ความลับหมึกยักษ์: สัตว์เลือดสีฟ้าที่มีสมอง 9 ดวง

ใต้ผืนน้ำอันลึกล้ำของมหาสมุทร มีสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งที่มีโครงสร้างร่างกายและระบบประสาทแปลกประหลาดจนนักวิทยาศาสตร์หลายคนยกให้เป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิตที่มีความใกล้เคียงกับ "สิ่งมีชีวิตจากต่างดาว" มากที่สุด นั่นคือ "หมึกยักษ์" (Octopus) สัตว์ทะเลหมวดสายพันธุ์ไม่มีกระดูกสันหลังที่พกพาความลับทางชีววิทยาอันน่าทึ่ง ทั้งการมีเลือดสีฟ้าสด การมีหัวใจถึง 3 ดวง และระบบการประมวลผลของสมองที่กระจายตัวอยู่ตามร่างกายมากถึง 9 ดวง ซึ่งช่วยให้พวกมันแก้ปัญหาและเอาตัวรอดได้อย่างชาญฉลาด

จุดเด่นแรกทางสรีรวิทยาของหมึกยักษ์คือระบบไหลเวียนโลหิต เลือดของหมึกยักษ์มีสีฟ้าเนื่องจากประกอบด้วยโปรตีนที่เรียกว่า "ฮีโมไซยานิน" (Hemocyanin) ซึ่งใช้ทองแดงเป็นตัวจับออกซิเจน ต่างจากมนุษย์ที่ใช้เหล็ก (ฮีโมโกลบิน) เลือดสีฟ้านี้ช่วยให้หมึกยักษ์สามารถลำเลียงออกซิเจนได้อย่างมีประสิทธิภาพในสภาวะน้ำทะเลที่เย็นจัดและมีออกซิเจนต่ำ นอกจากนี้ พวกมันยังมีหัวใจ 3 ดวง โดยหัวใจหลักทำหน้าที่สูบฉีดเลือดไปทั่วร่างกาย ส่วนหัวใจปั๊มข้างอีก 2 ดวงทำหน้าที่ปั๊มเลือดผ่านเหงือกโดยเฉพาะ

ความลับที่น่าทึ่งที่สุดของหมึกยักษ์คือระบบประสาทที่มีลักษณะกระจายศูนย์ (Decentralized Nervous System) สมองหลักรูปวงแหวนจะตั้งอยู่บริเวณระหว่างดวงตา ทำหน้าที่ควบคุมการตัดสินใจระดับสูง ส่วนอีก 8 สมองย่อยคือกลุ่มเซลล์ประสาทขนาดใหญ่ที่ฝังอยู่ในโคนหนวดแต่ละเส้น ทำให้หนวดแต่ละเส้นสามารถคิด ประสบการณ์ สัมผัส และเคลื่อนไหวได้อย่างเป็นอิสระโดยไม่ต้องรอคำสั่งจากสมองหลักตลอดเวลา

โครงสร้างระบบประสาทที่ไม่เหมือนใครนี้ ทำให้หมึกยักษ์มีความสามารถในการไขปริศนา เปิดฝาขวด ลอดผ่านช่องขนาดเล็ก รวมถึงการปลางตัวเปลี่ยนสีและพื้นผิวผิวหนังได้อย่างแยบยลภายในเสี้ยววินาที การศึกษาชีววิทยาของหมึกยักษ์จึงเปิดประตูสู่การเข้าใจระบบประสาทเชิงซ้อนในธรรมชาติได้อย่างลึกซึ้ง