ยุงหาเราเจอในห้องมืดได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ปิดไฟในห้องแล้ว ทุกอย่างเงียบลง แต่เสียงปีกเล็ก ๆ ยังวนใกล้เตียง บางครั้งพอเปิดไฟก็เห็นยุงลอยอยู่ข้างตัว จึงอดถามไม่ได้ว่าก่อนจะเห็นมัน มันใช้สัญญาณอะไรหาเราเจอ?

คำตอบไม่ได้อยู่ที่ดวงตาอย่างเดียว นักวิจัยจึงแยกทดสอบทั้งเงามืด ความอุ่น และคาร์บอนไดออกไซด์จากลมหายใจ เพื่อดูว่าแต่ละอย่างบอกอะไรกับยุง

งานวิจัยกับยุงลายบ้านเพศเมียพบว่า มันใช้คาร์บอนไดออกไซด์จากลมหายใจ ความอุ่น และภาพที่ตัดกับฉากมืดเป็นเบาะแสประกอบกัน สายตาเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ความอุ่นจะดึงดูดชัดขึ้นเมื่อยุงรับรู้สัญญาณจากลมหายใจด้วย

ทีมของ Molly Z. Liu และ Leslie B. Vosshall ทดลองในห้องที่จัดฉากแสงค่อนข้างน้อย โดยให้ยุงที่กำลังบินเห็นแถบเข้ม แถบสว่าง หรือฉากว่าง ยุงหันไปทางแถบเข้ม แม้ไม่ได้เพิ่มคาร์บอนไดออกไซด์ให้ด้วย ความต่างของภาพจึงดึงความสนใจระหว่างบินได้

อีกการทดลองเพิ่มพื้นผิวอุ่น เมื่อมีคาร์บอนไดออกไซด์ร่วมกับแถบเข้มและพื้นผิวอุ่น ยุงทั่วไปเข้าหาบริเวณอุ่นมากขึ้น ส่วนยุงกลายพันธุ์ที่รับรู้ก๊าซชนิดนี้ไม่ได้ ยังเข้าหาแถบเข้มที่อุณหภูมิห้อง แต่หนีจากพื้นผิวอุ่นใกล้อุณหภูมิร่างกาย

ผลนี้แยกหน้าที่ของเบาะแสได้ชัด ภาพตัดกับฉากมืดชวนให้ยุงหันหรือบินเข้าไปได้ทั่วไป ส่วนความอุ่นจะน่าเข้าใกล้เมื่อมีคาร์บอนไดออกไซด์บอกว่ามีสิ่งมีชีวิตหายใจอยู่ใกล้ ๆ ลมหายใจเพียงอย่างเดียวยังระบุจุดลงจอดไม่ได้

ปิดไฟจึงไม่ได้ลบลมหายใจหรือความอุ่นของคนออกจากห้อง ยุงอาจยังรับสัญญาณเหล่านี้ได้ ส่วนสายตาตอบสนองต่อความต่างของภาพในฉากแสงน้อย การเห็นมันบินวนใกล้ตัวไม่ได้พิสูจน์ว่ามันมองเห็นคนชัดเหมือนตอนเปิดไฟ

ขอบเขตของผลนี้ก็ชัดเจน งานทดลองใช้ยุงลายบ้านเพศเมียในฉากแสงน้อยที่ควบคุมได้ ไม่ใช่ห้องดำสนิทหรือบ้านจริงที่มีลมและแสงหลายระดับ จึงอธิบายได้เพียงว่ายุงชนิดนี้ใช้หลายเบาะแส ไม่ได้ยืนยันว่ายุงทุกชนิดเห็นคนในความมืด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th