หลังตรัสรู้ พระพุทธเจ้าพบอุปกาชีวกกลางทาง แล้วถูกถามอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

บนทางไปพาราณสี อุปกาชีวกเห็นพระพุทธเจ้ามีพระพักตร์ผ่องใส จึงเดินเข้าไปถามถึงครูของพระองค์

อริยปริเยสนสูตร (MN 26) เล่าว่าพระพุทธเจ้าตอบว่าไม่มีครู และทรงรู้แจ้งด้วยพระองค์เอง นี่ตอบคำถามของอุปกะที่ถามว่าใครเป็นครู พระองค์ยึดคำสอนของใคร และใครชักนำให้พระองค์ออกบวช พระองค์ยังตรัสว่าจะไปเมืองกาสีเพื่อประกาศธรรม

เหตุการณ์เกิดหลังพระพุทธเจ้าตรัสรู้ที่อุรุเวลา ขณะกำลังเดินทางต่อ พระสูตรระบุว่าพบอุปกะบนทางระหว่างคยากับสถานที่ตรัสรู้ ก่อนมุ่งหน้าไปพาราณสีเพื่อพบภิกษุห้ารูป ซึ่งเคยดูแลพระองค์ระหว่างบำเพ็ญเพียร

หลังฟังคำประกาศ อุปกะเรียกพระองค์ว่า “ผู้ชนะไร้ขอบเขต” พระพุทธเจ้าตรัสอธิบายว่าผู้ชนะในที่นี้คือผู้เอาชนะอกุศลธรรม หรือสิ่งไม่ดีในใจ คำว่า “ชนะ” จึงหมายถึงการเอาชนะกิเลส ส่วน “ตีกลองแห่งอมตะ” เป็นถ้อยคำเปรียบในคาถา หมายถึงการประกาศธรรมที่พระองค์ค้นพบ

อุปกะตอบว่า “ขอให้เป็นเช่นนั้นเถิด เพื่อน” แล้วส่ายหน้าและเดินแยกไปทางอื่น พระสูตรไม่ได้บอกว่าเขาส่ายหน้าเพราะคิดอะไร หรือเชื่อคำตอบมากน้อยแค่ไหน เรื่องเล่าจบฉากนี้ตรงที่อุปกะจากไป จึงไม่ควรแต่งเหตุผลแทนสิ่งที่คัมภีร์ไม่ได้ระบุ

พระพุทธเจ้าเดินทางต่อจนถึงป่าอิสิปตนมฤคทายวันและพบภิกษุห้ารูป จากนั้นพระสูตรเล่าถึงการเริ่มสอนปัญจวัคคีย์ การพบอุปกะจึงอยู่ในช่วงสั้น ๆ ก่อนเหตุการณ์ที่พระองค์เริ่มสอนกลุ่มแรก

เรื่องนี้เป็นเนื้อหาตามอริยปริเยสนสูตร (MN 26) ในพระไตรปิฎกบาลี ซึ่งเป็นคัมภีร์ทางพุทธศาสนา บทความเล่าตามข้อความในพระสูตร ไม่ได้ใช้เป็นหลักฐานอิสระยืนยันรายละเอียดการพบกันทางประวัติศาสตร์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th