ทำไมการดื่มเหล้าขณะติดพายุหิมะจึงยิ่งเสี่ยงหนาวตาย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ในหนัง คนที่ติดอยู่กลางพายุหิมะมักหยิบขวดวิสกี้ขึ้นมาจิบ แล้วทำหน้าคล้ายเริ่มมีแรงกลับมา ความรู้สึกอุ่นวาบหลังกลืนเหล้าทำให้ภาพนี้ดูน่าเชื่อมาก โดยเฉพาะในวินาทีที่ลมหนาวตีหน้า มือเริ่มชา และไม่มีที่พักใกล้ตัว

แต่ในสถานการณ์จริง ความอุ่นนั้นอาจเป็นสัญญาณที่หลอกให้ตัดสินใจผิด ร่างกายไม่ได้สร้างความร้อนเพิ่มจากแอลกอฮอล์ และการดื่มไม่ได้ช่วยให้ทนความหนาวได้ดีขึ้น

อุ่นที่ผิว แต่ความร้อนกำลังไหลออกจากแกนกลาง

แอลกอฮอล์ทำให้หลอดเลือดเล็ก ๆ ใต้ผิวหนังขยายตัว เลือดอุ่นจากส่วนแกนกลางของร่างกายจึงไหลมาที่ผิวมากขึ้น เราเลยรู้สึกหน้าแดง ตัวร้อน หรือเหมือนความหนาวลดลงชั่วครู่

ปัญหาคือผิวหนังเป็นจุดที่สัมผัสกับอากาศหนาวโดยตรง เมื่อเลือดอุ่นถูกส่งออกมามากขึ้น ความร้อนก็สูญเสียออกสู่สิ่งแวดล้อมเร็วขึ้นเช่นกัน ร่างกายจึงเสียความร้อนจากภายใน ทั้งที่เจ้าตัวอาจกำลังรู้สึกว่า “ดีขึ้นแล้ว”

หน่วยงานสาธารณสุขของสหรัฐฯ อธิบายตรงกันว่าแอลกอฮอล์ก่อให้เกิดการขยายหลอดเลือด ทำให้เกิดความรู้สึกอุ่นเพียงชั่วคราว แต่เพิ่มการสูญเสียความร้อนและรบกวนกลไกป้องกันความหนาวของร่างกาย

อันตรายไม่ได้มีแค่เรื่องอุณหภูมิ

เมื่ออากาศหนาวจัด ร่างกายต้องใช้การตัดสินใจที่แม่นยำมาก ทั้งการหาที่กำบัง เปลี่ยนเสื้อผ้าเปียก เพิ่มชั้นเสื้อผ้า ติดต่อขอความช่วยเหลือ และช่วยกันประคองคนที่เริ่มซึม แต่แอลกอฮอล์ทำให้การทรงตัว การใช้มือ การตอบสนอง และการตัดสินใจแย่ลง

จึงอาจเกิดเหตุที่อันตรายมาก เช่น เดินหลงจากที่พัก ถอดเสื้อเพราะคิดว่าร้อน หลับกลางแจ้ง หรือไม่ยอมขอความช่วยเหลือ ทั้งหมดนี้เพิ่มโอกาสเข้าสู่ภาวะอุณหภูมิร่างกายต่ำกว่าปกติ หรือ hypothermia

ตัวเลขว่าเหล้าทำให้เสียชีวิตเร็วขึ้น “3 เท่า” ยังไม่พบหลักฐานสาธารณสุขที่ยืนยันเป็นค่าตายตัวสำหรับทุกคนหรือทุกสถานการณ์ แต่ข้อสรุปที่ยืนยันได้คือ การดื่มแอลกอฮอล์ในที่หนาวเป็นปัจจัยเสี่ยงของ hypothermia และอาจทำให้การเอาตัวรอดยากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ถ้าหนาวจนเริ่มอันตราย ควรทำอะไรแทน

• หยุดอยู่ในลม หาที่กำบัง หรือเข้าที่พักทันที

• เปลี่ยนเสื้อผ้าเปียก เพิ่มเสื้อผ้าแห้ง ผ้าห่ม หรือฉนวนรองจากพื้น

• ใช้ความอบอุ่นอย่างค่อยเป็นค่อยไป และดื่มเครื่องดื่มอุ่นที่ไม่มีแอลกอฮอล์หากยังรู้สึกตัวดีและกลืนได้

• โทรขอความช่วยเหลือโดยเร็ว หากมีอาการสั่นมาก พูดไม่ชัด เดินเซ สับสน ง่วงผิดปกติ หรือหยุดสั่นทั้งที่ยังหนาว

จุดสำคัญคืออย่ารอให้ความรู้สึกอุ่นหลอกเรา พายุหิมะไม่ใช่เวลาสำหรับ “จิบแก้หนาว” แต่เป็นเวลาที่ต้องเก็บความร้อนไว้กับแกนกลางร่างกายให้มากที่สุด และรีบพาตัวเองออกจากความเย็นให้เร็วที่สุด