ทำไมสัญญาณไฟจราจรจึงใช้สีแดง เหลือง และเขียว ? ย้อนดูที่มาของระบบที่คนทั่วโลกต้องเรียนรู้

ทุกวันนี้ ไม่ว่าเราจะเดินทางด้วยรถยนต์ รถจักรยานยนต์หรือเดินเท้าข้ามถนน สัญญาณไฟจราจรเป็นสิ่งที่พบเห็นได้จนคุ้นเคย โดยสีแดงหมายถึงหยุด สีเขียวหมายถึงไป และสีเหลืองเตือนให้เตรียมระวังหรือหยุด เมื่อสามารถทำได้อย่างปลอดภัย

แม้ระบบนี้จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน แต่เคยสงสัยกันหรือไม่ว่า เหตุใดจึงต้องใช้สีทั้งสามนี้ ใครเป็นผู้คิดค้น และทำไมผู้คนในประเทศต่างๆ จึงสามารถเข้าใจสัญญาณเหล่านี้ได้ตรงกัน คำตอบไม่ได้เริ่มต้นจากรถยนต์อย่างที่หลายคนคิด แต่มีรากฐานมาจากระบบการเดินรถไฟในอดีต

▪️จุดเริ่มต้นก่อนยุคที่รถยนต์ครองถนน

ย้อนกลับไปในศตวรรษที่ 19 เมื่อการเดินทางด้วยรถไฟเริ่มขยายตัวอย่างรวดเร็ว ปัญหาสำคัญที่ผู้ควบคุมระบบต้องเผชิญคือ การจัดการขบวนรถไฟจำนวนมากให้เดินทางได้อย่างปลอดภัย

รถไฟไม่สามารถหยุดได้ทันทีเหมือนคนเดินเท้า หากพนักงานขับรถไฟมองเห็นสิ่งกีดขวางหรือขบวนรถอีกขบวนอยู่ข้างหน้า การมีสัญญาณเตือนที่มองเห็นได้จากระยะไกลจึงเป็นสิ่งจำเป็น ระบบสัญญาณทางรถไฟจึงเริ่มใช้สีต่างๆ เพื่อสื่อความหมายให้ผู้ควบคุมรถไฟทราบว่าควรเดินหน้าหรือหยุด อย่างไรก็ตาม การกำหนดสีในยุคแรกยังไม่เหมือนระบบที่เราคุ้นเคยในปัจจุบันทั้งหมด

เอกสารทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับสัญญาณไฟระบุว่า ในช่วงแรกมีการใช้สีขาว⚪️แทนความปลอดภัย สีแดง🔴แทนอันตราย และสีเขียว🟢เพื่อเตือนให้ระมัดระวังในบางระบบ ก่อนที่ความหมายของสีจะค่อยๆเปลี่ยนแปลงไปตามประสบการณ์ และปัญหาที่พบในการใช้งานจริง

หนึ่งในปัญหาสำคัญคือ หากกระจกสีแดงของสัญญาณเกิดแตก แสงที่ปรากฏอาจกลายเป็นสีขาว ซึ่งเป็นสีที่เคยใช้สื่อถึงความปลอดภัย ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการเข้าใจสัญญาณผิดพลาด

ด้วยเหตุนี้ ระบบสัญญาณรถไฟจึงค่อยๆพัฒนาไปสู่การใช้สีแดงแทนการหยุด และสีเขียวแทนการเดินหน้า ซึ่งมีความแตกต่างจากแนวทางเดิมที่เคยใช้กัน

ข้อมูลทางประวัติศาสตร์ด้านมาตรฐานสีของสัญญาณยังระบุด้วยว่า ระบบสีแดง เหลือง และเขียวเริ่มปรากฏในการใช้งานทางรถไฟของสหรัฐอเมริกาในช่วงปลายศตวรรษที่ 19

▪️เมื่อรถยนต์เพิ่มจำนวนขึ้น ถนนจึงต้องมีระบบควบคุม

เมื่อเข้าสู่ศตวรรษที่ 20 รถยนต์เริ่มได้รับความนิยมมากขึ้น โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ที่มีผู้คน และยานพาหนะสัญจรหนาแน่น

ปัญหาการจราจรจึงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะทางรถไฟอีกต่อไป แต่เกิดขึ้นตามทางแยกบนถนน ซึ่งรถยนต์จากหลายทิศทางต้องใช้พื้นที่ร่วมกัน

ในช่วงแรก เจ้าหน้าที่ตำรวจมักเป็นผู้ควบคุมการจราจรด้วยตนเอง แต่เมื่อจำนวนรถเพิ่มขึ้น วิธีดังกล่าวก็มีข้อจำกัด ทั้งเรื่องกำลังคน ความปลอดภัย และความสามารถในการควบคุมการจราจรตลอดเวลา จึงเกิดความพยายามพัฒนาระบบสัญญาณที่ช่วยให้ผู้ขับขี่รับรู้ได้อย่างชัดเจนว่าควรหยุดหรือเดินหน้า

หนึ่งในบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์สัญญาณไฟจราจรของสหรัฐฯ คือ การ์เร็ตต์ มอร์แกน (Garrett Morgan) นักประดิษฐ์ชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกัน ผู้ได้รับสิทธิบัตรระบบสัญญาณจราจรสามตำแหน่งในปี ค.ศ. 1923

ระบบของเขามีตำแหน่งหยุด เดินหน้า และตำแหน่งที่หยุดการจราจรจากทุกทิศทาง  เพื่อให้การเคลื่อนที่ผ่านทางแยกเป็นไปอย่างปลอดภัยมากขึ้น

สิ่งที่น่าสนใจคือ ตำแหน่งที่สามของระบบมอร์แกนไม่ได้เหมือนกับไฟเหลืองสมัยใหม่ทุกประการ แต่มีแนวคิดสำคัญคล้ายกันคือ การสร้างช่วงเปลี่ยนผ่าน เพื่อป้องกันไม่ให้ยานพาหนะจากคนละทิศทางเคลื่อนเข้ามาในทางแยกพร้อมกัน

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเข้าใจว่ามอร์แกนเป็นผู้คิดค้นสัญญาณไฟจราจรทั้งหมดเป็นคนแรก เพราะก่อนหน้านั้นมีการพัฒนาระบบควบคุมการจราจรหลายรูปแบบแล้ว

ข้อมูลจากสำนักงานบริหารทางหลวงกลางของสหรัฐอเมริกา (Federal Highway Administration) อธิบายถึงบทบาทของมอร์แกน และพัฒนาการของสัญญาณจราจรไว้ในประวัติศาสตร์ระบบทางหลวงของประเทศ

▪️เหตุใดถึงต้องเป็นสีแดง เหลือง และเขียว ?

เหตุผลสำคัญประการหนึ่งคือ สีทั้งสามช่วยแยกสถานะการจราจรออกจากกันได้อย่างชัดเจน :

🔴 สีแดง ใช้แทนการหยุด และอันตรายมาเป็นเวลานาน โดยยังเป็นสีที่ใช้ในระบบสัญญาณรถไฟ และระบบเตือนภัยหลายประเภท

🟢 สีเขียว ใช้แทนการอนุญาตให้เคลื่อนที่ได้ในระบบสัญญาณจราจรสมัยใหม่ โดยต้องปฏิบัติตามกฎอื่นๆ และตรวจสอบความปลอดภัยก่อนเสมอ

🟡 สีเหลือง ทำหน้าที่เป็นสัญญาณเตือนในช่วงเปลี่ยนผ่าน ช่วยให้ผู้ขับขี่รับรู้ว่ากำลังจะเปลี่ยนจากไฟเขียวเป็นไฟแดง และตัดสินใจได้อย่างเหมาะสมกับระยะทาง  และความเร็วของรถ

การใช้สีเหลืองจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะหากสัญญาณเปลี่ยนจากเขียวเป็นแดงทันที ผู้ขับขี่อาจมีเวลาไม่เพียงพอในการตอบสนอง โดยเฉพาะเมื่อรถกำลังเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูง

ในสหรัฐอเมริกา วิลเลียม พอตส์ (William Potts) เจ้าหน้าที่ตำรวจเมืองดีทรอยต์ มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาระบบสัญญาณไฟจราจรสามสี โดยเพิ่มสีเหลืองเข้ามาในระบบที่ใช้ควบคุมการจราจรในปี ค.ศ. 1917

ระบบสามสีได้รับการพัฒนา และนำไปใช้อย่างแพร่หลายมากขึ้นในเวลาต่อมา ก่อนที่ระบบสัญญาณไฟจราจรจะกลายเป็นมาตรฐานที่พบเห็นได้ในหลายประเทศ

▪️ใครเป็นผู้กำหนดให้คนทั่วโลกใช้สีเหมือนกัน ?

ความจริงแล้ว ไม่มีบุคคลเพียงคนเดียวที่กำหนดให้ทุกประเทศต้องใช้สัญญาณไฟจราจรแบบเดียวกันทั้งหมด ระบบที่เราเห็นในปัจจุบันเกิดจากการพัฒนาทางวิศวกรรม การแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างประเทศ การกำหนดมาตรฐาน และการปรับใช้กฎจราจรให้เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่

ประเทศต่างๆมีการพัฒนาระบบควบคุมการจราจรของตนเอง ก่อนจะค่อยๆใช้หลักการ และรูปแบบที่ใกล้เคียงกันมากขึ้น เพื่อให้ผู้ขับขี่สามารถเรียนรู้ และปฏิบัติตามได้ง่าย แม้ความหมายหลักของสีแดง เหลือง  และเขียวจะเป็นที่เข้าใจกันอย่างกว้างขวาง แต่รายละเอียดบางอย่าง เช่น ระยะเวลาของไฟเหลือง รูปแบบลูกศรหรือวิธีจัดการทางแยก ยังคงแตกต่างกันไปตามกฎหมาย และสภาพการจราจรของแต่ละประเทศ

ท้ายที่สุด สัญญาณไฟจราจรจึงไม่ใช่เพียงอุปกรณ์สามสีที่ตั้งอยู่ตามทางแยก แต่เป็นผลจากการพัฒนาระบบความปลอดภัยที่สะสมมายาวนานกว่าร้อยปี ทุกครั้งที่เราเห็นไฟแดงแล้วหยุดรถ จึงเป็นส่วนหนึ่งของระบบสื่อสารที่ช่วยให้ผู้ใช้ถนนจำนวนมากสามารถเดินทางร่วมกันได้อย่างเป็นระเบียบ และปลอดภัย