ทำไมเครียด แล้วต้องอยากกินของหวาน?

ทำไมเครียด แล้วต้องอยากกินของหวาน?

เคยสังเกตตัวเองไหมว่า ในช่วงเวลาที่เราต้องเผชิญกับความตึงเครียดจากการทำงาน โดนเจ้านายตามงาน ปัญหาชีวิตดราม่า หรือแม้กระทั่งความเหนื่อยล้าสะสมตลอดทั้งวัน สิ่งแรกๆ ที่สมองของเราเรียกร้องและสั่งการให้เราหามากิน มักไม่ใช่ข้าวผัด อาหารคลีน หรือสลัดผักผักสุขภาพ แต่กลับเป็นของหวานชุ่มฉ่ำอย่างชาไข่มุก เค้กช็อกโกแลต ไอศกรีม หรือขนมหวานปังๆ สักชิ้น ทั้งที่บางครั้งเราเพิ่งจะทานอาหารจานหลักอิ่มมาแท้ๆ พฤติกรรมการอยากกินของหวานเวลาเครียดนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องของความใจอ่อนหรือการขาดวินัยในการควบคุมตัวเองอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่เป็นผลมาจากกลไกทางเคมีและฮอร์โมนภายในร่างกายมนุษย์ที่เรียกว่า "Emotional Eating" หรือการกินตามอารมณ์นั่นเอง

เมื่อร่างกายตกอยู่ในสภาวะเครียด ไม่ว่าจะเกิดจากความกดดันทางจิตใจหรือความเหนื่อยล้าทางร่างกาย สมองจะตีความว่าเรากำลังเผชิญหน้ากับอันตราย และเริ่มสั่งให้ต่อมหมวกไตปลุกฮอร์โมนแห่งความเครียดที่มีชื่อว่า "คอร์ติซอล (Cortisol)" ออกมาสู่กระแสเลือดในปริมาณมาก เจ้าฮอร์โมนคอร์ติซอลนี้เองที่มีหน้าที่กระตุ้นให้ร่างกายเกิดความอยากอาหารประเภทพลังงานสูง โดยเฉพาะ "น้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตเชิงเดี่ยว" เพราะในยุคโบราณ ร่างกายต้องการสารอาหารที่ดึงไปแปลงเป็นพลังงานได้อย่างรวดเร็วเพื่อใช้ในการต่อสู้หรือวิ่งหนีอันตราย ทำให้สมองส่งสัญญาณความหิวระดับรุนแรงออกมาเพื่อให้เราเติมน้ำตาลเข้าสู่ร่างกายให้เร็วที่สุด

นอกจากเรื่องฮอร์โมนความเครียดแล้ว "สารเคมีแห่งความสุข" ในสมองอย่าง "โดปามีน (Dopamine)" และ "เซโรโทนิน (Serotonin)" ก็มีส่วนสำคัญอย่างมาก เมื่อเราทานของหวานหรือน้ำตาลเข้าไป น้ำตาลจะถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้สมองสั่งการให้หลั่งสารโดปามีนออกมาทันที ทำให้เรารู้สึกฟิน ผ่อนคลาย สดชื่น และมีความสุขขึ้นมาอย่างฉับพลัน สมองจึงเกิดการเรียนรู้และจดจำวงจรอุบาทว์นี้ไว้ว่า "เมื่อไรก็ตามที่เครียด แค่กินของหวานก็จะหายเครียด" จนกลายเป็นการเสพติดพฤติกรรมนี้โดยที่ไม่รู้ตัว

ทว่า ความสุขชั่วคราวจากของหวานนั้นอยู่ได้ไม่นาน เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนอินซูลินออกมาเพื่อเร่งจัดการน้ำตาล ส่งผลให้น้ำตาลในเลือดดิ่งวูบลงอย่างรวดเร็ว (Sugar Crash) นำไปสู่อาการอ่อนเพลีย อารมณ์หงุดหงิดง่ายขึ้น และเกิดความรู้สึกอยากกินของหวานรอบใหม่ตามมา ยิ่งไปกว่านั้น แคลอรีส่วนเกินจากน้ำตาลจะถูกเปลี่ยนไปเป็นไขมันสะสมตามร่างกาย ก่อให้เกิดโรคน้ำหนักเกินและโรคเรื้อรังอื่นๆ วิธีการแก้ไขเมื่อรู้สึกเครียด จึงควรอิงจากการปรับพฤติกรรม เช่น การดื่มน้ำเย็น การออกไปสูดอากาศ ยืดเหยียดร่างกาย หรือเลือกกินผลไม้หวานน้อยแทน เพื่อหยุดวงจรเสพติดน้ำตาลได้อย่างยั่งยืน