เปิดงบประมาณสร้างถนน 1 กิโลเมตร ต้องใช้งบกี่ล้านบาท ถนนลาดยางกับถนนคอนกรีตใช้งบต่างกันแค่ไหน

ถนนที่เราใช้เดินทางกันอยู่ทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นถนนในหมู่บ้าน ถนนเชื่อมระหว่างตำบล ถนนสายหลัก หรือถนนทางหลวง ล้วนต้องใช้งบประมาณในการก่อสร้างไม่น้อย โดยเฉพาะถนนที่ต้องรองรับรถบรรทุก รถโดยสาร และรถยนต์จำนวนมาก เพราะต้องออกแบบโครงสร้างให้แข็งแรงและปลอดภัยต่อการใช้งานในระยะยาว

 

หลายคนอาจเคยสงสัยว่า หากต้องสร้างถนนขึ้นมาใหม่ระยะทาง 1 กิโลเมตร จะต้องใช้งบประมาณกี่ล้านบาท เงินที่ใช้สร้างถนนมาจากค่าอะไรบ้าง และถ้าเป็นถนนลาดยางกับถนนคอนกรีต ราคาจะแตกต่างกันมากน้อยแค่ไหน

 

เมื่อลองดูตัวอย่างเอกสารประมาณราคาของหน่วยงานภาครัฐ จะพบว่าค่าก่อสร้างถนนมีความแตกต่างกันตามขนาดถนน วัสดุที่ใช้ สภาพพื้นที่ และรายละเอียดของโครงการ จึงไม่สามารถกำหนดราคาตายตัวได้ว่าถนนทุกเส้นที่มีความยาว 1 กิโลเมตรจะต้องใช้งบเท่ากัน

 

สร้างถนน 1 กิโลเมตร ใช้งบประมาณกี่ล้านบาท

 

หากดูจากตัวอย่างโครงการก่อสร้างถนนในประเทศไทย งบประมาณอาจอยู่ตั้งแต่หลักล้านบาทไปจนถึงหลายสิบล้านบาทต่อกิโลเมตร ขึ้นอยู่กับรูปแบบการก่อสร้างและสิ่งที่รวมอยู่ในโครงการ

 

ตัวอย่างเอกสารประมาณราคางานถนนของหน่วยงานภาครัฐแห่งหนึ่ง ระบุโครงการก่อสร้างถนนระยะทาง 6.045 กิโลเมตร มีราคากลางประมาณ 21.5 ล้านบาท เมื่อเฉลี่ยตามระยะทางจะอยู่ที่ประมาณ 3.56 ล้านบาทต่อกิโลเมตร

 

ขณะที่โครงการก่อสร้างทางหลวงหมายเลข 2159 ช่วงชัยภูมิ–ห้วยยางดำ ระยะทาง 4.2 กิโลเมตร มีงบประมาณ 97 ล้านบาท หรือเฉลี่ยประมาณ 23.1 ล้านบาทต่อกิโลเมตร

 

ตัวอย่างทั้งสองโครงการแสดงให้เห็นว่า แม้จะเป็นงานก่อสร้างถนนเหมือนกัน แต่งบประมาณต่อกิโลเมตรอาจแตกต่างกันมาก เพราะรายละเอียดของงานและมาตรฐานการก่อสร้างไม่เหมือนกัน

 

ดังนั้น หากต้องการประเมินงบสร้างถนน 1 กิโลเมตรในเบื้องต้น ควรเริ่มจากการกำหนดประเภทถนน ความกว้าง จำนวนช่องจราจร สภาพพื้นที่ และรายการงานที่ต้องทำก่อน จึงจะประมาณราคาได้ใกล้เคียงความเป็นจริง

 

ถนนลาดยาง 1 กิโลเมตร ต้องใช้งบเท่าไหร่

 

ถนนลาดยางเป็นรูปแบบถนนที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย ทั้งถนนภายในหมู่บ้าน ถนนเชื่อมชุมชน และถนนสายหลักบางประเภท โดยใช้วัสดุแอสฟัลต์เป็นผิวทางบนชั้นพื้นทางที่เตรียมไว้

 

ค่าใช้จ่ายไม่ได้มีเพียงการนำยางมาราดบนพื้นถนนเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการปรับระดับพื้นที่ การบดอัดดิน การทำชั้นรองพื้นทาง การวางวัสดุพื้นทาง และการทำผิวจราจรให้ได้ความหนาตามแบบ

 

หากเป็นถนนขนาดเล็กที่มีความกว้างไม่มากและพื้นที่เดิมมีสภาพเหมาะสม งบประมาณอาจอยู่ในระดับหลักล้านบาทต่อกิโลเมตร แต่ถ้าเป็นถนนที่ต้องขยายผิวจราจร เพิ่มความหนาของโครงสร้าง หรือปรับปรุงดินเดิมที่อ่อนตัว ค่าใช้จ่ายก็อาจสูงขึ้นอย่างมาก

 

ตัวอย่างเอกสารราคากลางงานก่อสร้างถนนที่เผยแพร่โดยหน่วยงานท้องถิ่นแห่งหนึ่ง เคยระบุราคาต่อกิโลเมตรของถนนแอสฟัลติกคอนกรีตไว้ประมาณ 5.82 ล้านบาท และถนนลาดยางสองชั้นประมาณ 3.15 ล้านบาท อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นข้อมูลจากเอกสารเดิม จึงควรใช้เพื่อเปรียบเทียบลักษณะราคาเท่านั้น ไม่ใช่ราคามาตรฐานปัจจุบันสำหรับทุกพื้นที่

 

ถนนคอนกรีต 1 กิโลเมตร ราคาแพงกว่าถนนลาดยางหรือไม่

 

ถนนคอนกรีตเป็นอีกประเภทหนึ่งที่นิยมใช้ในชุมชน ถนนภายในหมู่บ้าน ถนนที่ต้องรับน้ำหนัก และพื้นที่ที่ต้องการผิวทางแข็งแรง

 

การก่อสร้างถนนคอนกรีตต้องเตรียมชั้นพื้นทาง วางแบบ ติดตั้งเหล็กเสริมหากแบบกำหนดให้ใช้ เทคอนกรีต ปรับแต่งผิว และควบคุมการบ่มคอนกรีตให้เหมาะสม ค่าใช้จ่ายจึงขึ้นอยู่กับความหนาของแผ่นคอนกรีต คุณภาพวัสดุ และรายละเอียดของโครงสร้าง

 

ในเอกสารราคากลางของหน่วยงานท้องถิ่นแห่งหนึ่ง มีตัวอย่างราคาถนนคอนกรีตเสริมเหล็กประมาณ 5.40 ล้านบาทต่อกิโลเมตร แต่ราคานี้เป็นข้อมูลจากเอกสารเดิมและไม่ควรนำไปใช้เป็นราคากลางของปี 2569 โดยตรง

 

ถนนคอนกรีตจึงไม่ได้มีราคาสูงกว่าถนนลาดยางในทุกกรณี เพราะต้องพิจารณาขนาดถนน ความหนาของโครงสร้าง และรายการงานทั้งหมดร่วมกัน นอกจากนี้ การเลือกวัสดุควรคำนึงถึงปริมาณรถที่ใช้งาน สภาพดิน การระบายน้ำ และค่าบำรุงรักษาในระยะยาวด้วย

 

เงินงบประมาณสร้างถนน 1 กิโลเมตร ใช้จ่ายกับอะไรบ้าง

 

งบประมาณก่อสร้างถนนประกอบด้วยหลายรายการ ไม่ได้มีเฉพาะค่าวัสดุปูผิวทาง โดยค่าใช้จ่ายสำคัญอาจประกอบด้วย

 

1. ค่าเตรียมพื้นที่และงานดิน

 

เริ่มตั้งแต่การเคลียร์พื้นที่ ปรับระดับดิน ขุดดิน ถมดิน และบดอัดให้ได้มาตรฐาน หากเป็นพื้นที่ลุ่มหรือดินอ่อน อาจต้องเพิ่มงานปรับปรุงสภาพดิน ซึ่งทำให้ค่าใช้จ่ายสูงขึ้น

 

2. ค่าวัสดุและชั้นโครงสร้างถนน

 

ถนนต้องมีชั้นโครงสร้างรองรับน้ำหนักรถ เช่น ชั้นรองพื้นทางและชั้นพื้นทาง วัสดุที่ใช้และความหนาของแต่ละชั้นส่งผลโดยตรงต่อต้นทุนการก่อสร้าง

 

3. ค่าผิวจราจร

 

ถ้าเป็นถนนลาดยางจะมีค่าแอสฟัลต์และวัสดุที่เกี่ยวข้อง ส่วนถนนคอนกรีตจะมีค่าคอนกรีต แบบหล่อ และเหล็กเสริมหากกำหนดไว้ในแบบก่อสร้าง

 

4. ค่าระบายน้ำและไหล่ทาง

 

ถนนบางโครงการต้องสร้างรางระบายน้ำ ท่อระบายน้ำ คูน้ำ หรือไหล่ทางเพิ่มเติม หากมีงานเหล่านี้รวมอยู่ในสัญญา งบประมาณก็จะสูงกว่าการทำเฉพาะผิวจราจร

 

5. ค่าป้ายจราจรและเครื่องหมายบนถนน

 

โครงการอาจต้องติดตั้งป้ายจราจร ตีเส้นแบ่งช่องทาง ติดตั้งหลักนำทาง และอุปกรณ์ความปลอดภัยอื่น ๆ ตามประเภทของถนนและข้อกำหนดในแบบ

 

6. ค่าเครื่องจักร แรงงาน และการขนส่ง

 

การขนส่งวัสดุไปยังพื้นที่ก่อสร้างอาจเป็นต้นทุนสำคัญ โดยเฉพาะโครงการที่อยู่ไกลจากแหล่งวัสดุ นอกจากนี้ยังมีค่าเครื่องจักร ค่าแรง และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานตามสัญญา

 

รายการเหล่านี้เป็นเหตุผลที่ทำให้ถนนระยะทางเท่ากันอาจใช้งบประมาณต่างกันได้มาก

 

ทำไมถนนบางเส้นสร้างไม่กี่กิโลเมตร แต่ใช้งบหลายสิบล้านบาท

 

สาเหตุสำคัญคือระยะทางไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่กำหนดราคา ถนนที่มีหลายช่องจราจรย่อมใช้วัสดุมากกว่าถนนสองช่องจราจรที่มีขนาดเล็กกว่า ขณะเดียวกัน ถนนที่ต้องสร้างสะพาน ทางระบายน้ำขนาดใหญ่ หรือปรับปรุงดินอ่อนก็อาจมีต้นทุนสูงกว่าถนนทั่วไป

 

อีกปัจจัยหนึ่งคือสภาพพื้นที่ หากเป็นพื้นที่ราบที่เตรียมงานได้ง่าย ค่าใช้จ่ายบางส่วนอาจต่ำกว่าพื้นที่ภูเขาหรือพื้นที่ที่มีข้อจำกัดในการขนส่งวัสดุ

 

นอกจากนี้ งบประมาณของโครงการอาจรวมงานประกอบอื่น ๆ เช่น การขยายทางแยก การปรับปรุงทางเชื่อม การติดตั้งระบบระบายน้ำ หรือการแก้ไขจุดเสี่ยงอุบัติเหตุด้วย การนำงบทั้งหมดไปหารด้วยความยาวถนนจึงเป็นเพียงค่าเฉลี่ย ไม่ได้หมายความว่าเงินทุกบาทถูกใช้ไปกับการปูถนนตลอดเส้นทางในอัตราเดียวกัน

 

สรุป สร้างถนน 1 กิโลเมตร ต้องใช้งบกี่ล้านบาท

 

หากตอบแบบสั้น ๆ การสร้างถนน 1 กิโลเมตรในประเทศไทยอาจใช้งบตั้งแต่หลักล้านบาทไปจนถึงหลายสิบล้านบาท โดยขึ้นอยู่กับประเภทถนน ความกว้าง ความหนาของโครงสร้าง สภาพพื้นที่ ระบบระบายน้ำ และงานประกอบอื่น ๆ

 

ตัวอย่างเอกสารโครงการที่ค้นพบมีทั้งงานถนนที่เฉลี่ยประมาณ 3.56 ล้านบาทต่อกิโลเมตร และงานก่อสร้างทางหลวงที่เฉลี่ยประมาณ 23.1 ล้านบาทต่อกิโลเมตร ซึ่งเป็นโครงการคนละลักษณะและไม่ควรนำมาเทียบกันโดยไม่ดูรายละเอียดของงาน

 

หากต้องการทราบงบประมาณที่ใกล้เคียงกับถนนเส้นใดเส้นหนึ่งมากที่สุด ควรตรวจสอบประกาศราคากลาง แบบก่อสร้าง และรายการประมาณราคาของหน่วยงานเจ้าของโครงการ เพราะเอกสารเหล่านี้จะแสดงรายละเอียดว่างานก่อสร้างประกอบด้วยอะไรบ้างและใช้งบประมาณเท่าไหร่

 

ถนนหนึ่งกิโลเมตรจึงไม่ได้มีราคาตายตัว สิ่งสำคัญคือดูให้ครบทั้งขนาดถนน วัสดุที่ใช้ และงานที่รวมอยู่ในโครงการ ก่อนสรุปว่างบประมาณที่กำหนดไว้นั้นเหมาะสมหรือไม่