ไทยเดินหน้าหารือยุโรปดัน FTA–OECD กระทบเศรษฐกิจไทยอย่างไร

ประเทศไทยกำลังเดินหน้ากระชับความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับยุโรปอย่างต่อเนื่อง ทั้งการเจรจาความตกลงการค้าเสรีระหว่างไทยกับสหภาพยุโรป (Thai–EU Free Trade Agreement FTA) และการผลักดันประเทศไทยเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนาหรือ OECD ซึ่งเป็นองค์กรระหว่างประเทศที่ทำงานด้านนโยบายเศรษฐกิจ สังคมและการพัฒนามาตรฐานการบริหารประเทศ

เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี หารือกับมาทีอัส คอร์มันน์ เลขาธิการ OECD เพื่อยืนยันความมุ่งมั่นของไทยในการเข้าเป็นสมาชิกภายในปี 2571 ขณะเดียวกัน การหารือกับเยอรมนีในวันเดียวกันยังครอบคลุมการเพิ่มการค้าและการลงทุน การดึงดูดอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูงและการพัฒนาทักษะแรงงานไทย ความเคลื่อนไหวดังกล่าวมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทยเพราะไม่ได้เกี่ยวข้องเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาล แต่ยังเชื่อมโยงกับโอกาสของผู้ส่งออก การตัดสินใจลงทุนของบริษัทต่างชาติ ความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทยและมาตรฐานที่ธุรกิจอาจต้องปรับตัวในอนาคต

อย่างไรก็ตาม การเจรจาการค้าและการเข้าเป็นสมาชิก OECD เป็นคนละกระบวนการ แม้มีเป้าหมายร่วมกันในการยกระดับเศรษฐกิจไทย แต่ผลประโยชน์และเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องแตกต่างกัน จึงควรพิจารณาแยกเป็นประเด็น

FTA ไทย EU คืบหน้าแค่ไหนและสำคัญต่อเศรษฐกิจไทยอย่างไร

ความตกลงการค้าเสรีไทย–สหภาพยุโรปเป็นหนึ่งในความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจที่ต้องจับตา เนื่องจากมีเป้าหมายลดอุปสรรคทางการค้า เพิ่มโอกาสเข้าถึงตลาดและส่งเสริมการลงทุนระหว่างสองฝ่าย

การเจรจารอบที่ 10 จัดขึ้นที่จังหวัดภูเก็ต ระหว่างวันที่ 28 กันยายนถึง 6 ตุลาคม 2569 โดยมีความคืบหน้าในหลายประเด็น เช่น

• มาตรการสุขอนามัย
• และสุขอนามัยพืช
• พลังงาน
• วัตถุดิบ
• ถิ่นกำเนิดสินค้า

แต่ประเด็นการเปิดตลาดและนโยบายบางส่วนยังต้องหารือต่อไป ทั้งสองฝ่ายตั้งเป้าหมายสรุปการเจรจาภายในปี 2569 

โอกาสส่งออกสินค้าไทยไปตลาดยุโรป

หากสามารถบรรลุข้อตกลงที่เหมาะสม ผู้ประกอบการไทยอาจมีโอกาสเข้าถึงตลาดยุโรปได้สะดวกขึ้น โดยเฉพาะสินค้าที่มีศักยภาพในการแข่งขัน เช่น

• อาหารและสินค้าเกษตรแปรรูป อาหารพร้อมรับประทาน ผลไม้แปรรูปและผลิตภัณฑ์อาหารที่ได้มาตรฐาน

• สินค้าอุตสาหกรรม ชิ้นส่วนยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้าและผลิตภัณฑ์ที่เป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานระหว่างประเทศ

• สินค้าและบริการมูลค่าเพิ่มสูง ผลิตภัณฑ์ที่มีนวัตกรรม การออกแบบหรือเทคโนโลยีเฉพาะ

• ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ผู้ประกอบการที่สามารถพัฒนาคุณภาพสินค้าและปฏิบัติตามข้อกำหนดของตลาดยุโรปได้

โอกาสเหล่านี้ยังขึ้นอยู่กับรายละเอียดของความตกลง เช่น

• รายการสินค้าที่ได้รับการลดภาษี
• ระยะเวลาการลดภาษี
• ข้อกำหนดสำหรับสินค้า

จึงยังไม่ควรสรุปว่าสินค้าไทยทุกประเภทจะได้รับประโยชน์ในระดับเดียวกัน นอกจากนี้ การลดภาษีเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากผู้ประกอบการยังมีต้นทุนการผลิตสูง ขาดระบบตรวจสอบย้อนกลับหรือไม่สามารถผ่านมาตรฐานด้านคุณภาพและความปลอดภัยของตลาดปลายทาง

การเปิดตลาดอาจเพิ่มการแข่งขันในประเทศด้วย

FTA เป็นข้อตกลงที่ต้องเจรจาผลประโยชน์ระหว่างสองฝ่าย ไม่ใช่เพียงการเปิดตลาดยุโรปให้ไทยฝ่ายเดียว เมื่อไทยลดอุปสรรคทางการค้าตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน สินค้าหรือบริการจากยุโรปบางประเภทก็อาจเข้ามาแข่งขันในตลาดไทยได้มากขึ้นเช่นกัน ธุรกิจไทยที่มีประสิทธิภาพสูงอาจได้ประโยชน์จากการเข้าถึงวัตถุดิบ เทคโนโลยีและโอกาสทางธุรกิจใหม่ ขณะที่ผู้ประกอบการที่มีต้นทุนสูงหรือมีข้อจำกัดด้านเงินทุนอาจต้องเร่งปรับตัว กลุ่มที่ต้องติดตามเป็นพิเศษ ได้แก่

• เกษตรกร
• ผู้ผลิตอาหารรายย่อย
• ธุรกิจที่แข่งขันกับสินค้านำเข้าโดยตรง

เพราะผลกระทบจะขึ้นอยู่กับเงื่อนไขการเปิดตลาดและระยะเวลาที่กำหนดให้ปรับตัว

ไทยเข้า OECD แล้วจะช่วยเศรษฐกิจอย่างไร

OECD หรือ Organisation for Economic Co-operation and Development เป็นองค์กรระหว่างประเทศที่จัดทำมาตรฐานและข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในหลายด้าน ตั้งแต่การลงทุน

• การแข่งขันทางการค้า
• การกำกับดูแลกิจการ
• การจัดเก็บภาษี
• ไปจนถึงธรรมาภิบาลภาครัฐ

ไทยกำลังใช้กระบวนการเข้าเป็นสมาชิก OECD เป็นส่วนหนึ่งของการยกระดับกฎระเบียบและนโยบายสาธารณะ โดยรัฐบาลตั้งเป้าหมายเข้าเป็นสมาชิกภายในปี 2571 แต่การบรรลุเป้าหมายยังขึ้นอยู่กับการดำเนินกระบวนการทบทวนทางเทคนิคและการพิจารณาตามขั้นตอนขององค์กร

เพิ่มความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุน

การลงทุนระยะยาวไม่ได้พิจารณาเฉพาะต้นทุนแรงงานหรือสิทธิประโยชน์ทางภาษี แต่ยังคำนึงถึงความชัดเจนของกฎหมาย ความโปร่งใสของการกำกับดูแล ความสม่ำเสมอในการบังคับใช้กฎและการแข่งขันที่เป็นธรรม หากการปรับปรุงกฎระเบียบตามกระบวนการ OECD ทำให้การดำเนินธุรกิจมีความคาดการณ์ได้มากขึ้น ก็อาจช่วยลดความเสี่ยงและต้นทุนที่ไม่จำเป็นสำหรับนักลงทุนทั้งไทยและต่างชาติ ในระยะยาว สิ่งนี้อาจเพิ่มโอกาสให้ไทยดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมที่ต้องการเทคโนโลยีขั้นสูงและบุคลากรที่มีทักษะ เช่น

• อุตสาหกรรมดิจิทัล
• การผลิตสมัยใหม่
• ธุรกิจบริการที่มีมูลค่าเพิ่มสูง

การเข้า OECD ไม่ได้ทำให้เงินลงทุนไหลเข้าไทยโดยอัตโนมัติ นักลงทุนยังพิจารณาปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น

• ความต้องการของตลาด
• โครงสร้างพื้นฐาน
• ต้นทุนพลังงาน
• ทักษะแรงงาน
• แนวโน้มเศรษฐกิจโลก

ยกระดับกฎระเบียบและลดต้นทุนการทำธุรกิจ

อีกหนึ่งประเด็นที่อาจเกี่ยวข้องโดยตรงกับภาคธุรกิจ คือการปรับปรุงกฎระเบียบให้มีความชัดเจน โปร่งใสและมีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น หากหน่วยงานภาครัฐลดขั้นตอนที่ซ้ำซ้อน ทำให้การอนุญาตประกอบธุรกิจมีความแน่นอนและปรับปรุงการเข้าถึงข้อมูลของภาครัฐ ผู้ประกอบการก็อาจใช้เวลาและทรัพยากรกับงานเอกสารน้อยลง แต่ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับการดำเนินการจริง ไม่ใช่เพียงการประกาศเจตนารมณ์หรือการปรับถ้อยคำในกฎหมาย เพราะการบังคับใช้ที่แตกต่างกันระหว่างหน่วยงานอาจทำให้ต้นทุนของธุรกิจยังคงสูงอยู่

เตรียมธุรกิจไทยให้แข่งขันภายใต้มาตรฐานสากล

กระบวนการ OECD ยังอาจช่วยผลักดันให้ไทยพัฒนานโยบายด้านการแข่งขัน การกำกับดูแลกิจการและความโปร่งใสให้สอดคล้องกับแนวปฏิบัติสากลมากขึ้น

สำหรับบริษัทไทยที่ต้องการร่วมงานกับบริษัทข้ามชาติ การมีระบบบัญชี การกำกับดูแลและการบริหารความเสี่ยงที่ชัดเจนอาจช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือ แต่ไม่ได้หมายความว่าการเข้า OECD จะรับประกันว่าบริษัททุกแห่งจะได้สัญญาทางธุรกิจหรือเข้าถึงเงินทุนได้ง่ายขึ้นทันที

ไทย–เยอรมนีหารือเทคโนโลยีขั้นสูง ดึงดูดการลงทุนและพัฒนาทักษะแรงงาน

การหารือระหว่างนายกรัฐมนตรีไทยกับรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเยอรมนี เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 สะท้อนว่าความร่วมมือทางเศรษฐกิจกับยุโรปไม่ได้จำกัดอยู่ที่การค้าสินค้า แต่ยังครอบคลุมการลงทุนในอุตสาหกรรมแห่งอนาคตและการพัฒนาบุคลากร ทั้งสองฝ่ายหารือแนวทางส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง ตลอดจนการพัฒนาทักษะแรงงานไทยให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานและการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

ประเด็นนี้อาจมีความสำคัญต่อไทยใน 3 ด้าน

• การยกระดับภาคการผลิต หากเกิดการลงทุนที่ถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีจริง โรงงานในไทยอาจพัฒนากระบวนการผลิต เพิ่มประสิทธิภาพและขยับไปสู่สินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นได้
• การสร้างงานที่ใช้ทักษะสูง การขยายอุตสาหกรรมเทคโนโลยีอาจเพิ่มความต้องการบุคลากรด้านวิศวกรรม ระบบอัตโนมัติ ดิจิทัลและการควบคุมคุณภาพ แต่จำนวนงานและค่าตอบแทนจะขึ้นอยู่กับลักษณะโครงการลงทุน
• การพัฒนาการศึกษาและอาชีวศึกษา ความร่วมมือระหว่างภาคธุรกิจ สถาบันการศึกษาและหน่วยงานฝึกอบรมอาจช่วยให้หลักสูตรสอดคล้องกับความต้องการของนายจ้างมากขึ้น

สิ่งที่ต้องติดตามคือการหารือจะนำไปสู่โครงการลงทุน การฝึกอบรมหรือความร่วมมือทางเทคโนโลยีที่เป็นรูปธรรมมากเพียงใด เพราะการประกาศความร่วมมือยังไม่เท่ากับการลงทุนที่เกิดขึ้นจริง

มาตรฐานสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน

การค้ากับยุโรปมีประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม แรงงานและความยั่งยืนเข้ามาเกี่ยวข้องมากขึ้น โดยกรอบการเจรจา FTA ไทย–EU มีหัวข้อการค้าและการพัฒนาอย่างยั่งยืน รวมถึงการคุ้มครองสิทธิแรงงานและสิ่งแวดล้อม สำหรับผู้ส่งออกไทย สิ่งที่ต้องเตรียมไม่ใช่เพียงเอกสารเพื่อผ่านพิธีการศุลกากร แต่รวมถึงความสามารถในการแสดงหลักฐานเกี่ยวกับแหล่งที่มาของวัตถุดิบ กระบวนการผลิตและมาตรฐานของสินค้า ตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับสินค้าแต่ละประเภท

แนวทางเตรียมตัวที่ผู้ประกอบการควรพิจารณา ได้แก่

• ตรวจสอบข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยที่ใช้กับสินค้าของตน

• พัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่อุปทาน

• ประเมินการใช้พลังงานและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามความจำเป็น

• ตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงานและมาตรฐานของคู่ค้า

• วางแผนงบประมาณสำหรับการตรวจประเมินและการรับรองมาตรฐาน

การเตรียมตัวล่วงหน้าอาจช่วยลดความเสี่ยงจากการถูกปฏิเสธสินค้าหรือการสูญเสียโอกาสทางธุรกิจเมื่อข้อกำหนดใหม่มีผลใช้บังคับ แต่ผู้ส่งออกควรตรวจสอบกฎที่ใช้กับสินค้าของตนโดยตรง เพราะข้อกำหนดของยุโรปไม่ได้เหมือนกันทั้งหมดในทุกอุตสาหกรรม

SME และเกษตรกรไทยต้องเตรียมรับมืออะไรบ้าง

แม้การขยายการค้ากับยุโรปและการยกระดับมาตรฐานประเทศอาจเปิดโอกาสใหม่ แต่ผลประโยชน์ไม่ได้กระจายไปยังธุรกิจทุกขนาดโดยอัตโนมัติ ผู้ประกอบการรายใหญ่มีแนวโน้มพร้อมลงทุนในระบบมาตรฐาน เทคโนโลยีและการตรวจสอบย้อนกลับมากกว่าธุรกิจขนาดเล็ก ซึ่งอาจมีข้อจำกัดด้านเงินทุน บุคลากรและการเข้าถึงข้อมูล

สำหรับ SME และเกษตรกร ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่การได้รับข้อมูลและเครื่องมือช่วยปรับตัวอย่างเพียงพอ เช่น

1. เข้าถึงข้อมูลตลาด ตรวจสอบว่าสินค้าของตนอยู่ในกลุ่มที่อาจได้รับประโยชน์จาก FTA หรือไม่

2. ประเมินต้นทุนมาตรฐาน คำนวณค่าใช้จ่ายในการตรวจสอบคุณภาพ บรรจุภัณฑ์และระบบติดตามสินค้า

3. เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดของเสีย ปรับปรุงคุณภาพและเพิ่มความสม่ำเสมอของสินค้า

4. รวมกลุ่มผู้ผลิต ใช้ระบบตรวจสอบหรือบริการรับรองมาตรฐานร่วมกันเพื่อลดต้นทุนต่อราย

5. เตรียมแผนรับการแข่งขัน: วิเคราะห์ว่าสินค้านำเข้าที่อาจเข้าถึงตลาดไทยได้สะดวกขึ้นจะส่งผลต่อธุรกิจอย่างไร

ขณะเดียวกัน ภาครัฐอาจมีบทบาทสำคัญในการให้คำปรึกษา สนับสนุนการฝึกอบรมและช่วยให้ธุรกิจขนาดเล็กเข้าถึงบริการตรวจสอบมาตรฐานในราคาที่เหมาะสม หากไม่มีมาตรการรองรับที่เพียงพอ ต้นทุนการปรับตัวอาจกลายเป็นภาระของธุรกิจรายย่อย แม้ภาพรวมของการเปิดตลาดจะสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นก็ตาม

FTA ไทย–EU กับ OECD ต่างกันอย่างไร

แม้ทั้งสองประเด็นเกี่ยวข้องกับการยกระดับเศรษฐกิจและความเชื่อมั่นของนักลงทุน แต่มีวัตถุประสงค์แตกต่างกันอย่างชัดเจน

ประเด็น	FTA ไทย–EU	การเข้าเป็นสมาชิก OECD
เป้าหมายหลัก	ลดอุปสรรคทางการค้าและเพิ่มโอกาสเข้าถึงตลาด	ยกระดับนโยบาย กฎระเบียบและมาตรฐานการบริหารประเทศ
ผู้ที่อาจได้รับผลโดยตรง	ผู้ส่งออก ผู้นำเข้า ผู้ให้บริการและธุรกิจที่แข่งขันกับสินค้านำเข้า	ภาครัฐ นักลงทุนและธุรกิจที่ได้รับผลจากการปรับปรุงกฎระเบียบ
โอกาสทางเศรษฐกิจ	การส่งออก การลงทุนและการเข้าถึงวัตถุดิบ	ความเชื่อมั่น การกำกับดูแลและการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ
ความท้าทาย	การแข่งขันและการปฏิบัติตามเงื่อนไขการค้า	ต้นทุนการปรับตัวและการดำเนินการปฏิรูป
สถานะ ณ ตุลาคม 2569	อยู่ระหว่างเจรจา	อยู่ระหว่างกระบวนการเข้าเป็นสมาชิก

ทั้ง FTA และ OECD จึงอาจสนับสนุนกันได้ในแง่การเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของไทย แต่ไม่สามารถใช้แทนกันได้และไม่ควรคาดหวังว่าการเดินหน้าประเด็นหนึ่งจะทำให้อีกประเด็นสำเร็จโดยอัตโนมัติ 

7. ปัจจัยใดจะกำหนดว่าเศรษฐกิจไทยได้ประโยชน์จริงหรือไม่

การหารือทางการทูตเป็นจุดเริ่มต้น แต่ผลต่อเศรษฐกิจต้องวัดจากการดำเนินงานที่เกิดขึ้นจริง โดยมีปัจจัยสำคัญที่ควรติดตามอย่างน้อย 4 ด้าน

• ความคืบหน้าของ FTA ต้องติดตามว่าทั้งสองฝ่ายจะสรุปประเด็นการเปิดตลาดได้หรือไม่และข้อกำหนดสุดท้ายจะให้สิทธิประโยชน์กับสินค้าและบริการประเภทใดบ้าง
• การปฏิรูปตามกระบวนการ OECD: ต้องดูว่าการทบทวนมาตรฐานจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงกฎหมายและวิธีทำงานของหน่วยงานภาครัฐจริงหรือไม่
• การลงทุนที่เกิดขึ้นจริง ควรพิจารณามูลค่าการลงทุนใหม่ การขยายกำลังผลิต การถ่ายทอดเทคโนโลยีและการจ้างงานที่เกิดขึ้น แทนการดูเฉพาะมูลค่าที่ประกาศไว้
• ความพร้อมของธุรกิจและแรงงานไทย หากผู้ประกอบการเข้าถึงเงินทุนและมาตรฐานได้ ขณะที่แรงงานได้รับการฝึกทักษะที่ตลาดต้องการ ไทยก็มีโอกาสเปลี่ยนการเปิดตลาดและการปฏิรูปให้เป็นประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่กว้างขึ้น

ท้ายที่สุด การเพิ่มโอกาสทางการค้าและการลงทุนจำเป็นต้องดำเนินควบคู่กับนโยบายรองรับผู้ได้รับผลกระทบ เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงสร้างประโยชน์ได้อย่างทั่วถึงมากขึ้น

สรุป

การเดินหน้าความสัมพันธ์กับยุโรปของไทยในเดือนตุลาคม 2569 มีประเด็นสำคัญสองด้าน ได้แก่ การเจรจา FTA ไทย–EU ซึ่งมุ่งเพิ่มโอกาสทางการค้าและการลงทุนและการเข้าเป็นสมาชิก OECD ซึ่งเกี่ยวข้องกับการพัฒนากฎระเบียบและมาตรฐานนโยบายของประเทศ หากการเจรจาและการปฏิรูปดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ ไทยอาจมีโอกาสเพิ่มการส่งออก ดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูงและสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ประกอบการในระยะยาว

แต่ผลประโยชน์ไม่ได้เกิดขึ้นทันที การเจรจา FTA ยังมีรายละเอียดที่ต้องตกลง ส่วนกระบวนการ OECD ยังต้องผ่านการทบทวนตามขั้นตอน ขณะเดียวกัน ธุรกิจไทยต้องเตรียมรับมือทั้งมาตรฐานใหม่และการแข่งขันที่อาจเพิ่มขึ้น สิ่งที่ต้องจับตาจึงไม่ใช่เพียงว่าไทยจะบรรลุเป้าหมายทางการทูตเมื่อใด แต่คือการเปลี่ยนความคืบหน้าเหล่านี้ให้กลายเป็นโอกาสส่งออก การลงทุนที่มีคุณภาพ การพัฒนาทักษะแรงงานและความสามารถในการแข่งขันที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจไทยอย่างเป็นรูปธรรม

---

ข้อมูลอ้างอิง

1. รัฐบาลไทย — ไทย–เยอรมนีเดินหน้าดึงดูดการลงทุนเทคโนโลยีขั้นสูง พัฒนาทักษะแรงงานไทย

2. รัฐบาลไทย — นายกฯ ยืนยันความมุ่งมั่นดันไทยเข้าเป็นสมาชิก OECD ภายในปี 2571

3. กรมประชาสัมพันธ์ — Thailand and EU Advance FTA Negotiations, Aim to Conclude by 2026

4. คณะกรรมาธิการยุโรป — EU–Thailand Agreement: Documents and Negotiation Updates

5. The Nation Thailand — Thailand–EU Trade Negotiations Face Key Decisions on Market Access