ทำไมญี่ปุ่นบางแห่งเลี่ยงเลข 4? เพราะพ้องเสียงกับคำว่า ‘ตาย’

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เลขสี่อ่านว่า “ชิ” (shi) ซึ่งพ้องเสียงกับคำว่า “ตาย” จึงมีบางอาคารและบางคนในญี่ปุ่นเลี่ยงใช้เลขนี้กับหมายเลขชั้นหรือห้อง

พจนานุกรมดิจิทัลไดจิเซ็นที่เผยแพร่ผ่าน Kotobank ระบุว่าเลขสี่อ่านว่า “ชิ” (shi) ได้ และยังมีเสียงอ่านอื่น เช่น “โยะ” (yo), “โยะสึ” (yotsu) และ “ยง” (yon) ตัวอย่างในพจนานุกรมมีคำว่า “สี่คน” อ่านว่า yonin และ “สี่ครั้ง” อ่านว่า yonkai ซึ่งเป็นตัวอย่างเสียงอ่านในคำประสมภาษาญี่ปุ่น คำอ่านจึงเปลี่ยนไปตามคำที่ใช้ แต่ยังหมายถึงเลขสี่เหมือนเดิม

พจนานุกรมยังยกการนับปากเปล่าว่า “ฮิ ฟุ มิ โยะ” (hi, fu, mi, yo) โดยเสียง yo ใช้แทนเลขสี่ในลำดับนับนี้ได้ ตัวอย่างนี้แสดงว่า yo เป็นเสียงอ่านของเลขสี่ที่ใช้ในลำดับนับพื้นฐาน

คำพ้องเสียงคือคำที่ออกเสียงเหมือนกันแต่มีความหมายต่างกัน ในกรณีนี้ “ชิ” เป็นทั้งเสียงอ่านของเลขสี่และเสียงของคำว่าความตาย ความเชื่อเรื่องเลข 4 จึงมาจากเสียงของคำ ไม่ได้แปลว่าเลขสี่มีความหมายเป็นลางร้ายในตัวเอง

เว็บไซต์ Tokyo Intercultural Portal ซึ่งให้ข้อมูลสำหรับชาวต่างชาติในโตเกียว ระบุว่า ผู้มาเยือนอาจพบอาคารที่ข้ามเลข 4 ในหมายเลขชั้นหรือหมายเลขห้อง พร้อมวิดีโออธิบายที่มาของความเชื่อนี้ ข้อความนี้ยืนยันว่ามีอาคารบางแห่งใช้วิธีดังกล่าว แต่หน้าเว็บไม่ได้ระบุว่ามีกี่แห่ง

ถ้าเห็นลิฟต์ที่เลข 3 ต่อด้วยเลข 5 สิ่งที่ขาดไปคือหมายเลขบนป้าย ไม่ใช่หลักฐานว่าตัวอาคารไม่มีชั้นที่สี่ การข้ามเลขในลิฟต์จึงเป็นวิธีตั้งหมายเลขที่ผู้ดูแลเลือกใช้ตามความเชื่อเรื่องเสียงอ่าน

เลขสี่จึงมีทั้งคำอ่านที่ใช้ในชีวิตประจำวันและเสียงอ่านที่บางสถานที่เลือกเลี่ยง เรื่องนี้ทำให้เห็นว่าความหมายของตัวเลขในแต่ละสังคมผูกกับภาษาและธรรมเนียมด้วย

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th