เปิดข้อห้ามการใช้โดรนในไทย พื้นที่ไหนต้องระวังเป็นพิเศษ?

โดรนกลายเป็นอุปกรณ์ยอดนิยมทั้งสำหรับถ่ายภาพ ทำคอนเทนต์ สำรวจพื้นที่ และใช้ในงานเกษตร แต่การนำโดรนขึ้นบินในประเทศไทยไม่ใช่เรื่องที่อยากบินตรงไหนก็สามารถบินได้ เพราะมีกฎด้านความปลอดภัยทางการบิน รวมถึงพื้นที่หวงห้าม พื้นที่จำกัด และพื้นที่ที่ถูกประกาศห้ามบินเป็นกรณีพิเศษ

 

ยิ่งในปี 2569 สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย หรือ CAAT มีประกาศเกี่ยวกับพื้นที่หวงห้ามและพื้นที่ที่อาจกระทบต่อความมั่นคงเพิ่มเติม ดังนั้นคนที่มีโดรนอยู่ในมือจึงควรตรวจสอบพื้นที่ทุกครั้งก่อนนำขึ้นบิน เพราะกฎอาจเปลี่ยนตามสถานการณ์ได้

 

1. ใกล้สนามบิน ต้องระวังระยะ 9 กิโลเมตร

 

พื้นที่ที่คนใช้โดรนต้องจำให้ขึ้นใจคือ บริเวณรอบสนามบิน

 

หลักเกณฑ์ทั่วไปห้ามบินโดรนภายในระยะ 9 กิโลเมตร หรือ 5 ไมล์ทะเล จากสนามบินหรือที่ขึ้นลงชั่วคราวของอากาศยาน หากไม่ได้รับอนุญาตจากผู้เกี่ยวข้อง

 

เหตุผลสำคัญคือโดรนสามารถสร้างความเสี่ยงต่อเครื่องบินที่กำลังขึ้นหรือลงได้ แม้โดรนจะมีขนาดเล็กก็ตาม

 

ดังนั้นสนามบินไม่ได้หมายถึงเฉพาะสนามบินขนาดใหญ่ในกรุงเทพฯ เท่านั้น แต่สนามบินในจังหวัดท่องเที่ยวหรือสนามบินภูมิภาคก็ต้องระวังเช่นกัน

 

2. กรุงเทพฯ มีพื้นที่ควบคุมทางอากาศที่ต้องระวัง

 

กรุงเทพฯ เป็นอีกพื้นที่ที่ผู้ใช้โดรนควรตรวจสอบกฎให้ละเอียด เพราะมีเขตหวงห้ามและเขตจำกัดหลายแห่ง

 

ข้อมูลเขตการบินของประเทศไทยระบุ VT R1 Bangkok City เป็นพื้นที่จำกัด ซึ่งครอบคลุมพื้นที่เป็นวงกลมรัศมี 10 ไมล์ทะเลจากจุดศูนย์กลางที่กำหนด และมีเงื่อนไขเกี่ยวกับการอนุญาตอากาศยาน

 

พูดง่าย ๆ คือการอยู่ในกรุงเทพฯ ไม่ได้หมายความว่าสามารถนำโดรนขึ้นบินได้ทุกจุด แม้จะเป็นพื้นที่โล่งหรือบริเวณที่ไม่มีป้ายห้ามบินให้เห็นก็ตาม

 

3. พระราชวังและพื้นที่พระราชฐาน

 

บริเวณ พระราชวังหรือพระตำหนักบางแห่ง เป็นพื้นที่ที่มีการควบคุมด้านการบินอย่างเข้มงวด

 

ตัวอย่างเช่นข้อมูลเขตการบินระบุพื้นที่ พระราชวังจิตรลดา เป็นเขตจำกัด และยังมีพื้นที่พระราชฐานในหัวหินและบริเวณพระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ที่อยู่ภายใต้ข้อจำกัดทางการบินตามประกาศ

 

ดังนั้นการเห็นสถานที่สวย ๆ แล้วต้องการนำโดรนขึ้นไปถ่ายภาพ ไม่ควรตัดสินจากสายตาเพียงอย่างเดียวว่าบินได้หรือไม่ได้

 

4. สถานที่ราชการและหน่วยงานของรัฐ

 

อีกกลุ่มที่ต้องระวังคือ สถานที่ราชการและหน่วยงานของรัฐ

 

ข้อมูลจากสำนักงาน กสทช. ระบุว่าไม่ควรทำการบินเข้าไปในเขตหวงห้าม เขตกำกัด หรือเขตอันตราย รวมถึงสถานที่ราชการและหน่วยงานของรัฐ เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานเจ้าของพื้นที่

 

ดังนั้นการบินโดรนเหนือหรือเข้าใกล้สถานที่ราชการเพื่อถ่ายภาพควรตรวจสอบก่อนทุกครั้ง โดยเฉพาะอาคารหรือพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง

 

5. โรงพยาบาลก็ไม่ใช่พื้นที่ที่บินได้ตามใจ

 

หลายคนอาจนึกถึงสนามบินเป็นอันดับแรก แต่ โรงพยาบาล ก็เป็นพื้นที่ที่ต้องระวังเช่นกัน

 

หลักเกณฑ์ที่เผยแพร่โดยสำนักงาน กสทช. ระบุถึงการห้ามบินในบริเวณสถานพยาบาล เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานเจ้าของพื้นที่

 

เหตุผลหนึ่งคือโรงพยาบาลอาจมีเฮลิคอปเตอร์แพทย์ฉุกเฉินหรือภารกิจที่ต้องใช้พื้นที่ทางอากาศ การนำโดรนขึ้นบินโดยไม่ประสานงานจึงอาจก่อให้เกิดอันตรายได้

 

6. พื้นที่ทหารและพื้นที่ด้านความมั่นคง

 

ฐานทัพ ค่ายทหาร และพื้นที่ปฏิบัติการด้านความมั่นคง เป็นพื้นที่ที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ

 

ยิ่งในสถานการณ์ชายแดน CAAT สามารถออกประกาศห้ามบินในพื้นที่ที่อาจกระทบต่อความมั่นคงของประเทศได้ โดยประกาศปี 2569 มีมาตรการเฉพาะเกี่ยวกับพื้นที่ชายแดนไทย–กัมพูชา

 

จึงไม่ควรนำโดรนไปบินใกล้ฐานทัพ จุดวางกำลัง หรือพื้นที่ปฏิบัติการทางทหาร แม้จะต้องการถ่ายภาพเพื่อการท่องเที่ยวหรือทำคอนเทนต์ก็ตาม

 

7. ชายแดนไทย–กัมพูชา ต้องเช็กประกาศเป็นพิเศษ

 

ประเด็นนี้ถือว่าสำคัญมากในช่วงที่มีมาตรการด้านความมั่นคง เพราะ CAAT มีประกาศห้ามบินโดรนในพื้นที่ที่อาจกระทบต่อความมั่นคงตามสถานการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา

 

ประกาศที่ออกในปี 2569 มีการกำหนดพื้นที่ในหลายจังหวัดชายแดนและพื้นที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง โดยมาตรการสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามสถานการณ์

 

ดังนั้นหากอยู่บริเวณชายแดน ไม่ควรใช้ข้อมูลจากโพสต์เก่าหรือประสบการณ์ของคนอื่นเป็นหลัก เพราะพื้นที่ที่เคยบินได้อาจมีประกาศห้ามบินชั่วคราวในภายหลัง

 

8. เมือง ชุมชน และพื้นที่ที่มีคนรวมตัวกัน

 

แม้พื้นที่นั้นจะไม่ได้อยู่ใกล้สนามบินหรือฐานทัพ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะบินเหนือคนได้

 

หลักเกณฑ์การบินโดรนระบุข้อจำกัดเกี่ยวกับการบินเหนือ เมือง หมู่บ้าน ชุมชน หรือพื้นที่ที่มีคนมาชุมนุมกัน และยังห้ามทำการบินในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย หรือทรัพย์สินของผู้อื่น

 

นี่เป็นเหตุผลที่การนำโดรนไปบินเหนือคอนเสิร์ต งานเทศกาล สนามกีฬา หรืองานที่มีคนจำนวนมากรวมตัวกันจึงต้องระมัดระวังอย่างมาก

 

9. ห้ามบินสูงเกิน 90 เมตร

 

ข้อจำกัดที่สำคัญอีกข้อหนึ่งคือ ความสูง

 

หลักเกณฑ์ทั่วไปกำหนดไม่ให้บินโดรนสูงเกิน 90 เมตร หรือ 300 ฟุตเหนือพื้นดิน

 

แม้จะอยู่ในพื้นที่โล่งและไม่มีคนอยู่ด้านล่าง ก็ไม่ควรบินสูงเกินกำหนด เพราะความสูงเป็นหนึ่งในเงื่อนไขด้านความปลอดภัยที่ผู้บังคับโดรนต้องปฏิบัติตาม

 

10. ห้ามบินจนรบกวนสิทธิของคนอื่น

 

การมีกล้องติดโดรนไม่ได้หมายความว่าสามารถบินไปถ่ายบ้าน ห้องพัก หรือพื้นที่ส่วนตัวของคนอื่นได้ตามต้องการ

 

หลักเกณฑ์การบินกำหนดไม่ให้ผู้บังคับโดรนทำการบินในลักษณะที่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคลของผู้อื่น รวมถึงต้องไม่ทำให้เกิดอันตรายหรือรบกวนความสงบสุขของบุคคลอื่น

 

ดังนั้นการถ่ายภาพทางอากาศควรคำนึงถึงทั้งกฎหมายการบินและสิทธิส่วนบุคคลไปพร้อมกัน

 

ก่อนบินต้องเช็กอะไรบ้าง?

 

สิ่งสำคัญที่สุดคือ อย่าดูเพียงแผนที่ทั่วไปแล้วตัดสินว่าบินได้

 

พื้นที่หวงห้าม พื้นที่หวงห้ามเฉพาะ และพื้นที่อันตรายมีประกาศจาก CAAT และมีการปรับปรุงตามกฎหมายหรือสถานการณ์ โดย CAAT มีประกาศฉบับใหม่เกี่ยวกับพื้นที่เหล่านี้ที่มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 14 พฤษภาคม 2569

 

นอกจากนี้ ผู้ใช้โดรนต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียนและเงื่อนไขการบินที่เกี่ยวข้อง โดยตั้งแต่วันที่ 30 มิถุนายน 2568 การขึ้นทะเบียนโดรนและผู้บังคับโดรนดำเนินการผ่านระบบ CAAT UAS Portal

 

สำหรับบางพื้นที่หรือบางสถานการณ์อาจต้องขออนุญาตเพิ่มเติมก่อนทำการบิน

 

ฝ่าฝืนมีโทษหรือไม่?

 

มีความเสี่ยงทางกฎหมาย โดยเฉพาะหากฝ่าฝืนประกาศห้ามบินที่ออกตามกฎหมายการเดินอากาศ

 

ตัวอย่างเช่น CAAT ระบุในมาตรการควบคุมโดรนช่วงสถานการณ์ชายแดนว่า ผู้ฝ่าฝืนประกาศมีโทษ จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และในพื้นที่ด้านความมั่นคง เจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายยังสามารถดำเนินมาตรการตอบโต้ตามอำนาจหน้าที่ได้

 

ดังนั้นการบินโดรนไม่ควรคิดว่าเป็นเพียงเรื่อง “เจ้าของสถานที่อนุญาตหรือไม่” เพราะยังมีเรื่อง กฎหมายการบิน เขตหวงห้าม ความปลอดภัย และมาตรการด้านความมั่นคง เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

 

สำหรับคนที่กำลังจะซื้อโดรนหรือมีโดรนอยู่แล้ว กฎง่าย ๆ ที่ควรจำคือ ใกล้สนามบินให้หยุดคิดก่อนบิน, ใกล้สถานที่ราชการ โรงพยาบาล พระราชฐาน และพื้นที่ทหารต้องตรวจสอบ, บริเวณชายแดนต้องเช็กประกาศล่าสุด และพื้นที่คนหนาแน่นไม่ควรบินเหนือศีรษะคน

 

เพราะกฎโดรนไม่ได้มีแค่เรื่อง “บินสูงได้กี่เมตร” แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ บินที่ไหนได้ และช่วงเวลานั้นมีประกาศห้ามบินหรือไม่ ซึ่งสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามสถานการณ์