หนังสือ Jikji ของเกาหลีพิมพ์ด้วยตัวเรียงโลหะในปี 1377 ก่อนกูเทนแบร์กหรือไม่?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

Jikji พิมพ์ด้วยตัวเรียงโลหะที่วัดฮึงด็อกซา เมืองชองจู ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1377 ก่อนคัมภีร์ไบเบิลกูเทนแบร์กราว 78 ปี ข้อสรุปที่ตรงหลักฐานคือ Jikji เป็นหนังสือพิมพ์ด้วยตัวเรียงโลหะที่ เก่าแก่ที่สุดซึ่งยังหลงเหลือ ไม่ใช่หนังสือเล่มแรกที่มนุษย์พิมพ์

Jikji เป็นหนังสือพุทธศาสนาที่รวบรวมคำสอนของพระสายเซน เรียบเรียงโดยพระภิกษุแบ็กอุนและศิษย์ หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (BnF) ระบุว่าสำเนาที่เก็บรักษาอยู่คือ เล่มที่ 2 ของหนังสือชุดนี้

ตัวเรียงโลหะใช้ชิ้นอักษรแยกกันมาจัดเป็นหน้า ต่างจากการแกะข้อความทั้งหน้าลงบนแผ่นไม้ ข้อความกำกับท้ายเล่มของ Jikji ระบุปี 1377 และสถานที่พิมพ์คือวัดฮึงด็อกซาในเมืองชองจู เอกสารเสนอขึ้นทะเบียนของ UNESCO อธิบายว่าข้อความนี้บอกเดือนและปีที่พิมพ์ สถานที่ และวิธีพิมพ์ด้วยตัวเรียงโลหะ จึงเป็นหลักฐานตรงของเทคโนโลยีที่ใช้กับหนังสือเล่มนี้

คำว่า “เก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลือ” มีความหมายเฉพาะ UNESCO ระบุว่าหนังสือเกาหลีเก่ากล่าวถึงงานพิมพ์ตัวเรียงโลหะก่อนหน้า Jikji ด้วย แต่เอกสารเสนอขึ้นทะเบียนระบุว่าตัวอย่างบางเล่มไม่เหลืออยู่แล้ว Jikji จึงเป็นหลักฐานเก่าแก่ที่สุดที่ยังตรวจสอบได้ ไม่ได้หมายความว่าการพิมพ์หนังสือเริ่มต้นจากเล่มนี้

ยังมีฉบับพิมพ์อีกแบบที่ช่วยให้เห็นความต่าง BnF ระบุว่าข้อความ Jikji ครบชุดยังปรากฏในฉบับพิมพ์แกะไม้ปี 1378 ซึ่งเก็บอยู่ในเกาหลี ฉบับนั้นพิมพ์หลังฉบับตัวเรียงโลหะหนึ่งปี และเป็นคนละฉบับกับเล่มที่ 2 ที่เก็บอยู่ในฝรั่งเศส ข้อมูลนี้แสดงว่าประวัติการพิมพ์เกาหลีมีทั้งฉบับแกะไม้และฉบับตัวเรียงโลหะ

ตัวเลข 78 ปีเป็นการเทียบ Jikji กับคัมภีร์ไบเบิลกูเทนแบร์ก จึงบอกลำดับเวลาของหนังสือสองเล่มเท่านั้น ไม่ได้พิสูจน์ว่ากูเทนแบร์กรู้จัก Jikji หรือรับวิธีพิมพ์จากเกาหลี สิ่งที่ Jikji เป็นหลักฐานได้ตรงที่สุดคือมีการใช้ตัวเรียงโลหะพิมพ์หนังสือในเกาหลีตั้งแต่ ค.ศ. 1377 และยังมีสำเนาให้ศึกษาในปัจจุบัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th