ทำไมมดกองทัพจึงต่อร่างเป็นสะพาน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

แนวมดเดินเป็นสายบนกิ่งไม้ พอถึงช่องว่างระหว่างใบไม้ ตัวหน้าหยุดตรงขอบ ข้างหลังยังมีขบวนตามมา ไม่นานมดบางตัวเกาะเกี่ยวกันตรงช่องนั้น จนดูเหมือนพวกมันกำลังซ่อมทางให้เพื่อนเดินต่อ

งานวิจัยชิ้นนี้ติดตามมดกองทัพ ซึ่งเดินเป็นแนวหาอาหารผ่านพื้นป่าขรุขระ ช่องเล็ก ๆ ระหว่างใบไม้หรือกิ่งทำให้แถวชะงัก และตัวที่ตามมาก็ต้องหาทางผ่าน

มดงานบางตัวเกาะเกี่ยวขาและกรงเล็บเข้ากับเพื่อนจนเป็นสะพานชั่วคราว ให้มดตัวอื่นเดินข้าม ทางเชื่อมนี้ช่วยให้ขบวนเคลื่อนผ่านพื้นไม่เรียบต่อได้ งานภาคสนามศึกษามดกองทัพชนิด Eciton burchellii ซึ่งเป็นมดป่าในทวีปอเมริกา ไม่ใช่มดทุกชนิดที่พบตามบ้าน

ในงานของวารสาร PLOS Computational Biology ทีมวัดช่องที่สะพานข้ามได้ 7–26 มิลลิเมตร เฉลี่ย 14.92 มิลลิเมตร จาก 13 สะพานที่สังเกตในขั้นทดลอง ตัวมดที่ยาวราวหนึ่งเซนติเมตรยังต้องอ้อมหรือชะลอเมื่อเจอช่องกว้างเท่านี้

เมื่อทีมปัดตัวที่เป็นสะพานออก ขบวนกลับเดินผ่านได้ในราว 30 วินาที แม้สะพานยังไม่ฟื้นเต็มจำนวน: ผ่านไป 30 วินาที มีมดในโครงสร้างเฉลี่ย 43% ของเดิม ข้อมูลนี้แยกให้เห็นว่าทางเดินกลับมาใช้งานได้ก่อนสะพานประกอบครบ

เหตุใดมดถึงเข้าไปเกาะ? ผลทดลองเชื่อมการเข้าร่วมและเวลาที่แต่ละตัวอยู่นิ่งกับสิ่งที่เกิดใกล้ตัว เช่น จำนวนมดที่เดินผ่านมันและจำนวนเพื่อนที่เชื่อมอยู่ ในช่วงที่ทางมีมดเดินผ่านมาก ตัวที่เป็นส่วนของสะพานมักอยู่นานกว่า

สะพานไม่ได้คงอยู่ถาวร เมื่อการเดินผ่านหยุด มดทยอยออกจากโครงสร้าง การเอาตัวเองมาเป็นทางเดินทำให้พวกมันไม่สามารถเดินไปทำหน้าที่อื่นได้ งานวิจัยจึงอธิบายการเปลี่ยนขนาดของสะพานเป็นสมดุลระหว่างประโยชน์ของทางลัดกับต้นทุนของการมีมดอยู่ในสะพาน

พฤติกรรมนี้ไม่ต้องอาศัยตัวสั่งงานภาพรวม งานดังกล่าวอธิบายว่ามดตอบสนองสัญญาณเฉพาะจุดจากขบวนและเพื่อนที่สัมผัสกัน อย่างไรก็ดี หลักฐานนี้มาจากมดกองทัพชนิดหนึ่ง การต่อร่างเป็นสะพานจึงไม่ใช่คำอธิบายสำหรับมดทุกชนิด