เทน้ำร้อนลงแก้วเย็นแล้วร้าว ทำไมแก้วทนช็อกความร้อนไม่เท่ากัน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

แก้วที่เพิ่งออกจากตู้เย็นมีโอกาสร้าวเมื่อเจอน้ำร้อนจัดทันที เพราะผิวด้านในร้อนและขยายตัวเร็วกว่าส่วนที่ยังเย็น เมื่อเนื้อแก้วขยายไม่พร้อมกัน แรงดึงและแรงอัดจะเกิดขึ้นในผนังแก้ว จนเริ่มร้าวได้

เหตุไม่ได้อยู่ที่น้ำร้อนอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความต่างอุณหภูมิและความเร็วที่ความร้อนกระจายไปทั่วแก้ว ผิวด้านที่สัมผัสน้ำร้อนเปลี่ยนอุณหภูมิก่อน ส่วนอื่นยังเย็นอยู่ แก้วจึงรับแรงไม่เท่ากัน ถ้าความเค้นเกินกำลังของเนื้อแก้ว รอยเล็ก ๆ ก็อาจลามจนแตกได้

แก้วแต่ละชนิดทนความเปลี่ยนแปลงนี้ไม่เท่ากัน ผู้ผลิตวัสดุแก้ว SCHOTT ระบุว่าแก้วบอโรซิลิเกตมีการขยายตัวจากความร้อนต่ำ และทนความร้อนกับแรงกระแทกจากอุณหภูมิได้ดีกว่าแก้วโซดาไลม์ที่ใช้กันทั่วไป ข้อมูลนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมภาชนะบางรุ่นจึงถูกออกแบบมาสำหรับเครื่องดื่มร้อนโดยเฉพาะ แต่ไม่ได้แปลว่าแก้วชนิดนี้จะทนได้ทุกอุณหภูมิหรือทุกการใช้งาน

ความใสหรือความหนาของแก้วดูด้วยตาเปล่าแล้วบอกชนิดวัสดุไม่ได้ แก้วที่ดูแข็งแรงอาจไม่ได้ออกแบบให้รับน้ำเดือด และแก้วใส่ชาร้อนก็ไม่ได้หมายความว่าจะเข้าเตาอบหรือช่องแช่แข็งได้ ก่อนใช้ให้ดูสัญลักษณ์และคำแนะนำของผู้ผลิตตรงรุ่น โดยเฉพาะการใช้กับน้ำเดือด ไมโครเวฟ หรือเตาอบ

รอยบิ่นตามขอบหรือรอยขีดลึกทำให้แก้วมีจุดอ่อนเพิ่มขึ้น จึงไม่ควรใช้แก้วมีรอยเสียหายใส่ของร้อน แม้จะยังไม่รั่วก็ตาม หากเคยมีแก้วแตกหลังเปลี่ยนอุณหภูมิ อย่าลองซ้ำเพื่อทดสอบว่าใบอื่นจะทนหรือไม่ เศษแก้วใสอาจมองยากและทำให้บาดมือได้

วิธีลดความเสี่ยงที่ทำได้ง่ายคืออย่าเทน้ำเดือดลงในแก้วที่เพิ่งหยิบจากตู้เย็นหรือช่องแช่แข็ง ปล่อยให้แก้วคลายเย็นก่อน แล้วใช้ภาชนะที่ระบุว่าทนความร้อนและตรงกับงานนั้น หลีกเลี่ยงการวางแก้วร้อนบนพื้นผิวที่เย็นจัดหรือราดน้ำเย็นใส่ทันที

ถ้าไม่แน่ใจว่าแก้วใบไหนรับเครื่องดื่มร้อนได้ ให้เลือกภาชนะที่ผู้ผลิตระบุชัดเจน แทนการตัดสินจากความหนาหรือความสวยของเนื้อแก้ว

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th