ประกันสังคมก้าวหน้าเสนอเพิ่มสิทธิหลายด้าน แล้วกองทุนจะไหวไหม? เช็ก 3 เรื่องก่อนตัดสิน

หลังทีมประกันสังคมก้าวหน้าเผยแพร่ข้อเสนอปฏิรูปประกันสังคม 77 นโยบาย ประเด็นที่ถูกพูดถึงคือการเพิ่มสิทธิประโยชน์ให้ผู้ประกันตน ตั้งแต่เงินสงเคราะห์บุตร ค่าคลอดบุตร เงินทดแทนกรณีว่างงาน ไปจนถึงการปรับเพดานค่าจ้างที่ใช้คำนวณเงินสมทบ

แต่เมื่อสิทธิประโยชน์เพิ่มขึ้น คำถามที่ตามมาคือ ใครจะได้รับประโยชน์เพิ่มขึ้น และกองทุนจะรองรับภาระในระยะยาวได้อย่างไร?

คำตอบไม่ควรอยู่ที่การเชียร์หรือคัดค้านเพียงอย่างเดียว เพราะข้อเสนอแต่ละเรื่องมีต้นทุน เงื่อนไข และขั้นตอนดำเนินการต่างกัน ที่สำคัญ นโยบายที่ประกาศไว้ยังไม่เท่ากับสิทธิที่มีผลใช้บังคับแล้ว

1. ต้องแยกให้ออกว่าอะไรคือสิทธิปัจจุบัน และอะไรคือข้อเสนอใหม่

เว็บไซต์ของทีมประกันสังคมก้าวหน้ารวบรวมข้อเสนอ 77 นโยบาย โดยแบ่งกรอบเวลาผลักดันเป็นช่วง 7 วันแรก ภายใน 1 ปี และภายใน 2 ปี ครอบคลุมทั้งการบริหารกองทุน การลงทุน ความโปร่งใส และการเพิ่มสวัสดิการ

ตัวอย่างข้อเสนอที่ปรากฏในอินโฟกราฟิก ได้แก่ การเพิ่มเงินสงเคราะห์บุตรให้ครอบคลุมเด็กอายุ 7–12 ปี การปรับเงินทดแทนว่างงานบางกรณี และการเพิ่มเพดานค่าจ้างที่ใช้คำนวณเงินสมทบเป็นประมาณ 35,000 บาท

อย่างไรก็ตาม กรอบเวลาเหล่านี้เป็นเป้าหมายของผู้เสนอนโยบาย ไม่ใช่การรับประกันว่าทุกข้อจะเริ่มใช้ได้ทันที เพราะบางเรื่องอาจต้องแก้กฎหมาย ปรับระเบียบ ประเมินต้นทุน หรือได้รับความเห็นชอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อน

ดังนั้น ก่อนแชร์ตัวเลขหรือสรุปว่าสิทธิใหม่เริ่มใช้แล้ว ควรตรวจสอบประกาศจากสำนักงานประกันสังคมและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ชัดเจน

2. เพดานค่าจ้าง 35,000 บาท ต้องดูทั้งเงินสมทบและสิทธิที่จะเพิ่มขึ้น

เรื่องที่ผู้ประกันตนควรจับตาคือการเพิ่มเพดานค่าจ้าง เพราะอาจส่งผลทั้งต่อเงินสมทบที่ต้องจ่ายและฐานคำนวณสิทธิประโยชน์บางประเภท

ข้อมูลจาก Thai PBS Policy Watch ระบุว่า เพดานค่าจ้างสำหรับคำนวณเงินสมทบที่เริ่มใช้ในปี 2569 อยู่ที่ 17,500 บาทต่อเดือน โดยมีแผนปรับเป็น 20,000 บาทในปี 2572 และ 23,000 บาทตั้งแต่ปี 2575 เป็นต้นไป

ตัวเลขประมาณ 35,000 บาทในข้อเสนอของทีมประกันสังคมก้าวหน้าจึงไม่ใช่เพดานที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน แต่เป็นเป้าหมายที่ทีมเสนอให้ผลักดันในระยะต่อไป

หากจะประเมินข้อเสนอนี้ให้รอบด้าน ต้องดูอย่างน้อย 3 เรื่อง ได้แก่

• เงินสมทบ: ผู้ประกันตนและนายจ้างจะต้องจ่ายเพิ่มขึ้นเท่าไร
• สิทธิประโยชน์: สิทธิที่คำนวณจากฐานค่าจ้างจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร
• ความยั่งยืน: รายรับที่เพิ่มขึ้นเพียงพอกับภาระการจ่ายสิทธิในระยะยาวหรือไม่

การเพิ่มเพดานค่าจ้างอาจช่วยเพิ่มรายรับจากเงินสมทบ แต่ก็อาจทำให้สิทธิประโยชน์บางประเภทเพิ่มตามไปด้วย จึงต้องประเมินผลสุทธิ ไม่ใช่พิจารณาเฉพาะรายรับหรือรายจ่ายเพียงด้านเดียว

3. ถ้าจะเพิ่มสวัสดิการ ต้องเปิดข้อมูลให้เห็นความยั่งยืนของกองทุน

ข้อกังวลเรื่องความมั่นคงของกองทุนเป็นคำถามที่ควรตรวจสอบด้วยข้อมูล ไม่ใช่ใช้เป็นเหตุผลปฏิเสธทุกข้อเสนอโดยอัตโนมัติ และไม่ควรสรุปว่ากองทุนรองรับได้แน่นอนเพียงเพราะมีแผนเพิ่มรายรับ

สิ่งที่ควรขอให้มีการเปิดเผยอย่างชัดเจน ได้แก่

ประมาณการรายรับและรายจ่าย
หากเพิ่มเงินสงเคราะห์บุตรหรือเงินทดแทนว่างงาน ภาระจ่ายจะเพิ่มขึ้นเท่าไรในแต่ละปี

ผลกระทบระยะยาว
การเปลี่ยนแปลงจะกระทบความสามารถในการจ่ายบำนาญและสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตนรุ่นต่อไปอย่างไร

ผลตอบแทนจากการลงทุน
กองทุนมีแผนเพิ่มประสิทธิภาพการลงทุนอย่างไร และใช้สมมติฐานใดในการคำนวณผลตอบแทน

ความโปร่งใส
ประชาชนสามารถติดตามงบประมาณ รายงานการลงทุน และผลการดำเนินงานได้มากน้อยเพียงใด

ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้สังคมประเมินได้ว่า นโยบายใดทำได้เร็ว นโยบายใดต้องปรับรายละเอียด และนโยบายใดต้องใช้การศึกษาเพิ่มเติมก่อนดำเนินการ

อีกจุดที่ต้องอ่านให้ละเอียด: สูตรบำนาญ CARE

อินโฟกราฟิกที่แชร์กันมีการกล่าวถึงสูตรบำนาญ CARE ด้วย แต่ไม่ควรเหมารวมว่าเป็นข้อเสนอใหม่ทั้งหมด เพราะเรื่องนี้เคยมีความคืบหน้าในระดับคณะกรรมการประกันสังคมมาแล้ว

รายงานของ Thai PBS เมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2568 ระบุว่า บอร์ดประกันสังคมมีมติเห็นชอบแนวทางปรับสูตรคำนวณบำนาญ CARE และมีการกล่าวถึงขั้นตอนประชาพิจารณ์ ดังนั้น ก่อนสรุปว่าสูตรดังกล่าวอยู่ในสถานะใดในปัจจุบัน ควรตรวจสอบความคืบหน้าและประกาศล่าสุดจากสำนักงานประกันสังคมอีกครั้ง

นี่เป็นตัวอย่างว่าการอ่านนโยบายต้องแยกให้ได้ระหว่างเรื่องที่มีมติหรือแผนดำเนินการอยู่แล้ว กับเรื่องที่ทีมเสนอให้ผลักดันเพิ่มเติม

สุดท้าย ผู้ประกันตนควรติดตามอะไร?

สำหรับผู้ประกันตน ม.33 ม.39 และ ม.40 สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงการดูว่าข้อเสนอใดน่าสนใจ แต่ต้องติดตามว่าข้อเสนอใดได้รับความเห็นชอบแล้ว มีประกาศหรือกฎหมายรองรับหรือยัง และเริ่มใช้กับผู้ประกันตนกลุ่มใดเมื่อไร

ข้อเสนอเพิ่มสิทธิอาจเป็นโอกาสในการยกระดับความคุ้มครอง แต่ความยั่งยืนทางการเงิน ความโปร่งใส และการเปิดเผยข้อมูลต้องเดินไปพร้อมกันด้วย

คำถามที่ควรถามต่อจึงไม่ใช่แค่ว่า “จะเพิ่มสิทธิอะไรได้บ้าง” แต่รวมถึง “จะเพิ่มอย่างไรให้ผู้ประกันตนได้ประโยชน์จริง และกองทุนยังดูแลคนทำงานได้ในระยะยาว”

เรียบเรียงโดย: พีรพัฒน์ พีพี

แหล่งที่มา

ประกันสังคมก้าวหน้า — รวม 77 นโยบาย

อ้างอิง https://progressivesso.org/policies/

Thai PBS Policy Watch — ปรับเพิ่มเพดานส่งเงินสมทบประกันสังคม เริ่ม 1 ม.ค. 2569

อ้างอิง https://policywatch.thaipbs.or.th/article/life-226

Thai PBS — มติบอร์ดประกันสังคมเห็นชอบแนวทางปรับสูตรคำนวณบำนาญ CARE

อ้างอิง https://www.thaipbs.or.th/news/content/350083

หมายเหตุ: ภาพประกอบทั้ง 4 ภาพสร้างด้วย AI ใช้เพื่ออธิบายแนวคิด ไม่ใช่หลักฐานหรือเอกสารทางการ ตัวเลขและสถานะสิทธิที่เปลี่ยนแปลงได้ควรตรวจสอบกับหน่วยงานที่รับผิดชอบก่อนนำไปใช้อ้างอิง