ข้าวไทยส่งออกลดราว 2 ล้านตัน ตลาดไหนขึ้นนำแทน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ถุงข้าวไทยบนชั้นซูเปอร์มาร์เก็ตในต่างประเทศชวนให้คิดว่าตลาดใหญ่ของเราอาจเป็นประเทศเดิมทุกปี แต่สถิติส่งออกมีจังหวะพลิกได้ ปีหนึ่งอินโดนีเซียซื้อข้าวไทยมากที่สุด อีกปีอิรักขึ้นมาอยู่หัวแถว ความเปลี่ยนนี้ไม่ได้แปลว่าประเทศหนึ่งเลิกซื้อ แต่อันดับการสั่งซื้อขยับตามปี

สถิติชุดนี้เรียงประเทศตามปริมาณข้าวที่ไทยส่งไปในแต่ละปี โดยนับเป็นตัน ไม่ใช่มูลค่า ไม่ใช่จำนวนคนกิน และไม่ใช่คะแนนความชอบข้าวไทย ถ้าผู้นำเข้ารายใหญ่สั่งซื้อเป็นล็อต ประเทศนั้นก็อาจขึ้นอันดับได้ แม้ข้าวจะกระจายต่อไปยังผู้บริโภคหลายกลุ่ม

ปี 2567 อินโดนีเซียเป็นตลาดอันดับหนึ่ง แต่ปี 2568 อิรักขึ้นมาแทน ข้อมูลกรมการค้าต่างประเทศระบุว่า ปี 2567 ไทยส่งข้าวไปอินโดนีเซียราว 1.33 ล้านตัน ตามด้วยอิรัก 1.00 ล้านตัน สหรัฐฯ 0.85 ล้านตัน แอฟริกาใต้ 0.83 ล้านตัน และฟิลิปปินส์ 0.62 ล้านตัน ส่วนปี 2568 อิรักอยู่ที่ 1.00 ล้านตัน แอฟริกาใต้ 0.88 ล้านตัน สหรัฐฯ 0.82 ล้านตัน จีน 0.65 ล้านตัน และเซเนกัล 0.29 ล้านตัน

ยอดส่งออกทั้งประเทศลดจาก 9.95 ล้านตันในปี 2567 เหลือ 7.9 ล้านตันในปี 2568 ลดลงประมาณ 2 ล้านตัน หรือประมาณหนึ่งในห้าจากยอดเดิม มูลค่ารวมก็ลดจาก 225,656 ล้านบาทเป็น 148,204 ล้านบาท แต่ตันกับบาทตอบคนละคำถาม: ตันบอกปริมาณ ส่วนบาทบอกมูลค่า จึงไม่ควรใช้ยอดใดเพียงตัวเดียวอธิบายว่าเหตุใดตลาดจึงสั่งซื้อน้อยลง ยอดรวมที่ลดลงก็ไม่ได้หมายความว่าทุกตลาดลดลงพร้อมกัน

ในห้าตลาดแรกของปี 2568 ปริมาณข้าวไทยที่ส่งไปจีนเพิ่มขึ้น 48.95% จากปีก่อน แต่จีนยังอยู่อันดับสี่ ที่ 0.65 ล้านตัน ส่วนสหรัฐฯ ลดลง 3.60% และเซเนกัลลดลง 41.10% ขณะที่อิรักยังนำอยู่ที่ 1.00 ล้านตัน

ชนิดข้าวก็ไม่ได้เคลื่อนไปทางเดียวกัน ปี 2568 ไทยส่งข้าวขาว 3.62 ล้านตัน คิดเป็น 45.82% ของยอดทั้งหมด แต่ลดลง 39.87% จากปีก่อน ข้าวหอมมะลิไทยอยู่ที่ 1.76 ล้านตัน ข้าวนึ่ง 1.51 ล้านตัน ข้าวหอมไทย 0.59 ล้านตัน ข้าวเหนียว 0.33 ล้านตัน และข้าวกล้อง 0.09 ล้านตัน กรมฯ ระบุว่าการแข่งขันด้านราคาจากเวียดนาม อินเดีย และปากีสถานกดดันการส่งออกข้าวขาวกับข้าวหอมไทย ขณะที่ข้าวบางชนิดกลับเพิ่มขึ้น

ข้อมูลที่ประกาศแยกยอดรวมตามประเทศและตามชนิดข้าว แต่ไม่ได้แจกแจงในข่าวชุดเดียวว่าประเทศใดซื้อข้าวชนิดไหนเท่าไร เราจึงใช้ตารางนี้บอกอันดับตลาดกับปริมาณส่งออกได้ แต่ยังฟันธงไม่ได้ว่าผู้ซื้อประเทศหนึ่งเปลี่ยนไปเลือกข้าวชนิดใด หรือผู้บริโภคปลายทางรู้สึกอย่างไร

จังหวะสั่งซื้อก็มีผลต่อยอดรายปี กรมฯ ระบุว่าคำสั่งซื้อช่วงปลายปี 2568 เร่งขึ้นเพื่อเตรียมสินค้าในช่วงคริสต์มาส ปีใหม่ และต่อเนื่องถึงตรุษจีน ข้อมูลนี้ช่วยให้เห็นว่าการส่งออกอาจกระจุกตามช่วงเวลา แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าเทศกาลเป็นสาเหตุเดียวที่ทำให้อันดับตลาดสลับกัน

ถ้าจะอ่านสถิตินี้ให้ตรงประเด็น ให้ดูพร้อมกันสามอย่าง: ประเทศปลายทาง ปริมาณเป็นตัน และชนิดข้าว ปี 2567 อินโดนีเซียอยู่หัวตาราง ส่วนปี 2568 เป็นอิรัก ขณะที่จีนขยับขึ้นจากตัวเลขที่โตเร็ว การดูทั้งสามชั้นทำให้เห็นการเปลี่ยนของตลาดชัดกว่าการหยิบชื่อประเทศอันดับหนึ่งมาเล่าอย่างเดียว

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th