นกฮัมมิงเบิร์ดบินถอยหลังได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

นกฮัมมิงเบิร์ดลอยนิ่งอยู่หน้าดอกไม้ จะงอยปากยังสอดอยู่ในดอก แต่ลำตัวค่อย ๆ ถอยออกโดยไม่หมุนกลับ ปีกพัดถี่จนเห็นเป็นเงาพร่าอยู่ข้างลำตัว

นกส่วนใหญ่มักเร่งไปข้างหน้าและหันตัวเมื่อเปลี่ยนทิศ แต่ฮัมมิงเบิร์ดมักถอยออกจากดอกหลังดูดน้ำหวาน การเคลื่อนที่แบบนี้ช่วยให้มันยังหันหน้าเข้าหาแหล่งอาหาร พร้อมขยับต่อไปยังดอกถัดไปได้โดยไม่เสียจังหวะ

จังหวะสำคัญคือการปรับมุมตีปีกและท่าลำตัว ปีกเปลี่ยนแนวแกว่งเพื่อส่งแรงพาร่างไปด้านหลัง พร้อมสร้างแรงยกให้อยู่กลางอากาศ จึงถอยออกจากดอกได้ทั้งที่ยังหันหน้าไปทางเดิม

ขณะบินถอยหลัง ลำตัวจะตั้งชันขึ้น หัวก้มงอเข้าหาดอก และระนาบการแกว่งปีกแบนลงเมื่อเทียบกับพื้น การปรับเหล่านี้ทำให้แรงจากปีกพาร่างไปด้านหลังและยกตัวขึ้นพร้อมกัน

นักวิจัยถ่ายวิดีโอความเร็วสูงและวัดการใช้ออกซิเจนของนกฮัมมิงเบิร์ดแอนนาเพศผู้ 5 ตัวในอุโมงค์ลม ที่ความเร็วลม 3 เมตรต่อวินาที ปีกขณะบินถอยหลังกระพือเฉลี่ย 43.8 ครั้งต่อวินาที เทียบกับ 39.7 ครั้งเมื่อบินไปข้างหน้า หรือเร็วกว่าราวหนึ่งในสิบ

ระนาบปีกที่แบนลงช่วยเปลี่ยนทิศแรง ส่วนลำตัวที่ตั้งชันและศีรษะที่งอช่วยให้ปากยังอยู่ใกล้ดอกไม้ นกจึงเคลื่อนตัวถอยโดยไม่ต้องหันหลังให้แหล่งอาหาร

ผลวัดในอุโมงค์ลมยังพบว่า ที่ความเร็วลมเดียวกัน การบินถอยหลังใช้ออกซิเจนใกล้เคียงกับการบินไปข้างหน้า และต่ำกว่าการลอยนิ่งประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ในกลุ่มที่ทดสอบ ข้อค้นพบนี้เป็นผลจากนกเพียงชนิดหนึ่งและสภาพควบคุม จึงไม่ควรตีความว่าการถอยหลังประหยัดพลังงานกว่าทุกแบบหรือในทุกสถานการณ์

การถอยหลังจึงเหมาะกับจังหวะสั้น ๆ หลังดูดน้ำหวาน มากกว่าบินย้อนทางเป็นระยะไกล นักวิจัยมองว่าการเคลื่อนที่เช่นนี้ช่วยให้ฮัมมิงเบิร์ดหาอาหารกลางอากาศได้คล่อง โดยไม่ต้องลงเกาะหรือตั้งตัวใหม่ทุกครั้ง