ทำไมวาฬเพชฌฆาตตัวเมียอายุมากถึงนำฝูงตอนแซลมอนขาดแคลน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ปีที่แซลมอนชีนุกมีน้อย วาฬเพชฌฆาตตัวเมียหลังวัยสืบพันธุ์มีแนวโน้มขึ้นนำฝูงบ่อยขึ้น งานติดตามพบรูปแบบนี้ในวาฬประจำถิ่นทางใต้ แต่ไม่ได้บันทึกว่ามีการสอนหรือบอกตำแหน่งปลาโดยตรง

งานของ Lauren Brent และคณะตีพิมพ์ในวารสาร Current Biology ปี 2015 ศึกษาวาฬเพชฌฆาตประจำถิ่นทางใต้ (Southern Residents) ตามชายฝั่งบริติชโคลัมเบียของแคนาดาและรัฐวอชิงตันของสหรัฐฯ งานนี้จึงครอบคลุมประชากรวาฬกลุ่มเดียว ไม่ใช่วาฬเพชฌฆาตทุกกลุ่มทั่วโลก

วาฬกลุ่มนี้หากินเป็นฝูงและกินปลาแซลมอนเป็นหลัก ในช่วงปลาอพยพฤดูร้อน ปลาแซลมอนชีนุกมีสัดส่วนมากกว่า 90% ของอาหารที่รายงานในงานวิจัย วาฬตัวผู้และตัวเมียเมื่อโตขึ้นก็ยังอยู่กับแม่ในฝูงเดิม จึงเกิดคำถามว่าตัวเมียที่มีประสบการณ์นานกว่ามีบทบาทอย่างไรเมื่อหาอาหารยากขึ้น

ขนาดข้อมูลและวิธีนับของงานนี้มีดังนี้

• ทีมวิเคราะห์วิดีโอรวม 751 ชั่วโมง จากฤดูอพยพปลาแซลมอน 9 ฤดู ระหว่างปี 2001–2009

• มีวาฬในข้อมูล 102 ตัว: ตัวเมีย 58 ตัวและตัวผู้ 44 ตัว อายุอยู่ระหว่าง 0–91 ปี

• นักวิจัยนับตัวที่อยู่หน้าสุดของกลุ่มซึ่งกำลังเดินทางไปทางเดียวกันเป็น “ผู้นำ” ไม่ได้กำหนดว่าตัวนั้นเป็นหัวหน้าประจำฝูง

ตอนแบ่งกลุ่มตัวเมีย ทีมวิจัยกำหนดอายุ 35 ปีขึ้นไปเป็นกลุ่มหลังวัยสืบพันธุ์ และอายุ 12–34 ปีเป็นกลุ่มวัยสืบพันธุ์ นี่เป็นเกณฑ์สำหรับวิเคราะห์วาฬประชากรนี้ โดยอิงอายุเฉลี่ยที่ตัวเมียให้กำเนิดครั้งสุดท้าย ไม่ใช่เส้นแบ่งตายตัวของวาฬทุกกลุ่ม

ทีมพบว่า ตัวเมียหลังวัยสืบพันธุ์ขึ้นนำฝูงบ่อยกว่ากลุ่มอายุ 12–34 ปี และความต่างนี้เด่นขึ้นเมื่อปลาแซลมอนชีนุกมีน้อย ส่วนความถี่ที่กลุ่มอายุน้อยกว่านำฝูงค่อนข้างคงที่ นักวิจัยใช้ข้อมูลประมงทดสอบในพื้นที่เทียบปริมาณปลาในแต่ละปี

คำอธิบายที่ทีมวิจัยเสนอคือ ตัวเมียอายุมากอาจสะสมความรู้ว่าแหล่งอาหารอยู่ที่ใดและควรหาในช่วงไหน วาฬประจำถิ่นอยู่เป็นกลุ่มครอบครัว การมีตัวที่คุ้นพื้นที่นำการเดินทางจึงอาจช่วยญาติได้ แต่ส่วนนี้เป็นข้อเสนอจากรูปแบบที่พบ ไม่ใช่ภาพการสอนกันหรือการถ่ายทอดความรู้ที่นักวิจัยเห็นโดยตรง

ข้อมูลจากวิดีโอบอกได้ว่าใครนำฝูงระหว่างเดินทาง และความถี่เปลี่ยนอย่างไรเมื่อแซลมอนมีมากหรือน้อย งานนี้ไม่ได้วัดว่าฝูงที่ตามตัวเมียสูงวัยจับปลาได้มากขึ้นหรือมีโอกาสรอดสูงขึ้นแค่ไหน ประโยชน์ต่อการหาอาหารจึงยังต้องตรวจด้วยข้อมูลอีกแบบ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th