ไทยส่งออกไอศกรีมอันดับ 1 ของเอเชีย แล้วอะไรทำให้ของหวานเย็น ๆ นี้ไปได้ไกลขนาดนี้?

ถ้าพูดถึงสินค้าส่งออกไทย หลายคนน่าจะนึกถึงข้าว ผลไม้ อาหารทะเล หรือรถยนต์มากกว่า

แต่ข้อมูลล่าสุดจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า หรือ สนค. ระบุว่า ในปี 2568 ไทยส่งออกไอศกรีมมูลค่า 136.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 4,477 ล้านบาท

แม้มูลค่าจะลดลงเล็กน้อยจากปีก่อน แต่ไทยยังรักษาตำแหน่ง ผู้ส่งออกไอศกรีมอันดับ 1 ของเอเชีย และอันดับ 12 ของโลก

คำถามที่น่าสนใจกว่าตัวเลขอันดับก็คือ อะไรทำให้ไอศกรีมที่ผลิตในไทยไปขายได้ไกลถึงหลายประเทศ

ตลาดหลักของไอศกรีมไทย อยู่ไม่ไกลจากเราเท่าไร

ตลาดส่งออกสำคัญของไอศกรีมไทย ได้แก่ มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ เวียดนาม และเกาหลีใต้

จะเห็นว่า 4 ใน 5 ตลาดหลักอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นภูมิภาคที่มีอากาศร้อนหรืออบอุ่นเป็นส่วนใหญ่

จุดนี้ทำให้ไทยมีข้อได้เปรียบด้านทำเลอยู่ไม่น้อย เพราะไอศกรีมเป็นสินค้าที่ต้องอาศัยระบบควบคุมอุณหภูมิ หรือ cold chain ตลอดเส้นทางการขนส่ง

เมื่อปลายทางอยู่ใกล้ ต้นทุนและความซับซ้อนในการกระจายสินค้าก็มีโอกาสควบคุมได้ง่ายขึ้นกว่าการส่งข้ามทวีป

FTA ช่วยให้ไอศกรีมไทยแข่งขันง่ายขึ้น

อีกปัจจัยสำคัญคือความตกลงการค้าเสรี หรือ FTA

ข้อมูลภาครัฐระบุว่า หลายประเทศคู่ค้าได้ยกเว้นภาษีนำเข้าไอศกรีมจากไทยแล้ว ทำให้สินค้าจากไทยเข้าไปแข่งขันด้านราคาได้ดีขึ้น โดยเฉพาะในตลาดอาเซียน จีน เกาหลีใต้ และบางประเทศคู่ค้าอื่น ๆ

นี่เป็นจุดที่คนทั่วไปอาจไม่เห็นจากหน้าตู้แช่ เพราะความสำเร็จของไอศกรีมส่งออกไม่ได้ขึ้นอยู่กับรสชาติอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงภาษี ต้นทุน และราคาขายที่ปลายทางด้วย

ของไทยมีจุดแข็งตรง “พรีเมียมได้ แต่ยังจับต้องได้”

สนค. ระบุว่า หนึ่งในเทรนด์สำคัญของตลาดไอศกรีมคือแนวคิด Affordable Premium

พูดง่าย ๆ คือ ผู้บริโภคต้องการสินค้าที่ดูดีขึ้น วัตถุดิบดีขึ้น หรือให้ประสบการณ์มากกว่าไอศกรีมทั่วไป แต่ราคายังไม่ไกลตัวเกินไป

ตรงนี้เข้ากับผู้ผลิตไทยพอสมควร เพราะไทยมีทั้งฐานการผลิตอาหารแปรรูป วัตถุดิบหลากหลาย และตลาดในประเทศที่ใหญ่พอจะเป็นพื้นที่ทดลองสินค้าได้หลายระดับ

รสชาติใหม่ ๆ คือพื้นที่แข่งขันของไทย

ตลาดไอศกรีมทุกวันนี้ไม่ได้แข่งขันกันแค่รสวานิลลา ช็อกโกแลต หรือสตรอว์เบอร์รีอีกต่อไป

ผู้บริโภคจำนวนมากสนใจสินค้าที่มีความแปลกใหม่มากขึ้น เช่น mochi ice cream, ice cream sandwich, limited edition หรือรสชาติที่มีเรื่องเล่าและแชร์ต่อบนโซเชียลได้

นี่เป็นจุดที่ไทยมีโอกาส เพราะเรามีวัตถุดิบและรสชาติท้องถิ่นที่ต่อยอดได้มาก ตั้งแต่มะม่วง มะพร้าว ทุเรียน ชาไทย ไปจนถึงขนมไทยและสมุนไพรบางชนิด

ไม่ใช่ทุกอย่างจะขายได้ในทุกประเทศ แต่ “ความต่างของรสชาติ” ช่วยให้ผู้ผลิตไทยไม่จำเป็นต้องไปแข่งกับแบรนด์ต่างชาติด้วยสูตรเดิมทุกอย่าง

ตลาดในไทยเอง ก็เป็นสนามทดลองสำคัญ

ข้อมูลจาก Thai PBS อ้างอิง Euromonitor ระบุว่า ตลาดไอศกรีมในไทยปี 2569 อาจมีมูลค่าประมาณ 12,600 ล้านบาท และไอศกรีมแบบซื้อแล้วกินทันที หรือ Impulse Ice Cream คิดเป็นสัดส่วนหลักของการขายในประเทศ

จุดนี้มีความหมายมาก เพราะแปลว่าตลาดไทยไม่ใช่แค่ฐานการผลิต แต่ยังเป็นสนามที่ช่วยทดสอบว่า รสชาติไหน ราคาไหน หรือบรรจุภัณฑ์แบบไหนขายได้จริง

เมื่อสินค้าบางแบบเวิร์กในประเทศ ผู้ผลิตก็สามารถนำแนวคิดนั้นไปต่อยอดสู่ตลาดต่างประเทศได้

อันดับ 1 เอเชีย ไม่ได้แปลว่าไม่มีโจทย์ต่อไป

อีกเรื่องที่ต้องแยกให้ชัดคือ อันดับ 1 ของเอเชีย เป็นอันดับจากมูลค่าการส่งออก ไม่ได้แปลว่าแบรนด์ไอศกรีมไทยดังที่สุดในเอเชียทั้งหมด

และแม้ไทยจะอยู่อันดับต้นของภูมิภาค แต่ส่วนแบ่งการส่งออกไอศกรีมของไทยในตลาดโลกยังอยู่เพียงประมาณ 1.9%

นั่นหมายความว่ายังมีพื้นที่ให้เติบโตอีกมาก แต่การแข่งขันจากนี้อาจไม่ได้อยู่แค่เรื่องราคาเท่านั้น

โจทย์ต่อไปคือ ใครสร้างแบรนด์ได้ดีกว่า ใครปรับรสชาติได้เร็วกว่า ใครใช้โซเชียลได้เก่งกว่า และใครพัฒนาสินค้าแบบ “พรีเมียมพอให้รู้สึกพิเศษ แต่ยังจับต้องได้” ลงตัวกว่า

จากของหวานที่หลายคนมองว่าเป็นเพียงของกินเล่น ไอศกรีมจึงกลายเป็นสินค้าส่งออกมูลค่าหลายพันล้านบาทของไทยไปแล้ว

และเหตุผลที่มันไปได้ไกล อาจไม่ใช่เพราะไทยทำไอศกรีมแปลกกว่าใครเพียงอย่างเดียว

แต่เป็นเพราะทำเล ตลาดรอบบ้าน FTA ฐานการผลิต ราคา และความสามารถในการปรับรสชาติให้เข้ากับตลาด มารวมกันจนของหวานเย็น ๆ กลายเป็นธุรกิจส่งออกสำคัญของไทย