ช้าง ลิง และนกกระทา ใช้ต้นไทรตัดสินว่าใครเกิดก่อน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ใต้ต้นไทรใหญ่ในป่าหิมวันต์ ช้าง ลิง และนกกระทาอาศัยอยู่ด้วยกัน แต่ทั้งสามยังไม่รู้ว่าใครเกิดก่อนและควรได้รับความเคารพเป็นลำดับแรก

คำอธิบายประกอบติตติรชาดกเล่าว่า สัตว์ทั้งสามใช้คำตอบว่าใครรู้จักต้นไทรมาตั้งแต่ช่วงใด เพื่อตัดสินว่าใครอาวุโสกว่า แล้วจึงเล่าความทรงจำของแต่ละตัวเกี่ยวกับต้นไม้ต้นนี้

ก่อนจะถึงคำตอบนั้น ทั้งสามนั่งคุยกันว่าใครรู้จักต้นไทรมาตั้งแต่เมื่อใด ช้างบอกว่าเมื่อยังเป็นลูกช้าง ต้นไทรเป็นเพียงพุ่มเล็ก ๆ อยู่ระหว่างขา และเมื่อยืนคร่อม ยอดของมันก็แตะท้อง ช้างจึงรู้จักต้นนี้มาตั้งแต่ยังเป็นพุ่ม

ลิงเล่าว่าตอนยังเล็ก มันนั่งอยู่กับพื้นแล้วกินหน่ออ่อนของต้นไทรได้โดยไม่ต้องชะเง้อคอ ส่วนนกกระทาบอกว่าเดิมมีต้นไทรใหญ่อยู่ที่อื่น มันกินผลของต้นนั้นแล้วถ่ายมูลไว้ตรงจุดนี้ จนต้นไทรที่พวกมันอาศัยอยู่เติบโตขึ้น นกกระทาจึงอ้างว่ารู้จักต้นนี้ตั้งแต่ก่อนเกิด

ช้างกับลิงฟังคำอธิบายแล้วตกลงว่านกกระทาเป็นผู้ใหญ่กว่า พวกมันจึงแสดงความเคารพและขอให้นกกระทาแนะนำทางประพฤติ นกกระทาสอนให้ทั้งสามตั้งอยู่ในศีลห้า และเรื่องเล่าว่าพวกมันเคารพกันจนสิ้นชีวิต

คำอธิบายประกอบชาดกยกเรื่องนี้หลังเกิดปัญหาภิกษุฉัพพัคคีย์กีดกันที่พักของพระเถระ จนพระสารีบุตรหาเสนาสนะไม่ได้ พระพุทธเจ้าทรงถามว่าใครควรได้อาสนะ น้ำ และอาหารอย่างดี ภิกษุบางกลุ่มเสนอผู้มาจากตระกูลกษัตริย์ พราหมณ์ หรือคฤหบดี อีกกลุ่มเสนอพระวินัยธร ผู้เชี่ยวชาญพระธรรม ผู้ได้ฌาน หรือผู้บรรลุมรรคผล แต่พระองค์ตรัสให้ใช้ความอาวุโสเป็นเกณฑ์แสดงความเคารพและจัดอาสนะ น้ำ กับอาหาร

คาถาชาดกท้ายเรื่องสรุปว่า ผู้ฉลาดในธรรมและนอบน้อมผู้ใหญ่ย่อมได้รับคำสรรเสริญในปัจจุบันและสุคติในเบื้องหน้า ส่วนรายละเอียดสัตว์สามตัวใต้ต้นไทรเป็นเรื่องในอรรถกถาที่ขยายคำสอนนี้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th