กะลาที่เหลือจากทำเมี่ยง กลายเป็นสายแสงกลางแม่น้ำปิง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

กระทงสายเมืองตากใช้กะลาที่เหลือจากทำเมี่ยง ใส่ด้ายดิบฟั่นรูปตีนกา แล้วหล่อขี้ผึ้งลงในกะลา ก่อนปล่อยต่อกันลงแม่น้ำปิงให้ร่องน้ำธรรมชาติพาแสงเรียงเป็นแนวยาว

ปฏิทินวัฒนธรรมของกระทรวงวัฒนธรรมลงรายการงานประเพณีช่วงวันที่ 29 ตุลาคมถึง 2 พฤศจิกายน 2563 พร้อมเล่าที่มาของกะลาว่า ชาวเมืองตากใช้เนื้อมะพร้าวทำเมี่ยงเป็นอาหารว่าง ส่วน กะลาที่เหลือมีอยู่มากตามบ้าน เมื่อถึงคืนวันเพ็ญเดือนสิบสอง ชาวบ้านจึงนำกะลามาทำเป็นภาชนะลอยน้ำ

วิธีเตรียมแต่ละใบไม่ซับซ้อน ชาวบ้านเลือกกะลาด้านที่ไม่มีรูมาขัดล้างและตกแต่ง จากนั้นวางด้ายดิบที่ฟั่นเป็นรูปตีนกาไว้ด้านใน แล้วหล่อขี้ผึ้งลงไปเป็นเชื้อไฟ ขี้ผึ้งนี้มาจากเทียนจำพรรษาที่ใช้ในวัดระหว่างเข้าพรรษา หลังออกพรรษาจึงนำมาใช้ต่อ บันทึกของกระทรวงระบุว่าคนในพื้นที่ถือว่าเป็นของศักดิ์สิทธิ์และเป็นสิริมงคลแก่ผู้ลอย ซึ่งเป็นความเชื่อท้องถิ่น

ภาพแสงที่ยาวต่อกันมีส่วนมาจากรูปร่างของแม่น้ำปิงช่วงเมืองตาก ปฏิทินวัฒนธรรมอธิบายว่ามี สันทรายใต้น้ำและร่องน้ำตามธรรมชาติ เมื่อกะลาลงไปลอย กระแสน้ำจะพาไปตามร่องเดียวกันจนเห็นเป็นสายต่อเนื่องไปตามโค้งแม่น้ำ

ร่องน้ำจึงทำหน้าที่เหมือนแนวทางให้กระทงเคลื่อนไปใกล้กัน เมื่อชุมชนทยอยปล่อยกะลาหลายใบตามแนวนั้น แสงจากแต่ละใบจะเชื่อมเป็นทางยาวบนผิวน้ำ ภาพที่เห็นเกิดจากทั้งการเตรียมกะลาให้ลอยได้และจังหวะการปล่อยต่อกัน ไม่ได้มีเพียงการประดับไฟริมฝั่ง

บันทึกของกระทรวงวัฒนธรรมเล่าว่า การลอยกะลาเคยเป็นเพียงการสาธิต ก่อนพัฒนาเป็นการแข่งขันครั้งใหญ่ในปี 2540 และกลายเป็นงานที่รู้จักในชื่อ “ลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง” ต่อมา ททท. ลงรายการงานจังหวัดตากปี 2568 ระหว่างวันที่ 2 ถึง 5 พฤศจิกายน ที่ริมสายธารลานกระทงสายใกล้สะพานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี เป็นตัวอย่างการจัดงานในปีหลัง

จากกะลาที่เหลือหลังทำเมี่ยง ไปถึงแนวแสงที่ลอยไปตามร่องน้ำ กระทงสายเมืองตากจึงผูกอาหารพื้นบ้าน ภูมิประเทศของแม่น้ำปิง และความเชื่อเรื่องเทียนจำพรรษาไว้ในประเพณีเดียวกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th