ฟลามิงโกยืนขาเดียวได้นานอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เวลามองฟลามิงโกพักริมบึง มักเห็นมันยืนขาเดียวแล้วซุกอีกขาไว้ใต้ลำตัว ท่านี้ดูเหมือนต้องเกร็งตลอดเวลา ยิ่งตัวนกสูงและขาเรียว ก็ยิ่งชวนคิดว่ามันกำลังฝืนทรงตัวอยู่

เหตุผลที่นกเลือกพักท่าเดียวเช่นนี้ยังไม่มีคำตอบเด็ดขาด มีทั้งสมมติฐานเรื่องลดการสูญเสียความร้อนและประหยัดแรง งานชีวกลศาสตร์จึงแยกดูว่าขาและข้อต่อช่วยรับน้ำหนักอย่างไร

ผลทดลองชี้ว่า ท่ายืนขาเดียวอาจพยุงตัวได้ด้วยกลไกเชิงรับของข้อต่อและแรงโน้มถ่วง เมื่อนกจัดเท้าไว้ใต้ลำตัว น้ำหนักจะช่วยค้ำท่า ทำให้กล้ามเนื้อไม่ต้องเกร็งมากตลอดเวลา กลไกนี้ทำงานเมื่อขาอยู่ในตำแหน่งเหมาะ และนกยังขยับออกจากท่านี้ได้เมื่อต้องเคลื่อนตัว

ทีมจาก Georgia Tech และ Emory University ตีพิมพ์ผลไว้ในวารสาร Biology Letters ปี 2017 พวกเขาจัดฟลามิงโกแคริบเบียนที่เสียชีวิตแล้วสองตัวให้อยู่ในท่ายืนขาเดียว พบว่าข้อต่อช่วงบนรับน้ำหนักและค่อนข้างมั่นคงเมื่อเท้าวางใต้ลำตัว เมื่อลองจัดเป็นสองขา ท่ากลับไม่มั่นคงแบบเดียวกัน

จากนั้นทีมวัดการทรงตัวของฟลามิงโกชิลีวัยอ่อนที่สวนสัตว์แอตแลนตาแปดตัว นกที่สงบและยืนขาเดียวมีการแกว่งของจุดรับแรงใต้เท้าน้อยกว่าช่วงที่ตื่นตัวหรือเคลื่อนไหว ผลนี้เข้ากับคำอธิบายเรื่องกลไกพยุงท่า แต่การทดลองไม่ได้วัดกิจกรรมกล้ามเนื้อโดยตรงในนกที่ยังมีชีวิต

การทดลองใช้ซากสองตัวเพื่อดูว่ารูปทรงข้อต่อค้ำท่าได้หรือไม่ ส่วนการวัดนกมีชีวิตทำในฝูงเลี้ยงและมีจำนวนไม่มาก จึงยังสรุปไม่ได้ว่าฟลามิงโกทุกวัยหรือทุกชนิดยืนแบบนี้โดยแทบไม่ใช้กล้ามเนื้อเสมอไป

การยืนขาเดียวอาจลดแรงที่ต้องใช้ระหว่างพัก ส่วนการหุบขาข้างหนึ่งก็อาจลดการสูญเสียความร้อน งานชิ้นนี้อธิบายกลไกการทรงตัวได้ชัดกว่าตอบเหตุผลว่าทำไมนกเลือกท่านี้ในธรรมชาติ ประโยชน์หลักของท่ายืนนี้ยังเปิดให้ทดสอบต่อ