ทำไมพาสปอร์ตทั่วโลกถึงมีแค่ 4 สีหลัก? เปิดความลับเบื้องหลังสีเล่มเดินทาง

สำหรับสายเดินทางท่องเที่ยวต่างประเทศ "พาสปอร์ต" หรือหนังสือเดินทาง ถือเป็นเอกสารสำคัญที่สุดที่คุณต้องพกติดตัวไว้ตลอดเวลา แต่เคยสังเกตกันไหมครับว่า เวลาที่เราไปยืนต่อคิวรอผ่านด่านตรวจคนเข้าเมือง (ตม.) ในสนามบินระดับนานาชาติ ไม่ว่าจะมีประเทศอยู่บนโลกนี้มากกว่า 190 ประเทศ แต่ละประเทศอาจมีตราสัญลักษณ์และข้อความหน้าปกที่แตกต่างกันไป ทว่า "สีของปกหนังสือเดินทาง" กลับถูกจำกัดอยู่เพียงแค่ 4 สีหลักเท่านั้น ได้แก่ สีแดง, สีน้ำเงิน, สีเขียว และสีดำ

ทำไมถึงไม่มีพาสปอร์ตสีส้ม สีชมพู หรือสีม่วงให้เห็น? เบื้องหลังการเลือกใช้สีพาสปอร์ตของแต่ละประเทศไม่ได้เกิดขึ้นจากความชอบส่วนตัวของผู้นำประเทศ แต่มีเหตุผลทางภูมิศาสตร์ การเมือง วัฒนธรรม และข้อกำหนดสากลซ่อนอยู่ดังนี้:

1. พาสปอร์ตสีแดง (Red Passport)

เป็นสีที่พบเห็นได้บ่อยที่สุดในโลก ประเทศที่ใช้พาสปอร์ตสีแดงมักจะเป็นกลุ่มประเทศที่มีระบบสังคมนิยมในอดีตหรือปัจจุบัน เช่น สปป.ลาว และจีน รวมถึงกลุ่มประเทศสมาชิกสมาพันธ์ยุโรป (EU) เช่น ฝรั่งเศส เยอรมนี และประเทศที่ต้องการแสดงความสัมพันธ์ทางการเมืองกับกลุ่มยุโรป เช่น ตุรกี นอกจากนี้ พาสปอร์ตไทยของเราก็จัดอยู่ในโทนสีแดงเลือดหมู (Burgundy) เช่นกัน

2. พาสปอร์ตสีน้ำเงิน (Blue Passport)

สีน้ำเงินสัญลักษณ์ของ "โลกใหม่" (New World) ประเทศที่ใช้พาสปอร์ตสีนี้มักอยู่ในทวีปอเมริกาเหนือ อเมริกาใต้ และแคริบเบียน เช่น สหรัฐอเมริกา บราซิล และอาร์เจนตินา รวมถึงกลุ่มประเทศในแคริบเบียน การใช้สีน้ำเงินช่วยสื่อถึงความอิสระ สดใส และสอดคล้องกับสีของธงชาติในหลายประเทศ

3. พาสปอร์ตสีเขียว (Green Passport)

พาสปอร์ตสีเขียวมีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับ "ศาสนาอิสลาม" เนื่องจากสีเขียวเป็นสีมงคลตามความเชื่อในศาสนาอิสลาม ประเทศในกลุ่มตะวันออกกลางและแอฟริกาตะวันตกส่วนใหญ่ เช่น ซาอุดีอาระเบีย ปากีสถาน และอินโดนีเซีย จึงเลือกใช้สีเขียวเป็นหลัก นอกจากนี้ ประเทศในกลุ่มประชาคมเศรษฐกิจรัฐแอฟริกาตะวันตก (ECOWAS) ก็ใช้สีเขียวเช่นกัน

4. พาสปอร์ตสีดำ (Black Passport)

เป็นสีพาสปอร์ตที่พบเห็นได้น้อยที่สุดในโลก ประเทศที่ใช้สีดำมักใช้ด้วยเหตุผลสองประการ ประการแรกคือสีดำเป็นสีประจำชาติ เช่น นิวซีแลนด์ ที่ใช้สีดำตามสัญลักษณ์ของทีมกีฬาและวัฒนธรรมชนเผ่าเมารี ประการที่สองคือเพื่อความสวยงาม หรูหรา และเปรอะเปื้อนยาก เช่น ประเทศสาธารณรัฐชาด หรือกาบอง

แม้ว่าองค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) จะไม่ได้ออกกฎบังคับเรื่องสีปกอย่างเคร่งครัด แต่การเลือกใช้ 4 สีหลักนี้ช่วยให้กระบวนการผลิตและการตรวจสอบระดับสากลเป็นไปอย่างเป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วโลก เป็นเกร็ดน่ารู้เล็กๆ ที่ช่วยเพิ่มความสนุกในการเดินทางครั้งต่อไปของคุณครับ!