ทำไมร่มถึงกลับด้านตอนเจอลมกระโชก?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ฝนกำลังลงเม็ด คนเดินกลับบ้านกางร่มข้ามถนน ลมกระโชกจากข้างทางปะทะผ้า เสียงซี่โครงดีด แล้วร่มหงายขึ้นในจังหวะเดียว เมื่อครู่ยังกันฝนอยู่ดี พอมีลมวูบเดียวกลับเสียทรง

ผืนผ้าร่มกว้างอยู่ปลายแกนและซี่โครงบาง ๆ คอยพยุงทรง ในวันที่อากาศสงบ รูปโค้งช่วยรับฝนและบังตัวได้ดี แต่เมื่อลมเปลี่ยนทิศหรือแรงขึ้นทันที ผืนผ้ากลายเป็นพื้นที่รับลมที่ก้านต้องรับแรงไว้

ร่มพลิกกลับด้านเมื่อแรงลมบนผืนผ้าและซี่โครงเกินจุดที่โครงต้านได้ โดยเฉพาะเมื่อลมสอดเข้าด้านเว้าของร่ม แรงยกดันคันขึ้นและแรงต้านผลักให้เอียง เมื่อผ้าหันด้านเว้าเข้าหาลม ร่มจึงอาจพลิกหงายจนซี่โครงบิดหรือหัก

แบบจำลองอย่างง่ายประเมินแรงลมจากพื้นที่รับลม ความหนาแน่นอากาศ และความเร็วลมยกกำลังสอง หากความเร็วเพิ่มเป็นสองเท่า แรงโดยประมาณเพิ่มได้สี่เท่าเมื่อเงื่อนไขอื่นเท่าเดิม ลมกระโชกสั้น ๆ จึงอาจกระชากร่มแรงกว่าลมเอื่อยที่รู้สึกก่อนหน้า

งานวิจัยที่นำเสนอในการประชุมวิศวกรรมเครื่องกลญี่ปุ่นทดลองกับร่มที่รับลมแรงจากทิศขนานพื้น พบแรงยกทำให้ร่มลอยและแรงต้านทำให้เอียงไปอีกด้าน เมื่อลมเข้าด้านเว้า ร่มกลับด้านและซี่โครงหัก นักวิจัยจึงทดลองแกนที่หมุนเอนได้ ให้ร่มเอียงตามลมแทนการรับแรงตรง ๆ

จังหวะพลิกของร่มแต่ละคันไม่เท่ากัน ขนาดผ้า วัสดุและจำนวนซี่โครง มุมที่ถือ รวมทั้งทิศและช่วงกระโชกล้วนมีผล งานทดลองไม่ได้ระบุความเร็วตายตัวที่ทำให้ร่มทุกแบบหงาย จึงใช้ตัวเลขเดียวตัดสินร่มทุกคันไม่ได้

ผู้วิจัยทดลองต้นแบบแกนหมุนเอนให้ร่มเอียงตามลม ส่วนผู้ใช้ทั่วไป หากผ้าเริ่มสะบัดหรือคันถูกกระชาก ให้ลดร่มลงหรือพับแล้วหาที่กำบัง กรมอุตุนิยมวิทยาเตือนว่าช่วงวันที่ 21 ถึง 25 ตุลาคม 2569 จะมีฝนหนักบางแห่งพร้อมลมกระโชกในหลายภาค จึงควรติดตามพยากรณ์พื้นที่ก่อนเดินทาง