หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

จามตอนมองแสงแดด เป็นเรื่องของยีน ไม่ใช่แค่แสงจ้า

เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี

เดินออกจากอาคารมืดๆ ออกมาเจอแดดจ้า แล้วจามออกมาทันที ทั้งที่ไม่ได้เป็นหวัดและจมูกก็ไม่ได้ระคายเคืองอะไร อาการแบบนี้มีชื่อเรียกจริงในทางการแพทย์ว่า photic sneeze reflex หรือที่รู้จักกันในชื่อเล่นที่จำง่ายว่า ACHOO syndrome คนที่มีอาการนี้ไม่ได้จามเพราะแพ้แดด แต่เพราะสมองตีความสัญญาณแสงผิดไปเป็นสัญญาณจาม

☀️ จามเพราะแสง ไม่ใช่เพราะแพ้ฝุ่น

ACHOO syndrome คือรีเฟล็กซ์ที่ทำให้คนจามหนึ่งครั้งหรือสองสามครั้งติดกันเมื่อเจอแสงจ้าอย่างกะทันหัน โดยเฉพาะแสงแดด ชื่อเต็มของมันคือ Autosomal Dominant Compelling Helio-Ophthalmic Outburst ซึ่งแปลแบบตรงตัวได้ว่า การจามที่เกิดจากแสงอย่างรุนแรงและถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบเด่น Cleveland Clinic อธิบายว่าอาการนี้มักเกิดตอนก้าวจากที่มืดออกไปที่สว่าง เช่น เดินออกจากอาคาร ออกจากอุโมงค์ หรือเปิดไฟสว่างในห้องมืด แสงแฟลชกล้องก็กระตุ้นได้เหมือนกัน จุดที่ต้องแยกให้ชัดคืออาการนี้ไม่เกี่ยวกับภูมิแพ้ จามเพราะแสงไม่ใช่จามเพราะฝุ่นหรือเกสรดอกไม้ แม้คนที่เป็นภูมิแพ้อยู่แล้วอาจจามง่ายขึ้นเมื่อจมูกอักเสบ แต่ตัวแสงเองไม่ใช่สารก่อภูมิแพ้ และอาการนี้ไม่ใช่โรค ไม่ต้องรักษาให้หายขาด

🧠 สัญญาณแสงล้นไปโดนเส้นประสาทจาม

กลไกที่อยู่เบื้องหลังอาการนี้ยังไม่มีข้อสรุปเด็ดขาด นักวิทยาศาสตร์เสนอไว้เป็นทฤษฎี ไม่ใช่ความจริงที่พิสูจน์แล้ว ทฤษฎีหลักเรียกว่า optic-trigeminal summation อธิบายว่าเส้นประสาทตาหรือ optic nerve ซึ่งรับสัญญาณแสงและสั่งให้รูม่านตาหดตัวเมื่อเจอแสงจ้า วางตัวอยู่ใกล้กับเส้นประสาทไตรเจมินัลหรือ trigeminal nerve ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่รับความรู้สึกจากใบหน้าและจมูก และเป็นเส้นเดียวกับที่จุดชนวนการจามปกติเมื่อจมูกระคายเคือง เมื่อแสงจ้ากระตุ้นเส้นประสาทตาอย่างรุนแรงและรวดเร็ว สัญญาณบางส่วนอาจล้นไปโดนเส้นประสาทไตรเจมินัล สมองจึงตีความผิดว่ามีสิ่งระคายเคืองในจมูกแล้วสั่งให้จาม ทั้งที่ในจมูกไม่มีอะไรเลย Mayo Clinic อธิบายตรงกันว่าสาเหตุยังไม่เป็นที่เข้าใจทั้งหมด แต่ทฤษฎีนี้เป็นคำอธิบายที่ยอมรับกันมากที่สุดในตอนนี้ อีกประเด็นที่งานวิจัยพบตรงกันคือตัวกระตุ้นคือการเปลี่ยนแปลงของความเข้มแสงอย่างฉับพลัน ไม่ใช่สีหรือความยาวคลื่นของแสงชนิดใดชนิดหนึ่ง และไม่ใช่ความร้อนจากแดด เพราะถ้าหลับตาแล้วหันหน้าเข้าหาแดดโดยไม่มีแสงเข้าตา ก็ไม่จาม

🧬 ยีนบอกไว้ตั้งแต่เกิด พ่อแม่มีลูกก็มีโอกาสมี

อาการจามเพราะแสงถ่ายทอดในครอบครัวมาช้านาน งานวิจัยครอบครัวตั้งแต่ทศวรรษ 1960 ถึง 1980 พบรูปแบบการถ่ายทอดแบบ autosomal dominant หมายความว่ายีนอยู่บนโครโมโซมร่างกาย ไม่ใช่โครโมโซมเพศ และรับมาจากพ่อหรือแม่ฝ่ายเดียวก็แสดงอาการได้ ถ้าพ่อหรือแม่คนใดคนหนึ่งมีอาการนี้ ลูกแต่ละคนมีโอกาสประมาณครึ่งหนึ่งที่จะมีอาการเดียวกัน ตัวเลขครึ่งหนึ่งนี้เป็นโอกาสตามรูปแบบการถ่ายทอด ไม่ใช่การรับประกันว่าลูกครึ่งหนึ่งต้องจามแน่ เพราะความรุนแรงของอาการแตกต่างกันมากในแต่ละคน บางคนจามครั้งเดียวเบาๆ บางคนจามติดกันหลายครั้ง งานพันธุกรรมสมัยใหม่ทำให้ภาพซับซ้อนขึ้นกว่ารูปแบบเด่นเดี่ยวแบบเดิม งาน genome-wide association study หรือ GWAS ของ Eriksson และคณะ ปี 2010 ซึ่งใช้ข้อมูลผู้เข้าร่วม 23andMe จำนวน 5,390 คน พบตำแหน่งพันธุกรรม rs10427255 ใกล้ยีน ZEB2 บนโครโมโซม 2 ที่สัมพันธ์กับอาการนี้อย่างมีนัยสำคัญ และงาน GWAS ในประชากรจีนปี 2019 จำนวน 3,417 คนก็ยืนยันตำแหน่งเดียวกันนี้ซ้ำ พร้อมพบตำแหน่งอื่นเพิ่ม แปลว่าอาการนี้ไม่ได้เกิดจากยีนเดี่ยวตัวเดียว แต่เป็นลักษณะที่ยีนหลายตำแหน่งร่วมกันกำหนด แม้รูปแบบการถ่ายทอดในครอบครัวจะดูเหมือนเด่นเดี่ยวก็ตาม

📊 พบมากแค่ไหน หนึ่งในสี่ถึงหนึ่งในสามของคน

Cleveland Clinic ประเมินว่ามีคนประมาณ 18–35% ที่มีอาการนี้ และย้ำเองว่ายังไม่มีงานวิจัยที่แข็งแรงมากพอเกี่ยวกับเรื่องนี้ ตัวเลขจึงยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ Mayo Clinic ระบุไว้กว้างๆ ว่าพบได้ถึง 35% ของคนเช่นกัน ดังนั้นในบทนี้จึงไม่ควรยึดตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งเป็นค่าตายตัว ให้จำไว้เป็นช่วง 18–35% ตามแหล่งที่น่าเชื่อถือที่สุดในตอนนี้ก็พอ งานสำรวจเก่าๆ พบว่าอาการนี้พบมากในคนผิวขาวมากกว่าคนผิวดำ และงานสำรวจหนึ่งพบความสัมพันธ์กับภาวะผนังกั้นจมูกคด แต่ข้อมูลเหล่านี้มาจากกลุ่มตัวอย่างเฉพาะ ไม่ควรเหมารวมว่าเป็นกฎของทุกคน สิ่งที่ต้องระวังมีเพียงจุดเดียวในบทนี้ การจามเพราะแสงเองไม่เป็นอันตราย แต่จามติดกันหลายครั้งตอนขับรถหรือตอนทำงานกับเครื่องจักรอาจทำให้เสียสมาธิในช่วงเวลาสำคัญได้ Cleveland Clinic อ้างรายงานผู้ป่วยอายุ 26 ปีที่เกิดอุบัติเหตุทางรถยนต์ถึง 3 ครั้งซึ่งเชื่อมโยงกับอาการจามเพราะแสงแดด วิธีรับมือง่ายที่สุดคือใส่แว่นกันแดดสีเข้มก่อนออกแดดหรือใช้ที่บังแดดในรถเพื่อลดการเปลี่ยนแปลงของแสงอย่างฉับพลัน

✅ สรุปที่จำไปใช้ได้

จามตอนมองแสงแดดคือ photic sneeze reflex หรือ ACHOO syndrome ไม่ใช่โรคและไม่ใช่ภูมิแพ้ เกิดจากสัญญาณแสงล้นไปกระตุ้นเส้นประสาทไตรเจมินัลจนสมองสั่งจามผิดจังหวะ พบได้ประมาณ 18–35% ของคน ถ่ายทอดในครอบครัวแบบเด่น และงานพันธุกรรมสมัยใหม่ยืนยันว่ายีนหลายตำแหน่งร่วมกันกำหนดอาการนี้ ถ้าเป็นคนหนึ่งในนั้น จำไว้แค่ว่าแว่นกันแดดช่วยลดอาการได้ และอาการนี้บอกอะไรเกี่ยวกับสุขภาพโดยรวมน้อยมาก นอกจากว่าสมองของแต่ละคนเดินสายสัญญาณไม่เหมือนกันเสียทีเดียว

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
พีรพัฒน์ พีพี's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 10 ครั้ง
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เขียนบทความเกร็ดความรู้ เรื่องเล่า และ fact-check บน Postjung เน้นเช็กข้อเท็จจริงจากแหล่งทางการก่อนเผยแพร่ทุกครั้ง
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569ขนลุกตอนหนาวหรือฟังเพลงเพราะ เพราะร่างกายยังจำวันที่เรามีขนดกได้อยู่กรมประมงเผยผลตรวจปลาแม่น้ำปราจีนบุรีและตลาดสด 18 ตัวอย่าง ไม่พบโลหะหนักเกินมาตรฐานเปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569หมอกคือเมฆที่ลอยต่ำติดพื้น เกิดเมื่ออากาศเย็นจนไอน้ำกลั่นตัวเล็บมือยาวเร็วกว่าเล็บเท้ามากกว่า 2 เท่า เดือนละประมาณ 3.5 มม. เทียบ 1.6 มม.เปิด 10 อันดับประเทศเรือนจำแออัดที่สุดในโลก กัมพูชาติดอันดับ 2 ส่วนไทยอยู่อันดับ 97หวยลาววันนี้ 20 พฤศจิกายน 2569 เปิดแนวทางเลขเด่น 2-6-8 ส่องเลขคู่และเลขสามตัวที่น่าสนใจว่ายน้ำ 30 นาที เผาผลาญได้พอๆ กับวิ่ง แต่เบาข้อต่อกว่ามากเลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569นักเรียน ม.3 ทำร้ายเด็กอนุบาล 3 ตบ-เตะ-กระแทกเข่าจนล้ม ปมแค้นถูกฟ้องครู ล่าสุดเจ้าหน้าที่ยังตามตัวไม่พบกัน จอมพลัง ลงพื้นที่หาดใหญ่ มอบชุดนักเรียน 500 ชุดให้โรงเรียนบ้านโปะหมอ เด็ก ๆ แห่ขอลายเซ็นอบอุ่น
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
หั่นหัวหอมแล้วน้ำตาไหล เพราะหัวหอมปล่อยแก๊สที่ระคายเคืองตาขนลุกตอนหนาวหรือฟังเพลงเพราะ เพราะร่างกายยังจำวันที่เรามีขนดกได้อยู่เกลือทะเลกับเกลือแกงแทบไม่ต่างกัน เรื่องเดียวที่ต่างจริงคือไอโอดีนหมอกคือเมฆที่ลอยต่ำติดพื้น เกิดเมื่ออากาศเย็นจนไอน้ำกลั่นตัว
ตั้งกระทู้ใหม่