เปิดข้อห้ามเกี่ยวกับบุหรี่ในสถานที่สาธารณะของไทย สูบตรงไหนเสี่ยงถูกปรับ 5,000 บาท

หลายคนอาจคิดว่าการสูบบุหรี่ในที่สาธารณะเป็นเรื่องที่ทำได้ หากไม่ได้สูบภายในอาคาร แต่กฎหมายไทยกำหนด “เขตปลอดบุหรี่” ไว้กว้างกว่านั้นมาก โดยสถานที่บางประเภทไม่ได้ห้ามเฉพาะพื้นที่ภายในอาคาร แต่ครอบคลุมพื้นที่ภายนอกและบริเวณโดยรอบ รวมถึงระยะ 5 เมตรจากทางเข้า–ออกในสถานที่ที่กฎหมายกำหนดด้วย

 

1. โรงพยาบาลและสถานพยาบาล

 

โรงพยาบาล สถานพยาบาล และสถานบริการด้านสุขภาพเป็นพื้นที่ที่ต้องระวังอย่างมาก เพราะกฎหมายกำหนดให้พื้นที่ของสถานที่ดังกล่าวเป็นเขตปลอดบุหรี่ ทั้งภายในและภายนอกอาคาร รวมถึงพื้นที่ที่จัดไว้ให้ผู้รับบริการใช้ร่วมกัน และบริเวณ 5 เมตรจากทางเข้า–ออก

 

กรมควบคุมโรคย้ำว่า หากสูบบุหรี่หรือบุหรี่ไฟฟ้าในโรงพยาบาล ถือเป็นการสูบในเขตปลอดบุหรี่ และผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับเป็นพินัยไม่เกิน 5,000 บาท

 

2. โรงเรียนและสถานศึกษา

 

โรงเรียนและสถานศึกษาถูกกำหนดให้เป็นพื้นที่ปลอดบุหรี่เพื่อป้องกันนักเรียน นักศึกษา และบุคลากรจากควันบุหรี่มือสอง ดังนั้นการเดินออกมาสูบบริเวณภายในพื้นที่ของสถานศึกษาก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถสูบได้

 

หลักการของเขตปลอดบุหรี่ยังครอบคลุมบริเวณที่กฎหมายกำหนดรอบสถานที่ด้วย จึงควรดูป้ายและเครื่องหมายเขตปลอดบุหรี่ก่อนสูบทุกครั้ง

 

3. สถานที่ราชการ

 

สถานที่ราชการก็ไม่ใช่พื้นที่ที่สามารถเดินไปสูบบุหรี่ตรงไหนก็ได้ กรมควบคุมโรคเพิ่งยกตัวอย่างการดำเนินคดีในปี 2569 หลังพบการสูบบุหรี่ภายในสถานีตำรวจ ซึ่งเป็นสถานที่ราชการและถูกกำหนดเป็นเขตปลอดบุหรี่

 

กรณีดังกล่าวผู้สูบถูกปรับเป็นพินัย 5,000 บาท ขณะที่ผู้ดำเนินการของสถานีตำรวจถูกปรับ 3,000 บาท เนื่องจากไม่ห้ามปรามหรือปล่อยให้มีการสูบบุหรี่ในเขตปลอดบุหรี่

 

4. สวนสาธารณะ

 

สวนสาธารณะเป็นอีกสถานที่ที่ต้องระวัง เพราะกฎหมายกำหนดสถานที่สาธารณะบางประเภทให้เป็นเขตปลอดบุหรี่ การเห็นคนอื่นสูบในสวนจึงไม่ได้หมายความว่าการสูบในบริเวณนั้นถูกกฎหมาย

 

แนวทางของกรมควบคุมโรคระบุว่าสวนสาธารณะ ตลาด ป้ายรถเมล์ และปั๊มน้ำมันอยู่ในกลุ่มสถานที่ที่มีข้อกำหนดเรื่องเขตปลอดบุหรี่ โดยรายละเอียดของพื้นที่ต้องพิจารณาตามประกาศที่ใช้กับสถานที่นั้น ๆ

 

5. ตลาดและพื้นที่ให้บริการประชาชน

 

ตลาดและสถานที่ที่ประชาชนเข้าไปใช้บริการร่วมกันก็เป็นพื้นที่ที่ควรระวัง โดยเฉพาะบริเวณที่มีผู้คนจำนวนมาก เพราะควันบุหรี่มือสองสามารถกระทบคนที่ไม่ได้สูบได้

 

คำว่า “สถานที่สาธารณะ” ตามกฎหมายมีความหมายค่อนข้างกว้าง หมายถึงสถานที่ที่ประชาชนมีสิทธิเข้าไปได้ ไม่ว่าจะต้องได้รับเชิญหรือเสียค่าตอบแทนหรือไม่ก็ตาม

 

6. ป้ายรถโดยสารและพื้นที่รอรถ

 

ป้ายรถโดยสารเป็นอีกจุดที่ไม่ควรยืนสูบบุหรี่ตามใจ เพราะเป็นพื้นที่ที่ประชาชนใช้ร่วมกัน และมีการกำหนดเขตปลอดบุหรี่ในสถานที่สาธารณะบางประเภทเพื่อป้องกันผู้โดยสารและประชาชนจากควันบุหรี่มือสอง

 

ดังนั้นการเดินออกไปยืนสูบตรงป้ายรถเพียงเพราะเป็นพื้นที่กลางแจ้ง ก็ไม่ได้หมายความว่าจะปลอดจากข้อห้าม

 

7. ปั๊มน้ำมัน

 

ปั๊มน้ำมันเป็นสถานที่ที่นอกจากมีเรื่องสุขภาพแล้ว ยังมีเหตุผลด้านความปลอดภัยจากการเกิดประกายไฟ กรมควบคุมโรคระบุสถานีบริการน้ำมันไว้ในกลุ่มสถานที่ที่เป็นเขตปลอดบุหรี่

 

จึงไม่ควรสูบบุหรี่บริเวณหัวจ่ายน้ำมันหรือพื้นที่ภายในสถานีบริการ แม้จะอยู่กลางแจ้งก็ตาม

 

8. สถานีตำรวจและสถานที่ทำงานของรัฐ

 

สถานีตำรวจเป็นตัวอย่างที่เห็นภาพชัดว่าคำว่า “สถานที่ราชการ” ไม่ได้หมายถึงเฉพาะสำนักงานที่มีห้องทำงานเท่านั้น แต่พื้นที่ที่ประชาชนเข้าไปติดต่อราชการก็อยู่ภายใต้กฎเขตปลอดบุหรี่ตามประเภทสถานที่

 

กรณีที่กรมควบคุมโรคดำเนินคดีในปี 2569 แสดงให้เห็นว่ากฎหมายยังมีการบังคับใช้จริง ไม่ใช่เพียงการติดป้ายเตือนไว้เฉย ๆ

 

9. ระยะ 5 เมตรจากทางเข้า–ออกก็ต้องระวัง

 

นี่เป็นข้อที่คนจำนวนมากอาจไม่รู้ เพราะคิดว่าแค่เดินออกจากอาคารแล้วก็สูบได้ แต่สำหรับสถานที่ที่ประกาศกำหนดให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นเขตปลอดบุหรี่ กฎหมายครอบคลุม ระยะ 5 เมตรจากทางเข้า–ออก ด้วย

 

กรมควบคุมโรคมีสื่อและเครื่องหมายสำหรับพื้นที่ห้ามสูบบุหรี่ที่ระบุระยะ 5 เมตรจากประตู หน้าต่าง ทางเข้า ทางออก ท่อหรือช่องระบายอากาศ และพื้นที่โดยรอบของอาคารหรือสถานที่ตามประเภทที่กฎหมายกำหนด

 

เพราะฉะนั้นการมายืนสูบตรงหน้าประตูอาคารจึงไม่ใช่วิธีหลบข้อห้าม

 

10. บุหรี่ไฟฟ้าก็ไม่ควรคิดว่าอยู่นอกกฎหมายเขตปลอดบุหรี่

 

อีกความเข้าใจผิดคือ “ห้ามเฉพาะบุหรี่มวน” แต่กรมควบคุมโรคระบุชัดว่าการสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าในพื้นที่ที่เป็นเขตปลอดบุหรี่มีข้อห้ามเช่นกัน โดยมีการดำเนินการบังคับใช้กฎหมายกับการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในสถานที่ต้องห้ามด้วย

 

ดังนั้นการเปลี่ยนจากบุหรี่มวนเป็นบุหรี่ไฟฟ้าไม่ได้หมายความว่าสามารถสูบในโรงพยาบาล โรงเรียน สถานที่ราชการ หรือพื้นที่สาธารณะที่เป็นเขตปลอดบุหรี่ได้

 

ฝ่าฝืนแล้วมีโทษเท่าไร?

 

ตามข้อมูลของกรมควบคุมโรค ผู้ที่สูบบุหรี่ในเขตปลอดบุหรี่มีโทษปรับเป็นพินัยไม่เกิน 5,000 บาท ขณะที่ผู้ดำเนินการสถานที่ก็มีหน้าที่จัดให้มีเขตปลอดบุหรี่ แสดงเครื่องหมาย และควบคุมดูแลไม่ให้มีการสูบบุหรี่ หากละเลยก็อาจมีความผิดและถูกปรับได้เช่นกัน

 

ดังนั้นสิ่งที่ควรจำไม่ใช่แค่ว่า “ห้ามสูบบุหรี่ในอาคาร” แต่ควรดูด้วยว่าสถานที่นั้นเป็นเขตปลอดบุหรี่หรือไม่ มีพื้นที่โดยรอบที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ และมีระยะ 5 เมตรจากทางเข้า–ออกที่ต้องเว้นหรือไม่

 

ก่อนจุดบุหรี่ครั้งต่อไป หากเห็นสัญลักษณ์ “เขตปลอดบุหรี่” ก็ควรปฏิบัติตามทันที เพราะกฎดังกล่าวมีไว้เพื่อคุ้มครองทั้งผู้สูบและคนรอบข้าง โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย และคนที่ไม่ได้เลือกจะรับควันบุหรี่มือสอง