กาลิเลโอเห็นดาวเสาร์เป็นสามดวง ก่อนวงแหวนจะหายจากสายตา

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ปี 1610 กาลิเลโอส่องดาวเสาร์แล้วเห็นวัตถุสองชิ้นขนาบดาวอยู่คนละข้าง สองปีต่อมาเขากลับเห็นเพียงดาวกลมเดี่ยว วงแหวนยังอยู่ เพียงคนบนโลกเห็นจากด้านขอบจนเหลือเส้นบางและแยกจากตัวดาวได้ยาก

วงแหวนของดาวเสาร์อยู่รอบเส้นศูนย์สูตรของดาว ส่วนแกนหมุนเอียงประมาณ 26.7 องศาเมื่อเทียบกับระนาบที่ดาวโคจรรอบดวงอาทิตย์ เมื่อดาวเสาร์เดินทางไปตามวงโคจร มุมที่คนบนโลกเห็นวงแหวนจึงเปลี่ยนตาม ในมุมมองจากโลก วงแหวนจึงค่อย ๆ หันขอบเข้าหาเรา ก่อนกลับมาเห็นเป็นแถบกว้างอีกครั้ง

โลกผ่านแนววงแหวนของดาวเสาร์เป็นระยะ โดยรอบห่างกันประมาณ 15 ถึง 16 ปี ช่วงที่โลกอยู่เกือบระดับเดียวกับวงแหวน ผู้สังเกตจะมองเห็นมันจากด้านขอบพอดี จึงเหลือเป็นเส้นบางตรงกลางดาว

แม้จะหันขอบเข้าหาโลก วงแหวนก็ไม่หายสนิท ขอบบาง ๆ ยังสะท้อนแสงอาทิตย์ได้ ภาพจากกล้องฮับเบิลเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 1995 แสดงเงาวงแหวนพาดกลางดาวเสาร์ ส่วนแถบสว่างเหนือเงาเกิดจากแสงอาทิตย์ที่วงแหวนสะท้อนลงไปยังชั้นบรรยากาศของดาว

เรื่องที่กาลิเลโอเห็นจึงเป็นภาพจากกล้องกำลังขยายเพียง 20 เท่า NASA บันทึกว่าในปี 1610 ดาวเสาร์ดูเหมือนมีวัตถุขนาบสองข้าง ส่วนปี 1612 มันดูเป็นดวงกลมเดี่ยว เขายังแก้ปริศนานี้ไม่ได้ จนปี 1655 คริสเตียน เฮยเคนส์ใช้กล้องที่ดีขึ้นและเสนอว่าวัตถุที่ดูแยกกันนั้นเป็นส่วนของวงแหวนต่อเนื่องรอบดาว

การผ่านระนาบวงแหวนรอบล่าสุดเกิดในปี 2025 แต่จังหวะนั้นดาวเสาร์อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า จึงสังเกตจากโลกได้ยาก NASA ระบุว่าผู้สังเกตบนโลกจะมีโอกาสเห็นดาวเสาร์ในสภาพ “ไร้วงแหวน” ได้ชัดขึ้นอีกครั้งในช่วงปี 2038–2039

เวลาเทียบภาพดาวเสาร์คนละปี ลองดูวันที่ถ่ายและมุมที่มองประกอบ ภาพหนึ่งอาจเห็นวงแหวนกว้าง อีกภาพเห็นเป็นเส้นบาง ทั้งที่เป็นดาวและวงแหวนชุดเดิม

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th