ที่มาและตำนานของ "เทศกาลกินเจ"

              พอเข้าถึงช่วง เทศกาลกินเจ เมื่อไหร่ พี่น้องชาวไทยที่มีเชื้อสายจีนมักจะคึกคักครื้นเครงกันมาก โดยเฉพาะย่าน "เยาวราช" ที่อยู่ของลูกหลานชาวจีนมักจะเห็นธงสีเหลือง ตัวอักษรสีแดงประดับประดากันทั่วทั้งแถบ แต่สิ่งที่หลายคนสงสัยกันก็คือ การกินเจนั้นไม่ได้ทำกันทั่วทั้งประเทศ คนที่กินเจส่วนใหญ่นั้นมักเป็นชาวจีนที่มีเชื้อสายฮกเกี้ยน และแต้จิ๋ว ซึ่งเค้าจะไม่เรียกกันว่าเทศกาลกินเจ แต่จะเรียกว่า เทศกาลเฉลิมฉลองของพระราชาธิราชทั้ง 9 (Nine Emperor Gods Festival) หรือ 九皇大帝 ในประเทศจีนเองแม้จะพอมีอยู่บ้างแต่ก็หายากมากๆ แล้ว โดยกำหนดเอาวันตามจันทรคติ คือ เริ่มต้นตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ำ ถึง ขึ้น 9 ค่ำ เดือน 9 ตามปฏิทินจีนของทุกปี

               สำหรับต้นกำเนิดของ "เทศกาลกินเจ" ก็มาจาก 3 ตำนานความเชื่อสำคัญของชาวจีน คือ การบูชาเทพเจ้า 9 พระองค์ (กิ้วอ้วงฮุดโจ้ว หรือ กิวอ๋องไต่เต่) ซึ่งเป็นความเชื่อทางลัทธิเต๋าและพุทธศาสนามหายาน โดยผู้คนส่วนใหญ่จะกินเจเพื่อสักการะบูชาพระพุทธเจ้า 7 พระองค์ และพระโพธิสัตว์อีก 2 พระองค์ รวมเป็น 9 พระองค์ ซึ่งตรงกับวันขึ้น 1 ค่ำ ถึง 9 ค่ำ เดือน 9 ตามปฏิทินจีน ส่วนตำนานต่อไปคือ การรำลึกถึงวีรบุรุษชาวฮั่น (หงี่หั่วท้วง) ทั้งนี้ก็มีการเล่ากันว่าในอดีตชาวจีนได้ลุกฮือขึ้นต่อต้านการปกครองของชาวแมนจู (ราชวงศ์ชิง) เพื่อกอบกู้คืนราชวงศ์หมิง กลุ่มผู้ต่อต้านจึงได้ถือศีลกินเจเป็นเวลา 9 วัน 9 คืน เพื่อรำลึกถึงผู้ที่เสียชีวิตในการต่อสู้ครั้งนั้น และตำนานสุดท้ายคือ การแก้บนจากโรงระบาดในไทย โดยเฉพาะใน จ.ภูเก็ต เรื่องนี้เริ่มปรากฏในราว พศ.2370 หรือสมัยอยุธยา มีการบันทึกเอาไว้ว่า มีคณะงิ้วจากเมืองจีนได้มาเปิดการแสดงในประเทศไทยแล้วเกิดโรคอหิวาตกโรคระบาด จึงได้ประกอบพิธีกรรมกินเจและสวดมนต์เพื่อปัดเป่าโรคภัย เมื่อหายดีแล้วจึงได้กลายมาเป็นประเพณีถือศีลกินผักสืบต่อกันมา

              ทั้งนี้ข้อปฏิบัติในช่วงเทศกาลกินเจ จะมีการงดเว้นอาหารโดยจะไม่ทานเนื้อสัตว์ทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์ที่มาจากสัตว์ เช่น นม เนย ไข่ น้ำปลา น้ำมันสัตว์ และอาหารทะเล ฯลฯ เป็นต้น มีการงดผักกลิ่นฉุน 5 ชนิด อันประกอบไปด้วย กระเทียม, หัวหอม (รวมหอมแดง/หอมใหญ่), หลักเกียว (กระเทียมโทนจีน), กุยช่าย และใบยาสูบ อีกทั้งการชำระกายและใจ คนส่วนใหญ่มักนิยมนุ่งขาวห่มขาว, รักษาศีล 5, ไม่พูดคำหยาบ และทำจิตใจให้สงบตลอดช่วงเทศกาลกินเจนี้