับการรับรองสถิติโลก ข้อมูลจากการสำรวจของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยระบุว่า มีการขุดค้นทั้งหมด 7 หลุม และพบไม้กลายเป็นหินขนาดใหญ่ 8 ท่อน

ความสำคัญของการค้นพบจึงไม่ได้อยู่ที่ความยาวเพียงอย่างเดียว แต่ยังช่วยให้นักธรณีวิทยาศึกษาสภาพแวดล้อมในอดีต รวมถึงชนิดของพืชและการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ตามกาลเวลา

การพบไม้ทองบึ้ง ซึ่งปัจจุบันมีถิ่นกระจายพันธุ์ในพื้นที่ป่าดิบชื้นทางภาคใต้และคาบสมุทรมลายู ยังเป็นข้อมูลที่น่าสนใจสำหรับการศึกษาการกระจายตัวของพืชในอดีตด้วย

แหล่งเรียนรู้ที่ต้องรักษามากกว่าการเป็นสถานที่ท่องเที่ยว

พื้นที่ดอยสอยมาลัย–ไม้กลายเป็นหินมีความสำคัญทั้งด้านระบบนิเวศและทรัพยากรธรณีวิทยา การพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้จึงต้องเดินควบคู่กับการอนุรักษ์ เพราะซากดึกดำบรรพ์เป็นหลักฐานธรรมชาติที่เกิดขึ้นใหม่ไม่ได้ในช่วงเวลาสั้น ๆ

การขุดเจาะ การสัมผัส หรือการเคลื่อนย้ายโดยไม่เหมาะสมอาจสร้างความเสียหายต่อหลักฐานที่มีคุณค่าทางวิทยาศาสตร์ได้

บทสรุป: สมบัติทางธรณีวิทยาที่ประเทศไทยมีอยู่จริง

ไม้กลายเป็นหินเมืองตากเป็นตัวอย่างของมรดกธรรมชาติที่มีคุณค่ามากกว่าความแปลกตา เพราะนอกจากจะมีไม้กลายเป็นหินที่ยาวที่สุดในโลกซึ่งได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการแล้ว ยังเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญสำหรับศึกษาประวัติศาสตร์ธรรมชาติของพื้นที่ประเทศไทย

ตัวเลข 69.70 เมตรอาจเป็นสิ่งที่ดึงดูดนักท่องเที่ยว แต่สิ่งที่มีค่ามากกว่านั้นคือเรื่องราวของธรรมชาติที่ถูกเก็บรักษาเอาไว้ผ่านกาลเวลา

หากประเทศไทยมีแหล่งมรดกทางธรณีวิทยาที่โดดเด่นระดับโลกเช่นนี้ การพัฒนาสถานที่ให้คนเข้าถึงได้ควรให้ความสำคัญกับการท่องเที่ยว หรือควรเน้นการอนุรักษ์เพื่อเก็บหลักฐานทางธรรมชาติไว้ให้คนรุ่นหลังมากกว่ากัน