ทำไมชอบรู้สึกเหมือน "โทรศัพท์สั่น" ทั้งที่ไม่สั่น?

ทำไมชอบรู้สึกเหมือน "โทรศัพท์สั่น" ทั้งที่ไม่สั่น?

เคยเป็นกันไหม? ในขณะที่เรากำลังเดิน นั่งทำงาน หรือใช้ชีวิตประจำวันตามปกติ ยิ่งช่วงเวลาที่หยิบโทรศัพท์มือถือใส่ไว้ในกระเป๋ากางเกงหรือกระเป๋าเสื้อ อยู่ดีๆ เราก็รู้สึกเหมือนมีแรงสั่นสะเทือนเบาๆ สะกิดเข้าที่ต้นขาหรือหน้าอก จนต้องรีบล้วงมือลงไปหยิบสมาร์ตโฟนขึ้นมาเปิดดูหน้าจอด้วยความเคยชิน แต่แล้วก็ต้องประหลาดใจเมื่อพบว่า หน้าจอดับสนิท ไม่มีทั้งสายโทรเข้า ไม่มีข้อความแจ้งเตือน และไม่มีการแจ้งเตือนจากแอปพลิเคชันใดๆ ทั้งสิ้น ปรากฏการณ์ "สั่นทิพย์" นี้ไม่ได้เกิดขึ้นแค่กับคุณคนเดียว แต่เป็นอาการที่คนยุคดิจิทัลทั่วโลกกำลังเผชิญกันอย่างแพร่หลาย โดยในทางจิตวิทยาและการแพทย์มีคำเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "Phantom Vibration Syndrome"

การศึกษาวิจัยพบว่า ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เกิดจากผีสางหรือเรื่องลึกลับแต่อย่างใด หากแต่เกิดจาก "การสับสนของระบบประสาทและการตีความของสมอง" ในยุคที่เราต้องพึ่งพาสมาร์ตโฟนตลอดเวลา สมองของเราจะถูกฝึกและโปรแกรมให้ตั้งตารอคอยสัญญาณแจ้งเตือนอยู่ตลอด 24 ชั่วโมง เมื่อมีการสัมผัสเล็กๆ น้อยๆ เกิดขึ้นบริเวณผิวหนัง เช่น การเสียดสีของเสื้อผ้า การเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อ หรือแม้กระทั่งแรงสั่นสะเทือนจากสิ่งแวดล้อมรอบข้าง สมองส่วนที่คอยรับรู้ความรู้สึกจะเกิดอาการไวต่อสิ่งกระตุ้นเกินเหตุ และตีความการสัมผัสเล็กๆ นั้นผิดพลาดไปว่าคือ "แรงสั่นของโทรศัพท์มือถือ" ทันที

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะนี้คือ "ความเครียดและความวิตกกังวลสะสม" คนที่ต้องทำงานติดพันกับการตอบแชตลูกค้า งานที่ต้องแสตนด์บายตลอดเวลา หรือคนที่ติดการไถโซเชียลมีเดียอย่างหนัก สมองจะหลั่งฮอร์โมนความเครียดและอยู่ในภาวะตื่นตัวสูง (Hyper-vigilance) ทำให้ระบบประสาทอัตโนมัติคอยเฝ้าระวังและตีความสัญญาณแปลกปลอมรอบตัวให้กลายเป็นสัญญาณแจ้งเตือนอยู่ตลอดเวลา นอกจากนี้ การที่ร่างกายจดจำรูปแบบการสั่นเดิมๆ ของสมาร์ตโฟนที่วางอยู่ตำแหน่งเดิมทุกวัน ก็ยิ่งทำให้ประสาทสัมผัสบริเวณนั้นเกิดความเคยชินจนส่งสัญญาณลวงไปยังสมองได้ง่ายขึ้น

แม้ว่าภาวะ Phantom Vibration Syndrome จะไม่ได้ถือว่าเป็นโรคร้ายแรงทางกายภาพ แต่มันคือสัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่า สมองและจิตใจของคุณกำลังเหนื่อยล้าจากการเสพติดเทคโนโลยีมากเกินไป วิธีการแก้ไขและลดอาการสั่นทิพย์นี้สามารถทำได้ง่ายๆ โดยการลองเปลี่ยนตำแหน่งวางโทรศัพท์มือถือ ปรับโหมดปิดการสั่นเปลี่ยนมาใช้เสียงแทน หรือกำหนดเวลาพักสายตาและเว้นระยะห่างจากหน้าจอ (Digital Detox) เพื่อปล่อยให้ระบบประสาทและสมองได้ผ่อนคลายจากความตึงเครียดสะสม และกลับมารับรู้ประสาทสัมผัสตามธรรมชาติได้อย่างถูกต้องอีกครั้ง