ทำไมหมึกสายจึงตบปลาบางชนิดขณะหาอาหาร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

วิดีโอการหาอาหารของหมึกสายวัยอ่อนเผยให้เห็นปลาหลายแบบเข้ามาใกล้ บางตัวว่ายตามเพื่อกินเหยื่อที่ถูกคุ้ยขึ้นมา แต่อีกบางตัวพุ่งประชิดจนหมึกตวัดแขนกลับ แต่ละแบบเข้าหาหมึกไม่เหมือนกันอย่างชัดเจน เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นกับปลาทุกตัวที่เข้ามาใกล้หรือไม่?

เมื่อเทียบปฏิสัมพันธ์กับปลาต่างกลุ่ม นักวิจัยพบว่า การตบแขนสัมพันธ์กับการเผชิญปลาหวงอาณาเขต ซึ่งเข้าหาเร็วและพุ่งหรือปัดใส่หมึก จึงอาจเป็นการตอบสนองต่อสถานการณ์เฉพาะระหว่างหาอาหาร งานศึกษาวิดีโอจากแนวปะการังทางตะวันออกเฉียงเหนือของบราซิลไม่ได้ชี้ว่าหมึกตบปลาทุกตัวที่ว่ายผ่าน

ทีมวิจัยวิเคราะห์ปฏิสัมพันธ์ 101 ครั้ง ระหว่างหมึกสายวัยอ่อน Octopus insularis กับปลาทะเล 10 ชนิด ข้อมูลมาจากวิดีโอที่บันทึกพฤติกรรมของสัตว์ในแหล่งธรรมชาติ

นักวิจัยแบ่งปลาเป็นสองกลุ่มตามพฤติกรรม ปลาหวงอาณาเขตมี 3 ชนิด ส่วนอีก 7 ชนิดไม่หวงอาณาเขตและมักติดตามหมึกเพื่อหาอาหารที่ถูกคุ้ยขึ้นมา

เมื่อปลาหวงอาณาเขตเข้าประชิด มันอาจพุ่งหรือปัดใส่หมึก ส่วนหมึกสะดุ้งและตวัดแขนกลับ ลำดับท่าทางเหล่านี้พบร่วมกันในวิดีโอ แต่ไม่ได้ยืนยันว่าแต่ละตัวตั้งใจเริ่มทะเลาะกัน

ปลาที่ตามหากินมีท่าทีต่างออกไป พวกมันว่ายตามหรือวนรอบหมึก ขณะที่หมึกยังคุ้ยหาอาหารต่อ ช่วงพบกันกับปลากลุ่มนี้ยาวกว่าตอนพบปลาหวงอาณาเขตอย่างมีนัยสำคัญ

อีกจุดที่นักวิจัยสังเกตคือหมึกเปลี่ยนลวดลายผิว แบบที่เรียกว่า half-blotch ปรากฏเฉพาะระหว่างพบปลาหวงอาณาเขตในตัวอย่างนี้ ผู้วิจัยมองว่าเป็นท่าป้องกัน แต่ข้อมูลยังตอบไม่ได้ว่าหมึกใช้ลวดลายนั้นเพื่อเตือนปลา

ผลการศึกษาจำกัดอยู่ที่หมึกสายวัยอ่อนชนิด O. insularis และปลาที่พบตามแนวปะการังบราซิล ไม่ได้ยืนยันว่าหมึกทุกชนิดตบปลาเพราะเหตุผลเดียวกัน พฤติกรรมที่เห็นเปลี่ยนตามวิธีที่ปลาแต่ละกลุ่มเข้ามาใกล้

หมึกคุ้ยพื้นหาอาหารในพื้นที่ที่ปลาหลายชนิดเข้ามาใกล้ บางตัวตามเก็บเหยื่อ ส่วนบางตัวปกป้องอาณาเขตของตัวเอง แขนที่ตวัดออกมาจึงสัมพันธ์กับพฤติกรรมของปลาที่อยู่ตรงหน้า