ทำไมโดนยุงกัดแล้วถึงคัน? ไขคำตอบจากน้ำลายยุง

ทำไมโดนยุงกัดแล้วถึงคัน? ไขคำตอบจากน้ำลายยุง

เมื่อถึงฤดูฝนหรือเวลาที่ต้องเดินทางไปพักผ่อนตามสถานที่ธรรมชาติ ปัญหาตบยุงและตบตูดไม่ทันคงเป็นเรื่องที่ทุกคนต้องเคยเจอ และสิ่งตามมาหลังจากโดนยุงกัดก็คือ รอยตุ่มแดงขนาดเล็กพร้อมกับอาการคันยิบๆ ที่ชวนให้อยากเกาตลอดเวลา เคยสงสัยกันไหมครับว่า ทำไมการโดนแมลงตัวเล็กๆ อย่างยุงกัด ถึงส่งผลให้ผิวหนังของเราเกิดอาการตุ่มพองและคันได้อย่างรวดเร็ว ทั้งๆ ที่ปากของยุงมีขนาดเล็กมากๆ จนตอนกัดเราแทบจะไม่รู้สึกเจ็บเลยด้วยซ้ำ

ความจริงแล้ว อาการคันและรอยตุ่มแดงไม่ได้เกิดจากบาดแผลที่ยุงเจาะผิวหนัง แต่เกิดจากปฏิกิริยาต่อต้านสิ่งแปลกปลอมของระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายเราเอง โดยธรรมชาติแล้ว ยุงตัวเมียต้องการโปรตีนจากเลือดมนุษย์เพื่อนำไปใช้ในการฟักไข่ เมื่อยุงใช้ปากที่ลักษณะคล้ายเข็มเจาะลงบนผิวหนังของเรา ยุงจะปล่อยน้ำลายของมันเข้าไปในบริเวณบาดแผลก่อนที่จะเริ่มดูดเลือด

น้ำลายของยุงประกอบไปด้วยสารโปรตีนและเอนไซม์หลากหลายชนิด ซึ่งทำหน้าที่สำคัญคือการเป็นสารกันเลือดแข็งตัว และช่วยยับยั้งไม่ให้หลอดเลือดหดตัว ทำให้ยุงสามารถดูดเลือดของเราได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว แต่สารโปรตีนในน้ำลายยุงนี้เองที่ร่างกายของเรามองว่าเป็น สิ่งแปลกปลอม หรือ สารก่อภูมิแพ้ 

เมื่อน้ำลายยุงเข้าสู่ร่างกาย ระบบภูมิคุ้มกันจะส่งสัญญาณเตือนภัยทันที ทำให้เซลล์เม็ดเลือดขาวในบริเวณนั้นปล่อยสารเคมีชนิดหนึ่งที่เรียกว่า ฮิสตามีน ออกมาเพื่อต่อสู้และกำจัดสารแปลกปลอม สารฮิสตามีนนี้จะทำให้หลอดเลือดขยายตัว เลือดไหลเวียนมาบริเวณนั้นมากขึ้น จนเกิดเป็นรอยตุ่มแดงและอาการพองนูน ในขณะเดียวกัน สารฮิสตามีนก็จะไปกระตุ้นปลายเส้นประสาทรับสัมผัสบริเวณผิวหนัง ส่งสัญญาณไปยังสมองจนเกิดเป็นความรู้สึกคันในที่สุด

ดังนั้น การพยายามเกาบริเวณที่โดนยุงกัด นอกจากจะไม่ช่วยให้อาการคันหายไปแล้ว ยังทำให้สารฮิสตามีนกระจายตัวไปรอบๆ และอาจทำให้เกิดบาดแผลจนติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนได้ วิธีจัดการที่ดีที่สุดคือการล้างบริเวณที่โดนกัดด้วยน้ำสะอาดและสบู่เบาๆ หรือใช้ความเย็นประคบเพื่อลดการขยายตัวของหลอดเลือดและช่วยบรรเทาอาการคันครับ!