อำเภอที่ครั้งหนึ่งเคยถูกเสนอให้ยกฐานะเป็นจังหวัด เรื่องนี้ไปถึงขั้นไหนแล้ว
หลายคนอาจไม่รู้ว่าในประเทศไทยเคยมีการผลักดันให้บางพื้นที่แยกออกจากจังหวัดเดิม เพื่อจัดตั้งเป็น “จังหวัดใหม่” อย่างจริงจัง ไม่ใช่เพียงแนวคิดที่พูดกันในท้องถิ่นเท่านั้น หนึ่งในกรณีที่น่าสนใจคือ อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเคยมีการรวบรวมรายชื่อประชาชนและเสนอร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดฝางเข้าสู่กระบวนการรัฐสภามาแล้ว
แต่ผ่านมานานกว่าทศวรรษ คำถามคือ วันนี้เรื่องนี้ไปถึงไหนแล้ว และเหตุใดฝางจึงยังไม่ได้กลายเป็นจังหวัด
จุดเริ่มต้นไม่ได้มีแค่ฝางอำเภอเดียว
ข้อเสนอเดิมไม่ได้ต้องการแยกเฉพาะอำเภอฝางออกจากเชียงใหม่ แต่เสนอให้ อำเภอฝาง อำเภอแม่อาย และอำเภอไชยปราการ แยกออกจากจังหวัดเชียงใหม่ แล้วรวมพื้นที่ทั้ง 3 อำเภอจัดตั้งเป็น “จังหวัดฝาง”
เหตุผลสำคัญคือพื้นที่ทางตอนเหนือของเชียงใหม่มีระยะทางห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ค่อนข้างมาก การเดินทางมาติดต่อราชการจึงเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ผู้เสนอใช้สนับสนุนการจัดตั้งจังหวัดใหม่
เมื่อปี 2552 มีประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 10,753 คน เข้าชื่อเสนอร่างพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดฝางต่อประธานรัฐสภา ถือเป็นขั้นตอนที่เป็นทางการมากกว่าการรณรงค์ทั่วไปในพื้นที่
ร่างกฎหมายเคยไปถึงรัฐสภา
สิ่งที่ทำให้กรณีฝางน่าสนใจคือข้อเสนอนี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่การรวบรวมรายชื่อ เพราะมีการจัดทำร่างพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดฝางขึ้นจริง
ในร่างกฎหมายกำหนดให้แยกทั้ง 3 อำเภอออกจากจังหวัดเชียงใหม่ และรวมกันเป็นจังหวัดฝาง โดยหากกฎหมายมีผล อำเภอฝางจะเปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอเมืองฝาง
ร่างดังกล่าวได้รับการรับรองและเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของรัฐสภาในช่วงปี 2554 แต่จังหวะทางการเมืองในเวลานั้นทำให้การพิจารณาต้องชะลอ เมื่อมีการยุบสภาในเดือนพฤษภาคม 2554
นี่จึงเป็นจุดสำคัญ เพราะหมายความว่า “จังหวัดฝาง” เคยมีร่างกฎหมายที่เป็นรูปธรรม ไม่ใช่เพียงข้อเสนอในระดับท้องถิ่น
แล้วทำไมสุดท้ายจึงไม่ได้ตั้งจังหวัด?
หนึ่งในประเด็นสำคัญคือ หลักเกณฑ์ในการจัดตั้งจังหวัดใหม่
ข้อมูลจากจังหวัดเชียงใหม่ในช่วงที่มีการผลักดันเรื่องนี้ระบุว่า หลักเกณฑ์เดิมกำหนดให้จังหวัดเดิมควรมีจำนวนอำเภอไม่น้อยกว่า 12 อำเภอ และจังหวัดที่จะแยกใหม่ควรมีอำเภอไม่น้อยกว่า 6 อำเภอ
ขณะนั้นข้อเสนอจังหวัดฝางมีเพียง 3 อำเภอ คือ ฝาง แม่อาย และไชยปราการ จึงมีความพยายามพูดคุยถึงการนำอำเภออื่นเข้ามาร่วมด้วย เช่น พร้าว เชียงดาว และเวียงแหง แต่ยังไม่ได้ข้อสรุปในเวลานั้น
ดังนั้น การจะตั้งจังหวัดใหม่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าพื้นที่มีความเจริญหรือมีประชาชนต้องการเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาหลักเกณฑ์ด้านพื้นที่ จำนวนอำเภอ ประชากร การบริหารราชการ และความเหมาะสมในภาพรวมด้วย
เรื่องนี้กลับมาเป็นประเด็นอีกครั้งในปี 2568
แม้ร่างกฎหมายเดิมจะผ่านมาเป็นเวลานาน แต่แนวคิดเรื่องจังหวัดฝางไม่ได้หายไปจากพื้นที่ทั้งหมด
ในเดือนมีนาคม 2568 มีการหยิบประเด็นการจัดตั้งจังหวัดฝางกลับมาพูดถึงในสภา โดยมีการเสนอให้พิจารณาการยกอำเภอฝางขึ้นเป็นจังหวัด ขณะที่รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยในขณะนั้นให้ข้อมูลว่า เรื่องจังหวัดฝางเคยถูกเสนอมาแล้วหลายครั้ง และข้อเสนอครั้งสำคัญคือการรวมฝาง แม่อาย และไชยปราการเข้าด้วยกัน
ประเด็นที่กระทรวงมหาดไทยให้ความสำคัญยังคงอยู่ที่ หลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัดใหม่ และการหาพื้นที่ข้างเคียงมารวมกันให้มีความเหมาะสม
แปลว่าฝางกำลังจะเป็นจังหวัดหรือไม่?
จากข้อมูลที่ตรวจสอบได้ คำตอบคือ ยังไม่ถึงขั้นนั้น
ฝางยังคงเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ และยังไม่มีพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดฝางที่ประกาศใช้เป็นกฎหมาย
สิ่งที่เคยเกิดขึ้นแล้วคือ มีการเข้าชื่อประชาชน มีการจัดทำร่างกฎหมาย และร่างเคยเข้าสู่กระบวนการรัฐสภา แต่กระบวนการดังกล่าวไม่ได้เดินหน้าไปจนถึงขั้นประกาศจัดตั้งจังหวัดใหม่
ดังนั้น หากเห็นข้อความว่า “ฝางกำลังจะเป็นจังหวัดที่ 78” หรือ “ฝางได้รับการอนุมัติเป็นจังหวัดแล้ว” ควรแยกให้ออกระหว่าง ข้อเสนอหรือการผลักดัน กับ การจัดตั้งจังหวัดตามกฎหมายจริง
จากฝาง สู่คำถามว่าประเทศไทยจะมีจังหวัดใหม่อีกหรือไม่
กรณีฝางยังน่าสนใจเพราะประเทศไทยเคยมีตัวอย่างของข้อเสนอที่เดินหน้าไปจนสำเร็จ นั่นคือ จังหวัดบึงกาฬ ซึ่งแยกออกจากจังหวัดหนองคายและได้รับการจัดตั้งเป็นจังหวัดในปี 2554
หลังจากนั้น แนวคิดเรื่องจังหวัดใหม่ในพื้นที่ต่าง ๆ จึงยังปรากฏเป็นระยะ ทั้งแม่สอด ฝาง และพื้นที่อื่น ๆ แต่การจะเปลี่ยนจาก “อำเภอที่มีข้อเสนอ” ไปเป็น “จังหวัดใหม่” จำเป็นต้องผ่านกระบวนการทางกฎหมายและการพิจารณาตามหลักเกณฑ์ของรัฐ
กรณีของฝางจึงเป็นเรื่องที่น่าสนใจตรงที่ เคยเดินทางมาไกลกว่าการเรียกร้องทั่วไปแล้ว แต่ยังไม่ถึงเส้นชัย จากการรวบรวมรายชื่อประชาชน สู่ร่างพระราชบัญญัติ และเข้าสู่กระบวนการรัฐสภา ก่อนที่เรื่องจะหยุดชะงักและกลับมาเป็นประเด็นอีกครั้งในเวลาต่อมา
ปัจจุบันฝางจึงยังไม่ได้เป็นจังหวัดใหม่ แต่เรื่อง “จังหวัดฝาง” ก็ยังเป็นหนึ่งในข้อเสนอด้านการจัดระเบียบการปกครองที่เคยถูกผลักดันอย่างเป็นรูปธรรม และเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่า การเปลี่ยนสถานะจากอำเภอหนึ่งให้กลายเป็นจังหวัดทั้งจังหวัดนั้น ไม่ได้จบลงเพียงแค่การมีเสียงสนับสนุนจากประชาชน แต่ต้องผ่านทั้งหลักเกณฑ์ การพิจารณาของฝ่ายปกครอง และกระบวนการออกกฎหมายก่อนจะเกิดขึ้นจริง
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
5 มหาอำนาจในประวัติศาสตร์ที่มีผู้เสียชีวิตจากนโยบายรัฐและสงครามมากที่สุด
น้ำมันหอยทำมาจากอะไร? เปิดความลับเครื่องปรุงคู่ครัวไทย จากหอยนางรมสู่ซอสสีน้ำตาลรสกลมกล่อม
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ครั้งแรกที่ต่างชาติบันทึกถึง “สยาม” เมื่อกว่า 500 ปีก่อน รู้ไหมว่าชาวโปรตุเกสมองเราอย่างไร ?
เปิด 5 มหาวิทยาลัยระดับโลกที่มีศิษย์เก่าเป็นมหาเศรษฐีมากที่สุด พร้อมส่องมหาวิทยาลัยดังของไทยที่ปั้นนักธุรกิจแสนล้าน
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ฟ้าผ่าเปรี้ยง? พุทธอภิวรรณ ประกาศอำลาช่อง 8 ปิดฉาก “ลุยชนข่าว”!
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
ส่องวิถีสายมู 5 ซูเปอร์สตาร์อินเตอร์ กับเครื่องรางไทยที่พกติดตัวจนกลายเป็นกระแสทั่วโลก
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง



