เห็นแดดแล้วจามทันที เป็นอาการแพ้แสงหรือเปล่า?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เดินออกจากโรงหนังสู่แดดจัดแล้วจามทันที บางคนอาจโทษฝุ่น แต่ถ้าเกิดซ้ำตรงจังหวะเปลี่ยนจากมืดเป็นสว่าง จังหวะนั้นอาจช่วยบอกเหตุได้ การจามครั้งเดียวก็ยังบอกสาเหตุไม่ได้ ลองสังเกตว่ามันเกิดเฉพาะตอนเจอแสงจ้าหรือไม่

อาการที่เกิดตามหลังแสงจ้ามีชื่อเรียกไว้ต่างหาก นักวิจัยเรียกว่า “ปฏิกิริยาจามจากแสง” เป็นการจามที่เกิดในบางคนเมื่อเจอแสงจ้ากะทันหันหลังอยู่ในที่มืดหรือแสงน้อย

การจามหลังเจอแสงอย่างเดียวไม่พอจะยืนยันว่าเป็นภูมิแพ้หรือแพ้แสงแดด ผู้เขียนอธิบายว่าการจามทั่วไปมักเกิดจากการติดเชื้อ ฝุ่น หรือสารระคายเคือง ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นอีกกลุ่มหนึ่ง

งานทดลองในวารสาร PLOS ONE เปรียบเทียบผู้ที่บอกว่าจามเมื่อเจอแสง 10 คนกับกลุ่มควบคุม 10 คน โดยบันทึกคลื่นสมองขณะชมลายภาพสลับสี จากนั้นทดลองแสงกะพริบกับกลุ่มที่จามจากแสงเพื่อดูว่าความรู้สึกยิบที่จมูกสัมพันธ์กับสัญญาณสมองอย่างไร

กลุ่มที่จามจากแสงตอบสนองในบริเวณสมองด้านการมองเห็นมากกว่า และความรู้สึกยิบที่จมูกสัมพันธ์กับการทำงานของสมองบางส่วน นักวิจัยเสนอว่าการประมวลผลแสงอาจเชื่อมไปกระตุ้นความรู้สึกที่จมูกจนเกิดจาม แต่ผลนี้เป็นข้อเสนอจากกลุ่มตัวอย่างเล็ก ไม่ได้พิสูจน์เส้นทางทั้งหมด

ทำไมแสงที่ตาเห็นไปเกี่ยวกับจมูก? คำตอบยังไม่ลงตัว มีสมมติฐานว่าเส้นประสาทรับความรู้สึกจากตาและใบหน้าอาจส่งสัญญาณเกี่ยวเนื่องกัน แต่ตัวงานวิจัยย้ำว่าสาเหตุและกลไกยังไม่ชัด ตัวอย่างมีเพียง 10 คนต่อกลุ่ม จึงไม่ควรเอาผลไปแทนทุกคน

ผู้เข้าร่วมที่มีอาการทั้ง 10 คนรายงานว่าจามเมื่อเจอแดด บางคนก็บอกว่าแสงประดิษฐ์จ้ากระตุ้นได้ด้วย ข้อมูลมาจากกลุ่มเล็กที่คัดจากผู้มีอาการ จึงไม่ได้แปลว่าไฟทุกชนิดจะทำให้ทุกคนจาม

ถ้าจามซ้ำหลังออกจากที่มืดสู่สว่าง อาจเข้ากับปฏิกิริยานี้ แต่ครั้งเดียวไม่พอวินิจฉัย งานวิจัยเตือนว่าจามตอนขับรถออกจากอุโมงค์อาจเสี่ยง ถ้ารู้ว่าตัวเองไวต่อแสง ควรระวังช่วงเปลี่ยนแสงขณะขับรถ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th