หิ่งห้อยกะพริบเป็นคลื่นผ่านฝูง โดยไม่ได้บินตามแนวคลื่น

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คลื่นกะพริบของหิ่งห้อยเดินทางผ่านฝูงเป็นระลอกได้ แม้ตัวแมลงไม่ได้เคลื่อนเป็นกระแสตามแนวนั้น งานภาคสนามในสหรัฐฯ พบว่าจังหวะแสงค่อย ๆ เปลี่ยนจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดตามแนวพุ่มไม้

ทีมนักวิจัยศึกษาหิ่งห้อยอเมริกันชนิด Photinus carolinus ที่อุทยานแห่งชาติเกรตสโมกีเมาน์เทนส์ ช่วงฤดูผสมพันธุ์เดือนมิถุนายน 2020 พวกเขาบันทึกฝูงตามธรรมชาติหลายพันตัวด้วยกล้องหลายมุม แล้วสร้างภาพสามมิติจากตำแหน่งและเวลาที่เห็นแสง รูปแบบการกะพริบนี้เกิดซ้ำในเจ็ดคืนจากสามบริเวณใกล้กัน

เมื่อตัวหิ่งห้อยกระจายตัว จังหวะกะพริบมักไม่สัมพันธ์กัน แต่เมื่อรวมกันหนาแน่นขึ้น แสงจะปรากฏเป็นชุดที่เกิดซ้ำเป็นช่วง ๆ หิ่งห้อยหลายตัวปล่อยแสงใกล้เวลาเดียวกัน จึงเห็นเหมือนทั้งฝูงนัดจังหวะกัน

เมื่อเทียบเวลาที่เห็นแสงกับตำแหน่งของมัน ทีมพบว่าชุดกะพริบเริ่มจากบางจุด แล้วค่อย ๆ ปรากฏต่อไปยังจุดอื่นตามแนวพุ่มไม้ ระลอกนี้เคลื่อนเร็วเฉลี่ยราวครึ่งเมตรต่อวินาที ที่สำคัญ ทีมไม่พบว่าตัวหิ่งห้อยเคลื่อนเป็นกระแสตามแนวที่แสงผ่าน

ตัวเลขครึ่งเมตรต่อวินาทีจึงเป็นความเร็วของระลอกสัญญาณ นักวิจัยเสนอว่าหิ่งห้อยอาจรับจังหวะจากสัญญาณรอบตัวแล้วปรับการกะพริบตามกัน คล้ายการส่งต่อข้อมูลในฝูง ต้นไม้กับภูมิประเทศบังสายตา ทำให้แต่ละตัวรับแสงจากฝูงไม่เท่ากัน

คำอธิบายเรื่องการส่งต่อสัญญาณยังเป็นข้อเสนอจากรูปแบบที่บันทึกได้ กล้องไม่ได้ตามปฏิกิริยาของหิ่งห้อยทุกตัวทีละตัว จึงยังไม่รู้แน่ชัดว่าอะไรเป็นจุดเริ่มของระลอก หรือหิ่งห้อยแต่ละตัวตัดสินใจจากสัญญาณใด

งานนี้ศึกษาเฉพาะ Photinus carolinus ในป่าอเมริกา จึงยังสรุปแทนหิ่งห้อยทุกชนิดหรือหิ่งห้อยในไทยไม่ได้ สิ่งที่เห็นชัดจากฝูงนี้คือจังหวะกะพริบแพร่ผ่านป่าได้ แม้ตัวแมลงจะไม่ได้บินตามระลอกนั้น

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th