สนามหลวงเคยเป็นทุ่งพระเมรุจริงไหม ก่อนจะเป็นลานกลางเมือง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

สนามหลวงเคยถูกเรียกว่า “ทุ่งพระเมรุ” เพราะใช้เป็นที่ตั้งพระเมรุและประกอบพิธีถวายพระเพลิงพระศพเจ้านาย ก่อนรัชกาลที่ 4 จะเปลี่ยนชื่อเป็น “ท้องสนามหลวง”

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่าว่า ในช่วงแรกของกรุงเทพฯ ผู้คนเรียกพื้นที่นี้ว่า “ทุ่งพระเมรุ” เพราะใช้ตั้งพระเมรุสำหรับพระราชทานเพลิงพระศพเจ้านายหลายพระองค์ ลานนี้อยู่ระหว่างพระบรมมหาราชวังกับเชิงสะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า จึงเป็นพื้นที่โล่งสำคัญของพระนครตั้งแต่ยุคแรก

รอบลานยังมีศาลหลักเมือง วัดพระแก้ว วัดมหาธาตุ และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รายชื่อเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่าสนามหลวงอยู่ใจกลางกรุงเทพฯ เก่าและรายล้อมด้วยสถานที่สำคัญของเมือง

คำว่า “พระเมรุ” ในที่นี้หมายถึงสิ่งก่อสร้างชั่วคราวสำหรับพระราชพิธีถวายพระเพลิง ไม่ใช่สุสานถาวร พอเรียกพื้นที่นี้ว่า “ทุ่งพระเมรุ” นานเข้า ชื่อจึงพาคนให้นึกถึงงานอวมงคลเป็นหลัก แม้ลานตรงนี้จะมีประโยชน์อย่างอื่นได้ด้วย

เมื่อถึงรัชกาลที่ 4 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเห็นว่าชื่อเดิมไม่เป็นมงคล จึงพระราชทานชื่อใหม่ว่า “ท้องสนามหลวง”

หลังจากนั้นสนามหลวงยังใช้จัดพระราชพิธี เช่น พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ และ ยังเป็นที่พักผ่อนของชาวพระนครด้วย สารานุกรมฯ ยังบันทึกว่าช่วงฤดูร้อนผู้คนมาเล่นว่าว มีการแข่งขันว่าวจุฬากับว่าวปักเป้า วันเสาร์และอาทิตย์เคยมีตลาดนัดขายผลผลิตจากชาวไร่ชาวสวนและสินค้าทั่วไปในราคาถูกกว่าปกติ ด้านหลังรูปปั้นแม่พระธรณียังเคยเป็นย่านขายหนังสือเก่า ทั้งตำรา หนังสืองานศพ และหนังสือภาษาต่างประเทศ ก่อนตลาดนัดจะย้ายไปอยู่ใกล้สวนจตุจักร

ทุกวันนี้ชื่อ “ท้องสนามหลวง” ยังใช้เรียกลานกลางเมืองที่มีประวัติทั้งพระราชพิธีและกิจกรรมของชาวพระนคร ส่วนชื่อเดิม “ทุ่งพระเมรุ” ช่วยบอกที่มาของพื้นที่ในยุคต้นกรุงเทพฯ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th