ตำรา Trotula มีสูตรคืนความบริสุทธิ์แบบที่เล่ากันจริงหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ผ้าปูเตียงหลังคืนแต่งงานเคยถูกทำให้มีความหมายเกินกว่ามันควรแบกรับ ในหลายสังคม ความเปื้อนเลือดถูกตีความว่าเป็นหลักฐานว่าเจ้าสาวไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ ทั้งที่ร่างกายคนเราไม่ได้ทำงานตามกฎตายตัวเช่นนั้น และผู้หญิงจำนวนมากอาจไม่มีเลือดออกในการมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรกเลย

เรื่องเล่าว่าสตรีชั้นสูงยุโรปยุคกลางใช้กระเพาะปลาหรือลำไส้สัตว์ใส่เลือดไก่แล้วซ่อนไว้ก่อนเข้าหอนั้น ฟังดูราวกับฉากในนิยาย แต่จากข้อความตำราแพทย์ที่ตรวจสอบได้ ยังไม่พบสูตรลักษณะนี้ใน Trotula ตำราการแพทย์สตรีจากซาแลร์โนซึ่งเริ่มรวบรวมในคริสต์ศตวรรษที่ 12

สิ่งที่มีอยู่จริงในฉบับแปลเชิงวิชาการกลับน่าหดหู่คนละแบบ ตำราระบุวิธีทำให้ช่องคลอดหดตัวด้วยส่วนผสมฝาดสมานหลายชนิด เช่น ไข่ขาว น้ำสมุนไพร เปลือกโอ๊ก และสารจากพืชหรือแร่บางอย่าง ผู้เรียบเรียงร่วมสมัยอธิบายว่าวิธีเหล่านี้มุ่งให้ผู้หญิง “ดูประหนึ่งเป็นสาวพรหมจารี” ไม่ได้ทำให้เยื่อพรหมจารีกลับมาเหมือนเดิม

มีข้อความหนึ่งที่ตรงไปตรงมากว่านั้น ตำราแนะนำการใช้ปลิงในช่องคลอดคืนก่อนแต่งงาน เพื่อให้เกิดเลือดออกจนเป็นสะเก็ด แล้วระบุผลว่าเลือดนั้นจะหลอกสามีได้ นี่คือหลักฐานว่ามีการพูดถึงการจัดฉากเลือดในตำราจริง แต่เป็นคนละวิธีกับเรื่อง “ถุงเลือดจากกระเพาะปลา” ที่ถูกส่งต่อกัน

ความคลาดเคลื่อนอีกชั้นอยู่ที่ชื่อ Trotula เอง มันไม่ใช่หนังสือเล่มเดียวซึ่งหญิงชื่อโทรทูลาเขียนทุกหน้า งานของ Monica H. Green ระบุว่าเป็นชุดตำราสามชิ้นจากผู้เขียนต่างกัน โดยมีเพียงส่วน On the Treatments for Women ที่เชื่อมโยงกับหมอหญิงชื่อ Trota แห่งซาแลร์โน การยกชื่อ Trotula มาเล่าเป็น “ตำราลับของสตรีชั้นสูง” จึงทำให้ประวัติของเอกสารซับซ้อนนี้แบนราบเกินจริง

สิ่งที่ตำราและงานวิจัยยืนยันได้คือ แรงกดดันเรื่องความบริสุทธิ์เคยผูกกับโอกาสแต่งงาน ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ และชื่อเสียงของผู้หญิง จึงเกิดความพยายามทำให้ร่างกายดูสอดคล้องกับความคาดหวังของสังคม สูตรเหล่านั้นไม่ใช่ความรู้ทางการแพทย์ที่ปลอดภัย และไม่ใช่หลักฐานว่าเลือดบนผ้าปูเตียงบอกประวัติทางเพศของใครได้

องค์การอนามัยโลกย้ำในปัจจุบันว่า ไม่มีการตรวจใดพิสูจน์ได้ว่าหญิงหรือเด็กหญิงเคยมีเพศสัมพันธ์หรือไม่ ลักษณะของเยื่อพรหมจารีก็ไม่ใช่ตัวบ่งชี้ที่เชื่อถือได้ เรื่องกระเพาะปลาใส่เลือดไก่จึงควรถูกเล่าในฐานะข่าวลือที่ไม่มีหลักฐานรองรับ ส่วนสิ่งที่ตำรา Trotula บันทึกไว้จริง กลับเผยให้เห็นต้นทุนอันหนักหนาของความเชื่อที่เอาร่างกายผู้หญิงไปเป็นเครื่องพิสูจน์เกียรติยศ