โอนิออกไป โชคดีเข้ามา: พิธีโปรยถั่วเซ็ตสึบุนมีที่มาอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

พิธีโปรยถั่วเซ็ตสึบุนมีรากจาก “สึอินะ” พิธีขับสิ่งชั่วร้ายจากจีน ซึ่งญี่ปุ่นรับมาปรับเป็นธรรมเนียมในช่วงเปลี่ยนฤดู

ชื่อ “เซ็ตสึบุน” หมายถึงจุดแบ่งฤดูกาล เดิมคำนี้ใช้กับช่วงเปลี่ยนผ่านของทั้งสี่ฤดู ตามข้อมูลของหอสมุดรัฐสภาญี่ปุ่น เซ็ตสึบุนเป็นวันสุดท้ายของ “ไดคัง” ช่วงหนาวจัดที่สุดตามปฏิทินจันทรคติเดิม แต่ปัจจุบันหมายถึงวันก่อน “ริชชุน” ซึ่งเป็นวันเริ่มฤดูใบไม้ผลิตามปฏิทินเก่าเป็นหลัก ริชชุนยังถือเป็นจุดเริ่มปีตามธรรมเนียมการนับเวลาแบบเก่าด้วย

ตามข้อมูลของหอสมุดรัฐสภาญี่ปุ่น พิธีนี้กลายเป็นงานของราชสำนักในสมัยเฮอัน และเมื่อถึงสมัยเอโดะก็แพร่เป็นธรรมเนียมที่คนทั่วไปทำกัน หน้าอธิบายนี้เล่าเส้นทางประวัติศาสตร์โดยรวม แต่ไม่ได้แจกแจงว่าทุกพื้นที่จัดพิธีอย่างไร ภาพประกอบในหน้าหอสมุดแสดงพิธีสึอินะที่ศาลเจ้าคาเมโดะเท็นมังกู

เหตุผลที่ต้องขับโอนิเกี่ยวกับความเชื่อว่า สิ่งชั่วร้ายหรือยักษ์อาจแฝงเข้ามาในจังหวะที่ฤดูกาลกำลังเปลี่ยน ผู้คนจึงโปรยถั่วเพื่อปัดสิ่งไม่ดีออกไป โอนิในพิธีเป็นตัวแทนของเคราะห์และความชั่วตามคติ ไม่ใช่สิ่งมีชีวิตที่พิสูจน์ได้

ผู้ร่วมพิธีกล่าวว่า “โอนิ วะ โซโตะ ฟุกุ วะ อุจิ” ขณะโปรยถั่ว ซึ่งแปลว่า “โอนิออกไป โชคดีเข้ามา” ตามคำอธิบายของหอสมุดรัฐสภาญี่ปุ่น

ทำไมจึงเลือกถั่วเหลือง? แหล่งข้อมูลเดียวกันอธิบายว่าถั่วเหลืองเป็นหนึ่งในธัญพืชห้าชนิด และมีความเชื่อว่าวิญญาณของพืชพันธุ์อยู่ในถั่วเหลือง จึงนำมาใช้ขอพรให้สุขภาพดี ถั่วจึงเป็นทั้งของที่ใช้ในพิธีและสัญลักษณ์ของคำอธิษฐาน ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นอาวุธสำหรับต่อสู้กับยักษ์จริง ๆ

อีกชั้นคือการเล่นคำระหว่าง “มาเมะ” (ถั่ว) กับ “มาโอะเมสึรุ” (กำจัดสิ่งชั่วร้าย) ตามคำอธิบายของหอสมุดรัฐสภาญี่ปุ่น ความพ้องเสียงนี้เชื่อมถั่วกับความหมายเรื่องการปัดเคราะห์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th