ทำไมเวลานั่งรถแล้วชอบเมารถ? ไขสาเหตุจากสมอง

เชื่อว่าหลายคนคงเคยประสบปัญหาอาการเมารถ เมาเรือ หรือเมาเครื่องบินขณะเดินทาง จนทำให้หมดความสนุกในการท่องเที่ยวไปอย่างน่าเสียดาย อาการเมารถมักจะมาพร้อมกับความรู้สึกมึนหัว เวียนศีรษะ พะอืดพะอม คลื่นไส้ ไปจนถึงการอาเจียน ทั้งๆ ที่เราก็นั่งอยู่เฉยๆ บนยานพาหนะ ไม่ได้ไปวิ่งหรือออกกำลังกายให้เหนื่อยเลยแม้แต่น้อย เคยสงสัยกันไหมครับว่า แท้จริงแล้วอาการเหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และทำไมร่างกายของคนเราถึงแสดงปฏิกิริยาตอบสนองออกมาในรูปแบบนี้

ในทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์ อาการเมารถเกิดจากภาวะความขัดแย้งของสัญญาณประสาทรับรู้สัมผัสที่ส่งไปยังสมอง หรือที่เรียกว่าภาวะสัญญาณประสาทสับสน โดยสมองของเราจะรับรู้การเคลื่อนไหวและการทรงตัวของร่างกายผ่าน 3 ช่องทางหลัก ได้แก่ ดวงตา หูชั้นในซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการทรงตัว และเส้นประสาทรับสัมผัสตามกล้ามเนื้อและข้อต่อต่างๆ

เมื่อเรานั่งอยู่บนยานพาหนะที่กำลังเคลื่อนที่ เช่น นั่งอยู่เบาะหลังของรถยนต์ ดวงตาของเราอาจมองเห็นภาพวัตถุข้างนอกวิ่งผ่านไปอย่างรวดเร็ว หรือหากเรากำลังก้มหน้ามองหน้าจอสมาร์ตโฟนหรืออ่านหนังสือ ตาของเราก็จะมองเห็นภาพที่หยุดนิ่ง ในขณะเดียวกัน หูชั้นในและข้อต่อกระดูกจะรับรู้ถึงแรงสั่นสะเทือน ความแรงในการเหวี่ยง และการเคลื่อนที่ของรถยนต์อย่างชัดเจน 

ภาวะเช่นนี้ทำให้สมองได้รับข้อมูลที่ไม่สอดคล้องกันอย่างสิ้นเชิง หูชั้นในบอกสมองว่าร่างกายกำลังเคลื่อนที่ แต่ดวงตากลับบอกสมองว่าร่างกายกำลังหยุดนิ่ง เมื่อสมองเกิดความสับสนและไม่สามารถประมวลผลข้อมูลที่ย้อนแย้งกันได้ สมองจึงตีความภาวะสับสนนี้ว่าเป็นอาการประสาทหลอนที่เกิดจากการได้รับสารพิษหรือของเสียเข้าสู่ร่างกาย ร่างกายจึงสั่งการให้ระบบประสาทอัตโนมัติทำงานเพื่อขับสารพิษออก ส่งผลให้เกิดอาการคลื่นไส้ พะอืดพะอม และอาเจียนออกมานั่นเอง

วิธีช่วยบรรเทาอาการเมารถที่ทำได้ง่ายๆ คือการพยายามลดความขัดแย้งของสัญญาณประสาท ด้วยการมองออกไปนอกกระจกรถในระยะไกล มองเส้นขอบฟ้า หรือรับหน้าที่เป็นคนขับรถเอง เพราะสายตาและหูชั้นในจะรับรู้การเคลื่อนไหวตรงกัน นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการก้มหน้าอ่านหนังสือหรือเล่นสมาร์ตโฟนขณะรถกำลังวิ่ง และควรนั่งบริเวณเบาะหน้าสุดเพื่อให้ร่างกายรับสัมผัสการเคลื่อนไหวได้อย่างสมดุลที่สุดครับ!