หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

หั่นหัวหอมแล้วน้ำตาไหล เพราะหัวหอมปล่อยแก๊สที่ระคายเคืองตา

เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี

หั่นหัวหอมทีไร น้ำตาไหลทุกที ทั้งที่ไม่ได้เศร้าอะไรเลย หลายคนโทษว่าตัวเองตาไว แต่ความจริงน้ำตานี้ไม่ใช่เรื่องอารมณ์ เป็นเรื่องเคมีล้วนๆ หัวหอมเก็บสารตั้งต้นกับเอนไซม์แยกกันไว้ในเซลล์ พอมีดตัดเซลล์ขาด ทั้งคู่ผสมกันแล้วสร้างแก๊สที่ระคายเคืองตาขึ้นมาในไม่กี่วินาที บทนี้ชวนมาดูว่าแก๊สนั้นคืออะไร เกิดจากปฏิกิริยาแบบไหน ทำไมตาถึงตอบสนองด้วยน้ำตา และหั่นอย่างไรให้น้ำตาไหลน้อยลง

🧅 หัวหอมสะสมกำมะถันไว้เป็นอาวุธ

หัวหอมดูดซึมกำมะถันจากดินมาสะสมไว้ในเซลล์ Harold McGee เขียนไว้ในหนังสือ On Food and Cooking ว่า พืชในตระกูลหัวหอมใช้กำมะถันเป็นอาวุธป้องกันตัว สารประกอบกำมะถันลอยอยู่ในของเหลวในเซลล์ ส่วนเอนไซม์ที่เป็นตัวจุดชนวนถูกเก็บแยกไว้ในถุงเล็กๆ ที่เรียกว่าแวคิวโอล ตราบใดที่หัวหอมยังไม่บุบสลาย ทั้งสองฝ่ายไม่มีวันเจอกัน หัวหอมจึงไม่มีกลิ่นฉุนและไม่มีฤทธิ์ทำให้น้ำตาไหลเลยตอนยังเป็นหัวสมบูรณ์ แต่เมื่อสัตว์มากัดหรือมีดมาหั่น ผนังเซลล์แตก สารกับเอนไซม์ผสมกันทันที ปฏิกิริยาป้องกันตัวก็เริ่มทำงาน นี่คือเหตุผลที่หัวหอมทั้งหัววางเฉยๆ ไม่ทำให้น้ำตาไหล แต่พอเริ่มหั่น น้ำตาก็มาภายในไม่กี่วินาที

🔬 แก๊สน้ำตาเกิดจากปฏิกิริยา 2 ขั้นตอน

สารตั้งต้นในเซลล์หัวหอมชื่อไอโซแอลลิน หรือชื่อเต็มว่า trans-S-1-propenyl-L-cysteine sulfoxide พอเซลล์แตก เอนไซม์อัลลิอิเนสจะตัดมันออกเป็นกรดซัลฟีนิกชนิดหนึ่งชื่อ 1-propenylsulfenic acid ซึ่งเป็นสารที่ไม่เสถียร จากนั้นเอนไซม์ตัวที่สองชื่อ lachrymatory factor synthase หรือ LFS จะเปลี่ยนกรดนั้นให้กลายเป็น syn-propanethial-S-oxide สารที่ทำให้น้ำตาไหลตัวจริง จุดที่น่าสนใจคือเอนไซม์ตัวที่สองนี้เพิ่งถูกค้นพบเมื่อปี 2002 โดยทีมนักวิจัยญี่ปุ่นของบริษัท House Foods ตีพิมพ์ในวารสาร Nature ก่อนหน้านั้นนักวิทยาศาสตร์เข้าใจผิดมานานว่าอัลลิอิเนสตัวเดียวสร้างแก๊สน้ำตาได้เอง ส่วนโครงสร้างของสารตัวนี้ก็เพิ่งระบุได้แน่ชัดโดยทีมของ E. Block ในปี 1979 แก๊สนี้ระเหยง่าย ลอยขึ้นจากเขียงถึงตาในไม่กี่วินาที และเป็นสารประกอบกำมะถันที่ระเหยได้ คล้ายแก๊สน้ำตาแบบอ่อนๆ

😢 แก๊สถึงตา ตาสั่งให้หลั่งน้ำตาทันที

พอแก๊ส syn-propanethial-S-oxide ลอยมาถึงผิวตา มันทำปฏิกิริยากับความชื้นบนผิวตา กลายเป็นกรดอ่อนๆ ที่ระคายเคืองปลายประสาทรับความเจ็บปวดบนกระจกตา ปลายประสาทเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของเส้นประสาทไทรเจมินัล ซึ่งเป็นเส้นประสาทรับความรู้สึกของใบหน้า ตัวรับบนปลายประสาทชื่อ TRPA1 เป็นตัวรับเดียวกับที่ตอบสนองต่อความฉุนของมัสตาร์ด วาซาบิ และฮอร์สแรดิช สมองจึงอ่านสัญญาณนี้ว่าแสบร้อน แล้วสั่งต่อมน้ำตาให้หลั่งน้ำตาออกมาล้างสิ่งระคายเคืองออกไป น้ำตาที่ไหลจึงไม่ใช่ความเศร้า แต่เป็นรีเฟล็กซ์ป้องกันตัวของร่างกาย เหมือนตอนที่ฝุ่นเข้าตาแล้วน้ำตาไหลเอง ข้อควรจำคือน้ำตาจากหัวหอมเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่สัญญาณว่าตาแพ้หรือระคายเคืองถาวร แต่ถ้าแสบตาหรือตาแดงไม่หายนานหลังเลิกหั่นแล้ว ควรพบแพทย์เพื่อตรวจดู

🧊 หั่นอย่างไรให้น้ำตาไหลน้อยลง

วิธีที่เชฟและนักวิทยาศาสตร์อาหารแนะนำตรงกันมี 5 วิธี วิธีแรก แช่หัวหอมในตู้เย็น 20–30 นาทีก่อนหั่น ความเย็นทำให้ปฏิกิริยาของเอนไซม์ช้าลง และทำให้แก๊สระเหยน้อยลง วิธีที่สอง ใช้มีดคม มีดคมตัดเซลล์ขาดสะอาด ทำลายเซลล์น้อยกว่ามีดทื่อ มีดทื่อบี้เซลล์แตกมากกว่า แก๊สจึงออกมามากกว่า วิธีที่สาม เปิดพัดลมหรือเครื่องดูดควันให้ลมพัดออกจากตัว แก๊สจะถูกพัดออกไปก่อนถึงตา วิธีที่สี่ ใส่แว่นกันน้ำหรือแว่นตานิรภัย เป็นวิธีเดียวที่กันแก๊สไม่ให้ถึงตาได้เกือบสนิท วิธีที่ห้า เลือกหัวหอมหวาน เช่น หัวหอมวิดาเลีย ที่มีสารประกอบกำมะถันน้อยกว่าหัวหอมเหลือง ขาว หรือแดง อีกเคล็ดลับคือตัดส่วนรากไว้ท้ายสุด เพราะรากช่วยยึดชั้นหัวหอมไว้ด้วยกัน หั่นได้มั่นคงกว่า ส่วนวิธีหั่นใต้น้ำที่แชร์กันบ่อย แม้แก๊สจะละลายน้ำได้บ้าง แต่หัวหอมจะแฉะ หั่นลื่นมือ และรสชาติเจือจาง จึงไม่ใช่วิธีหลักที่เชฟแนะนำ และระวังเรื่องความปลอดภัยด้วย น้ำตาที่ไหลทำให้มองไม่ชัดขณะที่มือถือมีดคม ถ้ารู้สึกแสบตาจนมองไม่ถนัด ให้วางมีดลงก่อน เช็ดตา แล้วค่อยหั่นต่อ อย่าฝืนหั่นทั้งที่มองไม่ชัด

✅ สรุปที่จำไปใช้ได้

น้ำตาจากหัวหอมมาจากแก๊ส syn-propanethial-S-oxide ที่หัวหอมสร้างขึ้นเมื่อเซลล์แตก จากปฏิกิริยา 2 ขั้นตอนของเอนไซม์อัลลิอิเนสกับเอนไซม์ LFS ที่เพิ่งค้นพบในปี 2002 แก๊สนี้กระตุ้นปลายประสาทบนกระจกตา ตาจึงหลั่งน้ำตาออกมาล้างสิ่งระคายเคือง วิธีลดน้ำตาที่ได้ผลคือแช่หัวหอมให้เย็น ใช้มีดคม เปิดพัดลม ใส่แว่นตา และเลือกหัวหอมหวาน นักวิทยาศาสตร์ยังพยายามสร้างหัวหอมที่ไม่ทำให้น้ำตาไหลด้วย ในปี 2008 ทีมวิจัยนิวซีแลนด์กับญี่ปุ่นใช้เทคนิค RNAi ปิดยีนของเอนไซม์ LFS ทำให้กิจกรรมของเอนไซม์ลดลงสูงสุดถึง 1,544 เท่า และปริมาณแก๊สน้ำตาลดลงอย่างมาก ส่วนหัวหอมพันธุ์ซันเนียนส์ที่เพาะพันธุ์แบบดั้งเดิมให้มีกิจกรรมของ LFS ต่ำตามธรรมชาติ ก็มีขายในร้านค้าบางแห่งของสหรัฐอเมริกาแล้ว ครั้งต่อไปที่ต้องหั่นหัวหอม ลองแช่เย็นกับลับมีดให้คมก่อน น้ำตาจะน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด

แหล่งที่มา: Royal Society of Chemistry (Education); Library of Congress; American Chemical Society; American Academy of Ophthalmology; Imai et al. (2002) Nature; Eady et al. (2008) Plant Physiology อ้างอิง: https://edu.rsc.org/magnificent-molecules/propanethial-s-oxide/3010038.article https://www.loc.gov/item/why-does-chopping-an-onion-make-you-cry/ https://www.acs.org/molecule-of-the-week/archive/p/syn-propanethial-s-oxide.html https://www.aao.org/eye-health/drugs/stop-onions-from-making-you-cry
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
พีรพัฒน์ พีพี's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 5 ครั้ง
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เขียนบทความเกร็ดความรู้ เรื่องเล่า และ fact-check บน Postjung เน้นเช็กข้อเท็จจริงจากแหล่งทางการก่อนเผยแพร่ทุกครั้ง
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569ช่อง 3 แจ้งจับขบวนการซาแซงจ้างรถติดป้ายโจมตี “ลีน่า-หมิว” เสียชื่อเสียงขนลุกตอนหนาวหรือฟังเพลงเพราะ เพราะร่างกายยังจำวันที่เรามีขนดกได้อยู่​อินเดียรับมือพายุไซโคลน "อัควาน"หวยลาววันนี้ 20 พฤศจิกายน 2569 เปิดแนวทางเลขเด่น 2-6-8 ส่องเลขคู่และเลขสามตัวที่น่าสนใจจามตอนมองแสงแดด เป็นเรื่องของยีน ไม่ใช่แค่แสงจ้าเปิด 10 อันดับประเทศเรือนจำแออัดที่สุดในโลก กัมพูชาติดอันดับ 2 ส่วนไทยอยู่อันดับ 97นักเรียน ม.3 ทำร้ายเด็กอนุบาล 3 ตบ-เตะ-กระแทกเข่าจนล้ม ปมแค้นถูกฟ้องครู ล่าสุดเจ้าหน้าที่ยังตามตัวไม่พบกรมประมงเผยผลตรวจปลาแม่น้ำปราจีนบุรีและตลาดสด 18 ตัวอย่าง ไม่พบโลหะหนักเกินมาตรฐานทนายวิฑูรย์ เปิดกฎหมายปม น้ำ รพีภัทร-ซองดูฮี ถูกต่อยก่อนเอาคืนได้แค่ไหน ระวังกลายเป็นผู้กระทำผิด
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
ขนลุกตอนหนาวหรือฟังเพลงเพราะ เพราะร่างกายยังจำวันที่เรามีขนดกได้อยู่จามตอนมองแสงแดด เป็นเรื่องของยีน ไม่ใช่แค่แสงจ้าเกลือทะเลกับเกลือแกงแทบไม่ต่างกัน เรื่องเดียวที่ต่างจริงคือไอโอดีนหมอกคือเมฆที่ลอยต่ำติดพื้น เกิดเมื่ออากาศเย็นจนไอน้ำกลั่นตัว
ตั้งกระทู้ใหม่