ทำไมกินของเผ็ดแล้ว "เหงื่อแตก-น้ำมูกไหล"? เปิดกลไกสมองโดนหลอกว่าโดนเผา
ทำไมกินของเผ็ดแล้ว "เหงื่อแตก-น้ำมูกไหล"? เปิดกลไกสมองโดนหลอกว่าโดนเผา
ประเทศไทยขึ้นชื่อว่าเป็นดินแดนแห่งอาหารรสจัดจ้าน ไม่ว่าจะเป็นต้มยำกุ้ง ส้มตำปูปลาร้า หรือผัดกะเพราพริกแห้ง ซึ่งมักสร้างความอร่อยสะใจให้กับสายทานเผ็ดอยู่เสมอ แต่เคยสังเกตไหมครับว่า เวลาที่เราทานอาหารรสเผ็ดจัดๆ ร่างกายมักจะแสดงปฏิกิริยาแปลกๆ ออกมาพร้อมกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทั้งอาการเหงื่อไหลไคลย้อยตามหน้าผากและลำคอ น้ำมูกไหลใสๆ ออกมาทางจมูก หรือแม้กระทั่งอาการแสบลิ้นจนต้องร้องขอส้มหรือน้ำเย็น ทั้งที่อาหารจานนั้นอาจจะไม่ได้มีความร้อนสะสมสูงเลยก็ตาม
ทำไมการทานพริกถึงส่งผลต่อระบบในร่างกายได้ขนาดนี้? เบื้องหลังปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เพราะ "ความเผ็ดเป็นรสชาติ" แต่คือการที่สมองของเรากำลังโดนหลอกอย่างจัง!
1. ความเผ็ดไม่ใช่ "รสชาติ" แต่คือ "ความรู้สึกเจ็บปวด"
ปุ่มรับรสบนลิ้นของเราสามารถรับรสชาติพื้นฐานได้เพียง 5 รส คือ หวาน เปรี้ยว เค็ม ขม และอูมามิ แต่สำหรับ "ความเผ็ด" นั้น ร่างกายไม่ได้มองว่าเป็นรสชาติ แต่รับรู้ผ่านตัวรับความรู้สึกความร้อนและความเจ็บปวดที่ชื่อว่า TRPV1 ซึ่งติดอยู่ตามเนื้อเยื่อลิ้นและในช่องปาก สารเคมีสำคัญในพริกที่ชื่อว่า "แคปไซซิน" (Capsaicin) จะจับกับตัวรับ TRPV1 นี้ แล้วส่งสัญญาณประสาทด่วนตรงไปยังสมองว่า "จุดนี้กำลังถูกความร้อนเผาไหม้!"
2. สมองสั่งการระบบระบายความร้อน (เหงื่อออก)
เมื่อสมองได้รับสัญญาณเตือนภัยว่ามีความร้อนสูงในช่องปาก สมองจะเข้าใจผิดว่าอุณหภูมิในร่างกายกำลังพุ่งสูงเกินขีดจำกัดอันตราย จึงสั่งการให้ระบบประสาทอัตโนมัติทำงานทันที ด้วยการสั่งให้ต่อมเหงื่อทั่วร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณใบหน้าและศีรษะ หลั่งเหงื่อออกมาเพื่อช่วยระบายความร้อนและลดอุณหภูมิร่างกายให้กลับเข้าสู่ภาวะปกติ
3. กลไกการขับสารแปลกปลอม (น้ำมูกไหล)
สารแคปไซซินไม่ได้ละลายแค่บนลิ้น แต่ยังกระเซ็นและระเหยเป็นไอขึ้นไปตามเยื่อบุโพรงจมูกเมื่อเราเคี้ยวและกลืน ร่างกายจะประมวลผลว่าสารแคปไซซินเป็นสิ่งระคายเคืองและวัตถุแปลกปลอมอันตราย ต่อมน้ำมูกและเยื่อบุจมูกจึงเร่งสร้างน้ำมูกและน้ำตาออกมาปริมาณมาก เพื่อขับและล้างสารเคมีเผ็ดร้อนเหล่านั้นให้ออกจากร่างกายโดยเร็วที่สุด
4. ความฟินหลังทานเผ็ด (สารเอนดอร์ฟิน)
แม้ร่างกายจะประมวลผลความเผ็ดว่าคือความเจ็บปวด แต่เมื่อสมองรับรู้ถึงความเจ็บปวดนั้น สมองก็จะหลั่งสารแห่งความสุขอย่าง "เอนดอร์ฟิน" (Endorphin) ออกมาเพื่อช่วยบรรเทาความเจ็บปวด ผลลัพธ์ที่ได้คือหลังจากที่เราเหงื่อแตกและเผ็ดจนลิ้นชา เราจะรู้สึกผ่อนคลาย อารมณ์ดี และสดชื่นขึ้นอย่างน่าประหลาด จนกลายเป็นอาการ "ติดเผ็ด" ในที่สุด
ครั้งต่อไปที่คุณทานอาหารรสเผ็ดแล้วเหงื่อตกน้ำมูกไหล ก็สบายใจได้เลยครับว่า นั่นคือระบบกลไกป้องกันตัวอันชาญฉลาดของร่างกายที่กำลังทำงานอย่างเข้มแข็งเพื่อปกป้องคุณอยู่นั่นเอง
5 มหาอำนาจในประวัติศาสตร์ที่มีผู้เสียชีวิตจากนโยบายรัฐและสงครามมากที่สุด
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
ไขปริศนาโบราณ: นักโบราณคดีพบทารกนาสกา "ตาสองข้างรวมเป็นเบ้าเดียว" ถูกฝังอย่างเท่าเทียมเมื่อ 1,600 ปีก่อน
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
ฟ้าผ่าเปรี้ยง? พุทธอภิวรรณ ประกาศอำลาช่อง 8 ปิดฉาก “ลุยชนข่าว”!
แบรนด์รถมอเตอร์ไซค์สัญชาติไทย ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดแบรนด์หนึ่งของประเทศ
ไขปริศนาเกาะลวงตา "Buss Island" จากบันทึกการเดินทางกลางทะเลสู่แผนที่โลกที่ไม่มีอยู่จริง
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ส่องเลขปิงปองและเลขธูป แม่ผึ้ง พุ่มพวง ดวงจันทร์ วัดทับกระดาน วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569
เปิด 9 ประเทศที่มีอาวุธยุทธศาสตร์ร้ายแรงที่สุดในโลก ตั้งแต่ระเบิดนิวเคลียร์ไปจนถึงขีปนาวุธความเร็วเหนือเสียง!




