แสตมป์ไทยดวงแรกมีรูป ร.5 แต่ไม่มีชื่อประเทศ เพราะอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

แสตมป์ยุคนี้พิมพ์ชื่อประเทศไว้ชัด แต่บนแสตมป์รุ่นแรกของสยามกลับไม่มีชื่อประเทศพิมพ์ไว้ เหตุผลอยู่ในช่วงที่ไปรษณีย์กำลังตั้งระบบ

แสตมป์ชุดโสฬสเริ่มจำหน่ายวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2426 มีภาพรัชกาลที่ 5 และมีทั้งหมด 6 ราคา แต่ไม่มีชื่อประเทศทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษบนดวง

มิวเซียมสยามอธิบายว่า การไม่มีชื่อประเทศอาจไม่เป็นปัญหากับจดหมายภายในประเทศ แต่เมื่อส่งจดหมายระหว่างประเทศต้องทำตามข้อกำหนดของสหภาพสากลไปรษณีย์ (UPU) ซึ่งให้ระบุชื่อประเทศเป็นภาษาอังกฤษ สยามเข้าเป็นสมาชิก UPU เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2428 หลังเริ่มกิจการไปรษณีย์ได้เพียงสองปี

หลังจากนั้นจึงเห็นชื่อประเทศบนแสตมป์ชุดถัดมา คือชุดพระบรมฉายาลักษณ์รัชกาลที่ 5 ซึ่งเริ่มจำหน่ายวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2430 คำว่า “SIAM” พิมพ์เป็นภาษาอังกฤษใต้ภาพ นับเป็นชื่อประเทศภาษาอังกฤษที่ปรากฏบนแสตมป์สยามตามข้อกำหนดการส่งจดหมายข้ามประเทศ

ชื่อภาษาไทยกับภาษาอังกฤษไม่ได้มาคู่กันทันที แสตมป์ชุดวัดแจ้งที่เริ่มจำหน่ายในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2448 เป็นชุดแรกที่พิมพ์ “สยาม SIAM” ไว้พร้อมกันบนดวงเดียวกัน ส่วนข้อความรอบกรอบยังใช้การสะกดภาษาไทยตามแบบในยุคนั้น

อีกระยะหนึ่งชื่อประเทศบนแสตมป์ก็เปลี่ยนตามชื่อที่ใช้ในทางราชการ ชุดภาพพระที่นั่งจักรีใน พ.ศ. 2483 เริ่มใช้คำว่า “ไทย THAILAND” ต่อมาแสตมป์ชุดพระราชพิธีบรมราชาภิเษกรัชกาลที่ 9 ซึ่งออกวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2493 เป็นชุดแรกที่พิมพ์ “ประเทศไทย THAILAND” ตามรูปแบบที่คุ้นตาในปัจจุบัน นับจากแสตมป์ชุดโสฬสจนถึงตอนนั้นผ่านไป 67 ปี

การที่แสตมป์รุ่นแรกเว้นชื่อประเทศไว้จึงเป็นร่องรอยช่วงที่ไปรษณีย์สยามกำลังเชื่อมเข้ากับเครือข่ายระหว่างประเทศ และปรับข้อความบนดวงตามกติกาที่เริ่มใช้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th