แขนที่แกว่งตอนเดินช่วยร่างกายอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตอนเดินไปซื้อกาแฟหรือรีบขึ้นรถไฟฟ้า เราแทบไม่เคยออกคำสั่งให้แขนทำงานเลย แต่แขนขวาจะเหวี่ยงไปพร้อมกับขาซ้าย ส่วนแขนซ้ายก็สวนกับขาขวาเป็นจังหวะพอดี หลายคนลองเกร็งแขนแนบลำตัวแล้วพบว่าเดินได้เหมือนกัน แค่รู้สึกแข็ง ๆ และไม่ลื่นไหลเท่าเดิม

จังหวะนี้ไม่ได้มีไว้ให้ท่าเดินดูธรรมชาติอย่างเดียว แขนคือส่วนหนึ่งของระบบถ่วงแรงหมุนของร่างกาย ทุกก้าวที่ขาเหวี่ยงไปข้างหน้า จะทำให้เชิงกรานและลำตัวเกิดแนวโน้มหมุนรอบแกนตั้งของร่างกาย แขนที่เหวี่ยงสวนทางจึงสร้างโมเมนตัมเชิงมุมอีกด้านหนึ่งมาชดเชยกัน

ลองนึกถึงตอนก้าวเท้าซ้าย ขาซ้ายที่กำลังไปข้างหน้าพาแรงหมุนชุดหนึ่งเข้ามาในลำตัว ถ้าแขนขวาไม่แกว่งสวนขึ้นไป ระบบทั้งหมดจะเหลือแรงหมุนให้ส่วนอื่นของร่างกายจัดการมากขึ้น แขนไม่ได้ล็อกลำตัวให้อยู่นิ่งเป๊ะ แต่ช่วยลดภาระที่เท้า สะโพก และกล้ามเนื้อลำตัวต้องคอยต้านในทุกจังหวะก้าว

นี่จึงไม่ใช่ภาพว่าถ้ามัดแขนแล้วคนจะหมุนเป็นลูกข่างทันที เรายังเดินได้ เพราะข้อเท้า สะโพก ลำตัว และแรงจากพื้นช่วยชดเชยได้ แต่ต้องแลกกับการควบคุมที่มากขึ้น ร่างกายใช้ทางที่ประหยัดกว่าโดยปล่อยให้แขนแกว่งอย่างเหมาะสม

งานวิจัยปี 2009 ให้ผู้เข้าร่วม 10 คนเดินในหลายเงื่อนไข ทั้งปล่อยแขนตามปกติ ตรึงแขน และตั้งใจแกว่งผิดจังหวะ ผลคือการตั้งใจเก็บแขนให้อยู่นิ่งใช้พลังงานเมแทบอลิซึมมากขึ้น 12% เมื่อเทียบกับการแกว่งแขนตามธรรมชาติ ขณะเดียวกันแรงบิดจากพื้นรอบแกนตั้งเพิ่มขึ้น 63% เมื่อไม่มีการแกว่งแขน

จุดที่น่าสนใจคือแขนไม่จำเป็นต้องถูกสั่งให้เหวี่ยงแรงตลอดเวลา การทดลองและแบบจำลองการเดินพบว่าแขนสามารถแกว่งคล้ายลูกตุ้มได้เองจากการเคลื่อนไหวของร่างกายส่วนล่าง กล้ามเนื้อหัวไหล่จึงไม่ต้องทำงานหนักเพื่อสร้างจังหวะพื้นฐานนั้น

การแกว่งให้ผิดด้านก็ไม่ได้ช่วยเหมือนกัน ถ้าก้าวเท้าซ้ายแล้วเหวี่ยงแขนซ้ายไปข้างหน้า แรงหมุนจากแขนจะไปเสริมแรงที่ควรถูกหักล้าง งานทดลองเดียวกันพบว่าเงื่อนไขแกว่งสวนจากธรรมชาติทำให้อัตราการใช้พลังงานเพิ่มขึ้น 26% แม้ภาระที่หัวไหล่จะยังไม่มากนัก

เพราะฉะนั้น เวลาเดินปกติจึงไม่ต้องพยายามเหวี่ยงแขนให้ใหญ่หรือเกร็งให้เป็นจังหวะ ปล่อยหัวไหล่ให้สบาย งอศอกตามธรรมชาติ และให้แขนเคลื่อนไหวสวนกับขา ร่างกายจะใช้กลไกที่มันจัดการไว้แล้วได้เต็มที่ โดยเฉพาะตอนเดินไกลหรือเดินเร็ว

แขนที่แกว่งอยู่ข้างตัวจึงเป็นชิ้นส่วนเล็ก ๆ ของระบบเดินทั้งชุด มันช่วยกระจายงาน ลดแรงหมุนที่ต้องรับจากพื้น และทำให้การก้าวต่อเนื่องต้องใช้พลังงานน้อยลงกว่าการฝืนเก็บแขนไว้กับตัว