พูดอย่างไรเมื่อถูกบูลลี่โดยไม่ต้องด่ากลับ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

“แค่นี้ก็ทำไม่ได้เหรอ” เสียงหัวเราะดังตามมาหลังคำพูดสั้น ๆ กลางวงประชุม คนถูกพูดใส่อาจอยากสวนกลับให้เจ็บพอกัน แต่ก็กลัวว่าเรื่องจะบานปลาย พอกลับมาถึงบ้าน คำพูดนั้นยังวนอยู่ในหัว

บางคนเลือกพูดว่า “ช่างมัน” แล้วเดินออกมา บางคนพยายามทำเป็นไม่ได้ยิน วิธีไหนจะช่วยรับมือกับคนที่ชอบเหน็บแนมหรือดูถูกเราได้ โดยไม่ต้องเปลี่ยนตัวเองเป็นคนด่ากลับ?

เราเลือกไม่รับคำดูถูกได้ พร้อมกับบอกขอบเขตให้ชัด ความนิ่งช่วยให้มีเวลาคิดก่อนตอบ แต่ไม่มีประโยคไหนรับประกันได้ว่าอีกฝ่ายจะรู้สึกผิดหรือหยุดทำทันที เป้าหมายที่ควบคุมได้คือดูแลตัวเองและเลือกขั้นตอนต่อไป

ตอบสั้น ๆ แล้วบอกว่าจะทำอะไรต่อ

หากสถานการณ์ปลอดภัยพอ ให้หยุดหายใจสักครู่แล้วใช้เสียงปกติ บอกพฤติกรรมที่ไม่ยอมรับและสิ่งที่ต้องการ เช่น

• “ขอคุยเรื่องงานโดยไม่พูดดูถูกกันนะ”

• “ถ้ามีข้อเสนอแนะ บอกส่วนที่ต้องแก้ได้เลย”

• “คำพูดแบบนี้ทำให้ฉันไม่สบายใจ ขอให้หยุด”

• “ถ้ายังพูดแบบนี้ ฉันจะขอจบการคุยก่อน”

จากนั้นทำตามที่บอก เช่น เดินออกจากวงสนทนาหรือขอคุยใหม่ภายหลัง การพูดสั้นช่วยให้ไม่ต้องอธิบายคุณค่าของตัวเองกับคนที่กำลังจงใจยั่ว หากอีกฝ่ายเป็นหัวหน้าหรือมีอำนาจเหนือเรา อาจเลือกพูดในที่มีคนอื่นอยู่ หรือขอความช่วยเหลือก่อนแทนการเผชิญหน้าลำพัง

คำว่า “ช่างมัน” ใช้เตือนตัวเองได้ว่าไม่จำเป็นต้องตอบทุกคำ แต่ไม่ต้องฝืนพูดเหมือนว่าไม่รู้สึกอะไร การถูกดูถูกอาจทำให้โกรธหรือเสียใจได้ และความรู้สึกนั้นไม่ได้แปลว่าเราอ่อนแอ

แยกคำวิจารณ์ออกจากการดูถูก

คำวิจารณ์เรื่องงานควรชี้ให้เห็นสิ่งที่แก้ได้ เช่น “ตัวเลขในรายงานยังไม่ตรง ขอให้ตรวจอีกครั้ง” ส่วนคำว่า “เธอไม่มีสมองหรือไง” โจมตีตัวบุคคล เรารับฟังข้อผิดพลาดได้โดยไม่จำเป็นต้องยอมรับคำเหยียด

ถ้าอีกฝ่ายอ้างว่า “ล้อเล่นเอง” อาจตอบว่า “เราไม่ขำ และไม่อยากให้พูดแบบนี้อีก” ไม่จำเป็นต้องถกเถียงว่าเขาตั้งใจแค่ไหน ให้สังเกตว่าเขาหยุดหลังจากรู้ขอบเขตแล้วหรือไม่

หากเกิดซ้ำ ให้จดวัน เวลา สถานที่ คำพูดหรือการกระทำ และชื่อพยานตามข้อเท็จจริง เก็บข้อความหรือหลักฐานที่มีอยู่ตามกฎของที่ทำงาน ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เล่าเหตุการณ์ได้ชัดขึ้นเมื่อต้องขอความช่วยเหลือ

เมื่อความนิ่งไม่พอ

ถ้าพฤติกรรมยังเกิดซ้ำหรือกระทบการทำงาน คุยกับหัวหน้าที่ไว้ใจได้ ฝ่ายบุคคล หรือช่องทางร้องเรียนขององค์กร พร้อมบอกว่าเกิดอะไรขึ้นและต้องการให้ช่วยอย่างไร เช่น ขอให้หยุดพฤติกรรมหรือช่วยจัดการการทำงานร่วมกัน หากผู้กระทำเป็นหัวหน้า ให้มองหาช่องทางอื่นที่เป็นอิสระกว่า

ถ้ามีการข่มขู่ ทำร้ายร่างกาย หรือรู้สึกไม่ปลอดภัย ให้ถอยไปยังที่ปลอดภัยและขอความช่วยเหลือทันที ไม่จำเป็นต้องยืนพิสูจน์ความนิ่งอยู่ตรงนั้น

การไม่ด่ากลับไม่ได้หมายถึงการปล่อยให้อีกฝ่ายทำต่อไป เราพูดให้ชัด เดินออกมา เก็บหลักฐาน และขอแรงสนับสนุนได้ การเลือกวิธีตอบที่เหมาะกับสถานการณ์ช่วยให้เรารักษาทั้งขอบเขตและความปลอดภัยของตัวเอง