ฝนตกเป็นปลาและกบเกิดขึ้นได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกภาพว่ากำลังหลบฝนอยู่หน้าร้าน แล้วสิ่งที่กระทบพื้นไม่ได้มีแค่น้ำฝน แต่มีปลาตัวเล็กหรือกบตกลงมาด้วย ภาพแบบนี้ฟังเหมือนเรื่องเล่าพิสดาร ทว่าเหตุการณ์สัตว์ตกจากฟ้าเคยมีบันทึกจริง ทั้งคำบอกเล่า ภาพถ่าย วิดีโอ และตัวอย่างปลาที่เก็บรักษาไว้ในคอลเล็กชันวิทยาศาสตร์

แน่นอนว่า ปลาและกบไม่ได้ก่อตัวจากก้อนเมฆ และไม่ใช่สัญญาณเหนือธรรมชาติ คำอธิบายที่นักอุตุนิยมวิทยาเสนอมากที่สุดเกี่ยวข้องกับลมยกตัวรุนแรง โดยเฉพาะพายุงวงช้างเหนือผิวน้ำ หรือที่คนไทยมักเรียกว่า พายุนาคเล่นน้ำ

ชื่อภาษาอังกฤษคือ waterspout ลักษณะเป็นลมหมุนเป็นลำเชื่อมระหว่างฐานเมฆกับผิวน้ำ องค์การ NOAA อธิบายว่ามีทั้งชนิดที่ก่อตัวในสภาพอากาศค่อนข้างสงบ และชนิดที่สัมพันธ์กับพายุฝนฟ้าคะนองรุนแรง ชนิดหลังมีคุณสมบัติใกล้เคียงทอร์นาโดบนบกมากกว่า

เมื่อบริเวณปากบ่อ หนองน้ำ ทะเลสาบ หรือชายฝั่งมีสัตว์ขนาดเล็กอยู่ใกล้ผิวน้ำ ลมหมุนและกระแสลมยกตัวอาจพาสิ่งเหล่านี้ขึ้นไปกับละอองน้ำได้ จากนั้นเมื่อระบบอ่อนกำลังหรือเคลื่อนตัว สัตว์ที่ถูกพาขึ้นไปก็อาจตกลงมาพร้อมฝนในอีกพื้นที่หนึ่ง นี่จึงเป็นที่มาของภาพ “ฝนตกเป็นปลา” หรือ “ฝนตกเป็นกบ” ที่ทำให้คนในพื้นที่ตกใจ

แต่วลีว่า “พายุดูดสัตว์ขึ้นไปบนเมฆสูงหลายกิโลเมตร” ควรใช้ด้วยความระวัง เพราะเหตุการณ์แบบนี้เกิดยาก และแต่ละกรณีมักไม่มีคนเห็นตั้งแต่ต้นจนจบ นักวิทยาศาสตร์จึงมองว่า waterspout และลมยกตัวแรงเป็นคำอธิบายที่สมเหตุสมผลที่สุด ไม่ได้แปลว่าทุกรายงานพิสูจน์เส้นทางการลอยของสัตว์ได้ครบถ้วน

หลักฐานที่จับต้องได้มีอยู่จริง เช่น มหาวิทยาลัยเทกซัสที่ออสตินรายงานเหตุปลาตกจากฟ้าในรัฐเทกซัส 2 ครั้ง หนึ่งในนั้นเกิดแถบเมืองเทกซาร์แคนาเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2021 ครอบคลุมพื้นที่ราว 9 ตารางไมล์ นักวิจัยได้รับตัวอย่างปลา ภาพ และข้อมูลจากผู้พบเห็น ก่อนระบุชนิดปลาได้ว่าเป็น gizzard shad ซึ่งเป็นปลาน้ำจืดขนาดเล็กที่พบได้ในแหล่งน้ำของพื้นที่

รายละเอียดนี้สำคัญ เพราะทำให้เรื่องประหลาดมีฐานตรวจสอบได้มากกว่าคลิปไวรัลเพียงอย่างเดียว นักวิจัยยังระบุด้วยว่าเหตุ “สัตว์ตกจากฟ้า” หลายครั้งในอดีตมีเอกสารไม่สมบูรณ์ บางเหตุการณ์อาจเป็นการพบสัตว์หลังพายุแล้วตีความว่าเพิ่งตกลงมา จึงไม่ควรนำข่าวลือทุกชิ้นมาเหมารวมเป็นปรากฏการณ์เดียวกัน

สิ่งที่แน่ชัดคือพายุนาคเล่นน้ำไม่ใช่ภาพสวยสำหรับเข้าไปดูใกล้ ๆ NOAA แนะนำให้หลบออกจากแนวการเคลื่อนที่ในมุมประมาณ 90 องศา และไม่ควรเข้าไปสังเกตใกล้ เพราะบางลูกอาจรุนแรงได้ระดับเดียวกับทอร์นาโด โดยเฉพาะเมื่อมีพายุฝนฟ้าคะนอง ลมแรง คลื่นสูง หรือลูกเห็บร่วมด้วย

ดังนั้น หากวันหนึ่งเห็นปลาหรือกบตัวเล็กกระจายอยู่หลังฝนหนัก คำตอบอาจไม่ใช่เรื่องลึกลับเลย แต่อาจเป็นร่องรอยของลมหมุนที่พาสัตว์จากแหล่งน้ำไปตกในที่ที่มันไม่ควรอยู่ และยิ่งมีหลักฐานภาพ เวลา สถานที่ กับข้อมูลพายุประกอบมากเท่าไร เราก็ยิ่งแยกเรื่องจริงออกจากเรื่องเล่าต่อ ๆ กันได้ดีขึ้น