“รู้หรือไม่? "เครดิตยูเนี่ยน"ไม่ใช่ธนาคาร แล้วทำไมถึงรับฝากเงินและให้กู้ได้”

    เมื่อพูดถึงเรื่องการออมเงิน หลายคนอาจคุ้นเคยกับคำว่า “ธนาคาร” หรือ “สหกรณ์ออมทรัพย์” แต่ยังมีสถาบันการเงินรูปแบบหนึ่งที่เกิดขึ้นจากแนวคิดเรื่องการช่วยเหลือกันของคนในชุมชน นั่นคือ “สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน”

เครดิตยูเนี่ยนคืออะไร? แตกต่างจากธนาคารอย่างไร และเหตุใดจึงมีคำว่า “สหกรณ์” อยู่ด้วย?

   เครดิตยูเนี่ยน คืออะไร?
“เครดิตยูเนี่ยน” (Credit Union) คือ สหกรณ์ที่จัดตั้งขึ้นโดยกลุ่มคนที่มีความสัมพันธ์หรือมีชุมชนร่วมกัน โดยสมาชิกจะร่วมกันออมเงินและนำเงินของกลุ่มมาใช้เพื่อให้บริการทางการเงินแก่สมาชิกตามหลักการของสหกรณ์

โดยมีแนวคิดสำคัญคือ “การช่วยเหลือซึ่งกันและกัน” ซึ่งสมาชิกไม่ได้เป็นเพียงลูกค้าที่เข้ามาใช้บริการ แต่มีฐานะเป็น สมาชิกและเจ้าของสหกรณ์ร่วมกัน ตามหลักเกณฑ์ของสหกรณ์ พูดง่าย ๆ คือ คนกลุ่มหนึ่งมารวมตัวกัน ออมเงินร่วมกัน และสร้างระบบการเงินที่สมาชิกสามารถพึ่งพากันได้นั่นเอง

   ซึ่งโดยปัจจุบัน “สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนทั่วประเทศไทย ตามตัวเลขล่าสุดที่ ช.ส.ค. รายงาน ณ สิงหาคม 2569 จะมีอยู่ที่ 882 แห่ง มีสมาชิกรวม 966,059 คน

   แล้วเงินมาจากไหน?
เงินทุนของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนส่วนหนึ่งมาจากการออมและการถือหุ้นของสมาชิก รวมถึงเงินทุนหรือแหล่งเงินอื่นตามที่กฎหมายและข้อบังคับของสหกรณ์กำหนด เมื่อสหกรณ์มีเงินทุน ก็สามารถนำไปจัดบริการทางการเงินให้แก่สมาชิก เช่น การรับฝากเงิน หรือการให้สมาชิกกู้เงินตามหลักเกณฑ์ของสหกรณ์
   ดังนั้น เงินที่หมุนเวียนอยู่ในระบบจึงมีความเกี่ยวข้องกับสมาชิกของสหกรณ์โดยตรง

    ทำไมสมาชิกถึงกู้เงินได้?
หลักการหนึ่งของเครดิตยูเนี่ยนคือ การนำเงินที่สมาชิกออมไว้และเงินทุนของสหกรณ์มาบริหารจัดการ เพื่อให้สมาชิกที่มีความจำเป็นสามารถขอสินเชื่อได้ตามเงื่อนไข
   ยกตัวอย่างแบบง่ายๆเข้าใจคือ อย่างเช่น
คนหนึ่งมีรายได้ และสามารถออมเงินกับสหกรณ์เป็นประจำ ขณะที่อีกคนอาจมีความจำเป็นต้องใช้เงินเพื่อซื้อบ้าน ลงทุนประกอบอาชีพ หรือใช้จ่ายตามเหตุจำเป็น สหกรณ์จึงทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการบริหารเงินของสมาชิกภายใต้กติกาที่กำหนดร่วมกัน อาจจะมีการค้ำโดยกลุ่มสมาชิกผู้กู้ด้วยกัน

    เครดิตยูเนี่ยนต่างจากธนาคารอย่างไร?
จุดที่แตกต่างสำคัญคือ โครงสร้างและความสัมพันธ์กับผู้ใช้บริการ ธนาคารเป็นสถาบันการเงินที่ดำเนินธุรกิจตามกฎหมายและรูปแบบของธนาคาร ส่วนเครดิตยูเนี่ยนเป็นสหกรณ์ที่สมาชิกเข้ามารวมตัวกันเพื่อดำเนินกิจการตามหลักการสหกรณ์ สมาชิกเครดิตยูเนี่ยนจึงมีความสัมพันธ์กับสหกรณ์มากกว่าการเป็นเพียงผู้ฝากเงินหรือผู้กู้เงิน เพราะสมาชิกมีส่วนร่วมในกิจการของสหกรณ์ตามสิทธิและหน้าที่ที่กำหนดไว้

   แล้วต่างจากสหกรณ์ออมทรัพย์หรือไม่?
แม้ทั้งสองจะเป็น “สหกรณ์” และมีการออมกับการให้สมาชิกกู้เงินเป็นกิจกรรมสำคัญเหมือนกัน แต่ที่มาของสมาชิกและรูปแบบการรวมกลุ่มอาจแตกต่างกัน
สหกรณ์ออมทรัพย์ มักเกิดจากการรวมตัวของบุคคลที่มีอาชีพหรือมีหน่วยงานเดียวกัน เช่น ข้าราชการ พนักงาน หรือบุคลากรในองค์กร
   ส่วน เครดิตยูเนี่ยน มีแนวคิดเรื่องการรวมตัวของคนที่มีความผูกพันหรือมีชุมชนร่วมกัน และให้ความสำคัญกับการออม การช่วยเหลือกัน และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของสมาชิกและชุมชน
อย่างไรก็ตาม รายละเอียดของแต่ละสหกรณ์อาจแตกต่างกัน จึงควรดูข้อบังคับและเงื่อนไขของสหกรณ์นั้น ๆ ประกอบด้วย จุดสำคัญของเครดิตยูเนี่ยนไม่ได้อยู่แค่เรื่อง “กู้เงิน” หลายคนอาจมองเครดิตยูเนี่ยนว่าเป็นสถานที่สำหรับฝากเงินและกู้เงินเท่านั้น แต่แนวคิดดั้งเดิมของเครดิตยูเนี่ยนกว้างกว่านั้น
   โดยมีหัวใจสำคัญคือการสร้าง วินัยการออม การพึ่งพาตนเอง และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
สมาชิกจึงไม่ได้เป็นเพียงผู้ใช้บริการ แต่มีส่วนร่วมในการสร้างระบบการเงินของกลุ่มด้วย

    จากคนกลุ่มเล็ก ๆ สู่ระบบการเงินของชุมชน
สิ่งที่น่าสนใจของเครดิตยูเนี่ยนคือ จุดเริ่มต้นไม่ได้เกิดจากแนวคิดว่า “จะทำอย่างไรให้ธนาคารมีลูกค้ามากขึ้น” แต่เกิดจากแนวคิดว่า คนในกลุ่มสามารถรวมพลังทางการเงินเพื่อช่วยเหลือกันได้อย่างไร เมื่อสมาชิกหลายคนช่วยกันออม เงินจำนวนเล็ก ๆ ของแต่ละคนสามารถกลายเป็นเงินทุนก้อนใหญ่ของกลุ่ม และนำไปบริหารจัดการเพื่อประโยชน์ของสมาชิกตามหลักเกณฑ์ของสหกรณ์ นี่จึงเป็นเหตุผลที่คำว่า “เครดิตยูเนี่ยน” ไม่ได้หมายถึงเพียงสถานที่ฝากเงินหรือกู้เงิน แต่ยังสะท้อนแนวคิดเรื่อง “การเงินที่เกิดจากการรวมตัวของคนธรรมดา ที่มีการรวมกลุ่มร่วมกันจนมาเป็นองค์กรที่ใหญ่ขึ้นและเอื้อประโยชน์ของกันและกัน