เงินเดือนเฉลี่ยสูง แต่ทำไมคนส่วนใหญ่ไม่ได้เงินเท่านั้น?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เงินเดือนเฉลี่ยอาจสูงกว่าที่คนส่วนใหญ่ได้รับมาก เพราะคนรายได้สูงเพียงไม่กี่คนดึงค่าเฉลี่ยขึ้นได้ เมื่อพาดหัวหยิบตัวเลขรายได้มาเล่า จึงควรดูว่าเขารายงาน “ค่าเฉลี่ย” หรือ “ค่ามัธยฐาน” และนับคนกลุ่มไหน

ลองสมมติคนทำงาน 5 คน: สี่คนรับคนละ 18,000 บาท อีกคนรับ 108,000 บาท รวมเป็น 180,000 บาท หาร 5 แล้วได้ค่าเฉลี่ย 36,000 บาท ตัวเลขนี้คำนวณถูกต้อง แต่มีคน 4 ใน 5 หรือ 80% ที่ได้เงินต่ำกว่าค่าเฉลี่ย

ถ้าเรียงเงินเดือนจากน้อยไปมาก จะได้ 18,000, 18,000, 18,000, 18,000 และ 108,000 บาท ค่าตรงกลางจึงเป็น 18,000 บาท เรียกว่า มัธยฐาน ส่วน 36,000 บาทคือ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต ซึ่งได้จากผลรวมทั้งหมดหารด้วยจำนวนคน รายได้ 108,000 บาทเพียงหนึ่งรายการทำให้ค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้น แต่ไม่ขยับค่ากลางของชุดตัวเลขนี้

สองค่านี้ตอบคนละคำถาม ค่าเฉลี่ยบอกว่าเมื่อนำรายได้รวมมาหารจำนวนคนแล้วจะได้คนละเท่าไรในเชิงคำนวณ ส่วนมัธยฐานบอกค่าตรงกลางของข้อมูล สำนักงานสถิติแรงงานสหรัฐฯ ระบุว่าค่ามัธยฐานได้รับผลจากรายได้สูงหรือต่ำสุดขั้วน้อยกว่าค่าเฉลี่ย และใช้ค่ามัธยฐานเพื่อสะท้อนรายได้ของคนทำงานทั่วไปในข้อมูลสำรวจของหน่วยงาน

แต่อ่านมัธยฐานอย่างเดียวก็ยังไม่เห็นความเหลื่อมล้ำทั้งหมด ชุดข้อมูลสองชุดอาจมีมัธยฐานเท่ากัน แต่เงินเดือนของคนกลุ่มบนกับกลุ่มล่างห่างกันไม่เท่ากัน ถ้ามีเปอร์เซ็นไทล์ เช่น ตำแหน่ง 10, 50 และ 90 ให้ดูร่วมกัน จะเห็นช่วงตั้งแต่กลุ่มรายได้น้อย กลาง ไปจนถึงกลุ่มรายได้สูงได้ชัดกว่า

เวลาเจอตัวเลขเงินเดือน ลองเช็ก 4 อย่าง

1. เป็นค่าเฉลี่ย มัธยฐาน หรือเปอร์เซ็นไทล์?

2. นับเฉพาะคนอาชีพเดียวกัน จังหวัดเดียวกัน หรือรวมหลายกลุ่ม?

3. เป็นเงินเดือนต่อเดือนหรือต่อปี ก่อนหักภาษีหรือหลังหัก?

4. รวมโบนัส ค่าล่วงเวลา ค่าคอมมิชชัน และผู้ประกอบอาชีพอิสระหรือไม่?

นิยามของแต่ละชุดข้อมูลไม่เหมือนกัน ตัวอย่างเช่น ข้อมูลค่าจ้างอาชีพของสำนักงานสถิติแรงงานสหรัฐฯ ระบุขอบเขตของคนที่สำรวจและรายการค่าตอบแทนที่นับไว้ ส่วนคำถามสำรวจรายได้อีกชุดหนึ่งอาจใช้ช่วงเวลาและกลุ่มคนต่างกัน เพราะฉะนั้นอย่านำตัวเลขสองแหล่งมาเทียบกันทันที หากยังไม่รู้ว่าใช้วิธีนับแบบเดียวกันหรือไม่

ถ้าต้องการรู้ว่าคนส่วนใหญ่ได้รับใกล้เคียงเท่าไร ให้เริ่มจากมัธยฐานและดูช่วงเปอร์เซ็นไทล์ประกอบ แต่ถ้าต้องการดูรายได้รวมเฉลี่ยต่อคน ค่าเฉลี่ยก็ยังเหมาะกับคำถามนั้น ไม่มีตัวเลขเดียวที่ตอบทุกคำถาม ก่อนเชื่อตัวเลขพาดหัว ลองมองหาคำว่า “เฉลี่ย” หรือ “มัธยฐาน” และอ่านรายละเอียดกลุ่มตัวอย่างกับช่วงเวลาที่นับไว้ด้วย

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th