SOS มาจากเรือไททานิกจริงไหม? ลำดับเวลาก่อนเรือล่มบอกคำตอบ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เรือไททานิกไม่ได้เป็นต้นกำเนิดของ SOS เพราะที่ประชุมวิทยุโทรเลขระหว่างประเทศ ณ กรุงเบอร์ลินเลือกสัญญาณนี้เป็นรหัสขอความช่วยเหลือทางทะเลในปี 1906 ส่วนอนุสัญญาที่วางกติกานี้เริ่มมีผลในปี 1908 ขณะที่ไททานิกจมในปี 1912 จึงเกิดหลังการเลือกสัญญาณราวหกปี และหลังข้อกำหนดเริ่มใช้ราวสี่ปี

ก่อนมีมาตรฐานร่วม ประเทศและบริษัทวิทยุแต่ละแห่งใช้สัญญาณขอความช่วยเหลือต่างกัน หนึ่งในสัญญาณที่ใช้กันแพร่หลายคือ CQD ของบริษัทมาร์โคนี โดย CQ ใช้เรียกสถานีทั่วไป ส่วน D ใช้แทนคำว่า distress ซึ่งหมายถึงเหตุฉุกเฉิน เมื่อเรือและสถานีชายฝั่งต้องสื่อสารข้ามประเทศ การมีสัญญาณเดียวที่ทุกฝ่ายรู้จักจึงช่วยลดความสับสนในเหตุฉุกเฉิน

ข้อกำหนดปี 1906 ไม่ได้ให้ส่งตัวอักษร S-O-S แยกทีละตัว แต่ระบุจังหวะรหัสมอร์สเป็นจุดสั้นสามครั้ง ขีดยาวสามครั้ง แล้วจุดสั้นอีกสามครั้ง พร้อมให้ส่งซ้ำเป็นช่วงสั้น ๆ รูปแบบนี้จำง่ายและสังเกตได้ชัด คนจึงใช้ชื่อ SOS เป็นวิธีจำจังหวะมอร์ส ไม่ได้เกิดจากการนำอักษรย่อของคำสามคำมาเรียงกัน

คืนที่ไททานิกประสบเหตุ เจ้าหน้าที่วิทยุจอห์น ฟิลลิปส์ส่ง CQD เป็นหลักอยู่ช่วงหนึ่ง ผู้ช่วยของเขา แฮโรลด์ ไบรด์ เสนอให้ลองส่งสัญญาณ SOS ซึ่งเป็นแบบใหม่กว่า ฟิลลิปส์จึงแทรก SOS ระหว่างการส่ง CQD บันทึกของสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศระบุเรื่องนี้ไว้ชัด เรือไม่ได้ใช้ SOS เพียงอย่างเดียว และไม่ได้เป็นผู้คิดสัญญาณนี้ขึ้นมา

โศกนาฏกรรมยังเผยปัญหาอีกอย่าง: บางเรือไม่ได้เฝ้าฟังวิทยุตลอดคืน เรือแคลิฟอร์เนียนซึ่งอยู่ใกล้ไททานิกจึงไม่ได้ยินสัญญาณ เพราะเจ้าหน้าที่วิทยุไม่ได้เข้าเวรตอนกลางคืน ขณะนั้นการติดต่อทางวิทยุในหลายแห่งยังจำกัดอยู่แค่ช่วงกลางวัน และบริษัทที่ดูแลอุปกรณ์ต่างยี่ห้อก็ไม่ได้ประสานงานกันดีเสมอไป

ไม่กี่เดือนหลังเรือล่ม ที่ประชุมวิทยุโทรเลขนานาชาติปี 1912 กำหนดให้เรือใช้ความยาวคลื่น 600 เมตรร่วมกันสำหรับสัญญาณขอความช่วยเหลือ และให้หยุดส่งข้อความสามนาทีในนาทีที่ 15 กับ 45 ของทุกชั่วโมง เพื่อคอยฟังเหตุฉุกเฉิน

ต่อมาในปี 1914 อนุสัญญาความปลอดภัยทางทะเลกำหนดให้เรือที่บรรทุกผู้โดยสารเกิน 50 คนมีวิทยุประจำเรือด้วย

คำตอบจึงตรงไปตรงมา: SOS มาก่อนไททานิก แต่เหตุเรือล่มทำให้โลกเห็นว่ามีรหัสร่วมอย่างเดียวไม่พอ ต้องมีคนเฝ้ารับฟังและกติกาที่ทำให้ข้อความขอความช่วยเหลือไปถึงผู้ที่ช่วยได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th