ใส่บาตรเท่าอายุหรือเกิน 1 รูป? คติวันเกิดที่เรียกว่า ‘ต่ออายุ’

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี บันทึกวิธีทำบุญวันเกิดแบบใส่บาตรเท่าอายุหรือเพิ่มพระอีกหนึ่งรูป และอธิบายว่ารูปที่เพิ่มคือการ “ต่ออายุ” ตามคติของพิธี ต้นฉบับใช้ถ้อยคำว่า “เท่ากับเป็นการต่ออายุของตนเอง”

หน้าเว็บจัดวิธีนี้ไว้ในหัวข้อทำบุญประจำวันเกิดทุกสัปดาห์: คนเกิดวันใดก็ทำบุญวันนั้น โดยส่วนมากใช้การตักบาตร จำนวนพระเลือกได้ตามสะดวก และข้อความเดียวกันระบุว่าบางคนเลือกนับเท่าอายุหรือเพิ่มอีกหนึ่งรูป

ถ้าอายุ 30 ปี การนับตามวัยคือใส่บาตรพระ 30 รูป ส่วนแบบที่เพิ่มหนึ่งรูปจะเป็น 31 รูป ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างคำนวณจากแนวทางที่หอสมุดฯ บันทึกไว้ การทำบุญรูปแบบนี้จึงผูกจำนวนผู้รับบิณฑบาตเข้ากับอายุของเจ้าของวันเกิด

หอสมุดฯ แยกการทำบุญประจำปีไว้อีกแบบหนึ่ง เจ้าของวันเกิดอาจนิมนต์พระมาฉันภัตตาหารเช้าหรือเพล ถวายสังฆทาน แล้วรับประทานอาหารกับญาติมิตรในตอนบ่าย จะจัดที่บ้านหรือวัดก็ได้ รูปแบบนี้ต่างจากการตักบาตรนับตามอายุที่กำหนดจำนวนพระผู้รับบิณฑบาต

หน้าเดียวกันอธิบายวัย 25 ปีตามความเชื่อโบราณว่าเป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ และกล่าวถึงอายุครบรอบทุก 12 ปี เช่น 36, 48, 60, 72 และ 84 ปี ว่าเป็นมงคลชีวิต คติเหล่านี้แยกจากการเพิ่มพระอีกหนึ่งรูป: แบบหนึ่งผูกบุญกับจำนวนผู้รับบิณฑบาต ส่วนอีกแบบถือเอาช่วงอายุเป็นโอกาสทำบุญ

ท้ายหน้าความรู้ระบุหนังสืออ้างอิงเรื่องมารยาทสากลและมารยาทในวัฒนธรรมไทย ซึ่งพิมพ์ใน พ.ศ. 2514, 2521 และ 2537 ผู้เรียบเรียงคือบรรณารักษ์ชำนาญการของหอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี หน้าเว็บนี้เป็นบทความความรู้ที่สรุปแนวปฏิบัติ ไม่ได้รายงานผลสำรวจว่าคนไทยทุกครอบครัวทำตามมากน้อยเพียงใด

คำว่า “ต่ออายุ” ในหน้านี้อธิบายความเชื่อที่ผูกกับการใส่บาตรเพิ่มหนึ่งรูป หอสมุดฯ บันทึกความหมายและวิธีปฏิบัติ แต่ไม่ได้รายงานผลต่ออายุขัยจริง ตัวเลขพระจึงเป็นเครื่องหมายในธรรมเนียมทำบุญวันเกิด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th